Cümle Türleri
Cümle Türleri: Yükleminin Türüne, Anlamına ve Yapısına Göre
Yükleminin türüne göre cümleler fiil cümlesi (yüklem çekimli bir fiildir: "Geldi.") ve isim cümlesi (yüklem ek fiil almış isim soylu bir sözcüktür: "Havа soğuktu.") olarak ikiye ayrılır. Anlamına göre cümleler olumlu ("Geldi."), olumsuz ("Gelmedi."), soru ("Geldi mi?") ve ünlem cümlesi ("Ne kadar da geldi!") olabilir; olumsuzluk her zaman "-me/-ma" ekiyle ya da "değil, yok" sözcükleriyle sağlanır, soru eki "mı/mi/mu/mü" veya soru sözcükleriyle kurulur, DİKKAT: soru ekiyle kurulan her cümle gerçek bir soru anlamı taşımayabilir ("Gelmez mi hiç?" bir sitem bildirebilir, gerçek soru olmayabilir). Yapısına göre cümleler basit (tek yüklemli: "Geldi."), birleşik (bir temel bir de fiilimsili yan cümlecik içerir: "Gelen çocuk gülümsedi."), sıralı (virgül/noktalı virgülle bağlı birden çok yargı: "Geldi, oturdu.") ve bağlı (bağlaçla bağlı birden çok yargı: "Geldi ve oturdu.") cümle olarak sınıflandırılır.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Açıklamaya göre bağımsız sıralı cümlelerde her cümlenin öznesi, tümleci ve yüklemi kendine aittir; cümleler yalnızca anlamca ilişkilidir, ortak bir öge PAYLAŞMAZLAR.
- E seçeneğinde "Okuduğum roman oldukça akıcıydı, romanda bir genç kızın yaşadıkları anlatılmıştı." iki ayrı yargı (roman akıcıydı / romanda gençlik anlatılmıştı) virgülle yan yana getirilmiştir; her cümlenin kendi öznesi ve yüklemi vardır, aralarında ortak öge paylaşımı yoktur.
- Diğer seçeneklerde (A, B, C, D) cümleler arasında ortak özne PAYLAŞIMI (bağlı sıralı cümle özelliği) görülür; bu da onları "bağımsız sıralı" örneği olmaktan çıkarır.
- Doğru cevap E'dir.