1. Çevirirken karşıma çıkan bir sözcük için sözlükte uygun bir karşılık bulduğumda işimin bittiğini düşünmüyorum. O sözcüğün cümlede nasıl bir ses taşıdığına, konuşanın onu isteyerek mi yoksa çekinerek mi söylediğine bakıyorum. Aynı karşılık bir yerde alaycı, başka bir yerde içten duyulabiliyor. Bu nedenle bazen sözcük düzeyinde daha yakın görünen karşılıktan uzaklaşıp cümlenin etkisini koruyan bir seçim yapıyorum. Bu seçim keyfî değil; çevredeki cümlelerle ve konuşanın tutumuyla sınanıyor. Benim için sadakat, sözcükleri yan yana eşlemekten çok metnin kurduğu ilişkiyi başka dilde yeniden kurabilmekte yatıyor.
Bu parça aşağıdaki sorulardan hangisine verilmiş bir yanıt olabilir?

2. "Bir arşivin araştırmacıya yol gösterebilmesi için belgelerin sayılması yetmez; bu belgelerin hangi ilişkiler içinde bir araya geldiğinin de gösterilmesi gerekir."
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

3. Bir deneyde beklenen sonucu elde edemeyen ekip, önce ölçüm aracının bozulduğunu düşündü. Aracı başka örneklerle sınadıklarında ölçümlerin tutarlı olduğunu gördüler. Bunun üzerine deneyin dayandığı varsayımları yeniden ele aldılar. Başlangıçta başarısızlık diye kaydettikleri sonuç, araştırmanın asıl sorusunu değiştirdi. Ekibin ilerlemesini sağlayan, ilk beklentisini daha güçlü savunması değil, beklentiye uymayan veriye inceleme hakkı tanımasıydı. Elbette beklenmedik bir ölçüm kendi başına yeni bir keşif sayılmaz. Önce hatadan ayrılması gerekir. Fakat bu ayrım yapıldıktan sonra onu dışlamak, araştırmacının henüz fark etmediği bir sorunun üstünü örtmesine yol açabilir.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

4. "Eski fotoğraflardaki ayrıntıları sabırla inceleyen genç araştırmacı, bulgularını dün ekibe sundu."
Bu cümlenin öge dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?

5. "Atölyede görevler şöyle paylaşıldı( ) Ece, Bora ve Uğur ölçüm yapacak( ) Deniz, Oya ve İpek boyamayla ilgilenecekti."
Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

6. Dağ yürüyüşünde sis bastırınca rehber, grubun hızını düşürdü ve işaretleri daha kısa aralıklarla kontrol etti. Katılımcılardan biri, rotayı önceden ezberlediği için durmadan ilerleyebileceğini söyledi. Rehber ise ezberin açık havada işe yarayan ayrıntılarının o anda görünmediğini hatırlattı. Rotayı bilmekle mevcut konumu doğru belirlemek aynı şey değildi. Bu nedenle haritayı kapatmadı ama haritanın karşısına araziden gelen bilgiyi koydu. Gruptakiler, rehberin "Bilgimizin sağlamasını arazide yapalım." sözünü bu kontroller sırasında anladı. Önceden edinilmiş bilgi, değişen koşullar içinde yeniden sınandığında güvenilir bir yol gösterici olabiliyordu.
Bu parçada "bilgimizin sağlamasını arazide yapmak" sözüyle ne anlatılmaktadır?

7. Gökyüzünü ilk kez izleyen bir grubun üyeleri, parlak cisimleri daha büyük, sönük olanları daha küçük sanıyordu. Gözlem yürütücüsü, yakındaki küçük bir lambayla uzaktaki büyük bir lambanın görünüşünü karşılaştırmalarını istedi. Ardından gökyüzündeki görünür parlaklığın da cismin yaydığı ışıkla gözlemciye uzaklığının birlikte etkisini taşıdığını anlattı. Yakın lamba örneği, yıldızların fiziksel yapısını açıklamıyordu; bakılan nesnenin bir özelliğiyle onun bize görünüşünü ayırmayı kolaylaştırıyordu. Gruptakiler, parlaklık sıralamasından doğrudan büyüklük sıralamasına geçerken araya girmesi gereken bilgiyi böylece fark etti. Gündelik bir gözlem, daha uzak bir olguyu anlamaya yardımcı oldu.
Bu parçadaki lamba örneğinin anlatımdaki işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

8. Bir söyleşi kaydını yazıya geçiren editör, konuşmacının uzun duraklamalarını önce çıkardı. Metin böylece daha hızlı okunuyordu; fakat bazı cevaplar, kayıtta olduğundan daha kesin görünmeye başlamıştı. Konuşmacı bir sözcük seçmeden önce bekliyor, kimi yerde söylediğini yeniden tartıyordu. Editör, bu duraklamaların bir bölümünü kısa notlarla görünür kıldı. Amacı konuşmadaki sesleri eksiksiz kopyalamak değildi; düşüncenin oluşurken taşıdığı tereddüdü korumaktı. Ayrıca dolgu sözlerin hangilerinin çıkarıldığını metnin başında açıkladı. Okur böylece elindeki yazının konuşmanın kendisi değil, belirli kararlarla hazırlanmış bir aktarımı olduğunu anlayabilecekti.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

9. Bir olayı iki arkadaşımızdan dinlediğimizde ayrıntıların aynı sırada gelmediğini fark ederiz. Biri mekânı, diğeri konuşmaları öne çıkarır. Bu farkı hemen birinin yanlış anlattığının kanıtı saymak kolaydır. Oysa hatırlama, geçmişteki kaydı olduğu gibi açmaktan çok bazı izleri bugünkü soruya göre bir araya getirmeye benzer. Anlatıcı neyin önemli olduğunu düşünüyorsa ayrıntılar da onun çevresinde toplanır. Bu durum anıların değersiz olduğunu göstermez; onları dinlerken sorulan sorunun ve anlatma ortamının etkisini hesaba katmamız gerektiğini gösterir. Aynı kişiye farklı bir soru yöneltildiğinde anlatının odağı değişebilir.
Düşüncenin akışına göre bu parçanın devamında aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi en uygundur?

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesine hem ünsüz yumuşamasına uğramış sözcükler vardır?

11. (I) Bir kazı alanından çıkarılan küçük bir kap parçası, bulunduğu yer kaydedildiğinde çevresindeki buluntularla birlikte yorumlanabilir. (II) Aynı parçanın hangi derinlikte ve hangi nesnelerin yanında bulunduğu, kullanımına ilişkin olasılıkları daraltır. (III) Bu yüzden kazı ekibi, parçayı temizleyip depoya kaldırmadan önce konumunu ayrıntılı çizimlerle ve fotoğraflarla belgeler. (IV) Sergi salonlarında kullanılan aydınlatma, ziyaretçinin nesnenin yüzeyindeki renkleri rahatça seçebilmesi ve vitrin içinde rahat inceleme yapabilmesi için dikkatle düzenlenir. (V) Böylece nesne yerinden alınmış olsa da araştırmacı, onu çevreleyen ilişkileri kayıtlar üzerinden daha sonra yeniden inceleyebilir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

12. "Yazar, araştırması sırasında topladığı bilgileri hemen metnine taşımıyor; onları sindirdikten sonra hangi ayrıntının anlatıya katılacağına karar veriyor."
Bu cümlede "sindirmek" sözcüğüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

13. Yeni düzenlenen meydanın geniş geçiş yolları ve bakımlı bitkileri ilk günlerde övgü aldı. Ancak öğle saatlerinde meydandan geçen yaşlıların çoğu, dinlenmek için yan sokaktaki dükkânların önüne yöneliyordu. Meydandaki oturma yerleri güneşte kalıyor, gölgeli bölümlerde ise duracak bir yer bulunmuyordu. Tasarım ekibi bu hareketleri izleyince çizimlerde dengeli görünen düzeni değiştirdi. Birkaç bankın taşınması, meydanın kullanımını belirgin biçimde etkiledi. Bu küçük müdahale, kentsel bir alanın niteliğinin kuşbakışı görünüşünden ibaret olmadığını gösteriyordu. Alanın kullanıcıya nasıl karşılık verdiği, onun içinde geçirilen zamanla anlaşılabiliyordu.
Bu parçada asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

14. "Bu yıl sergiye geçen yıla göre daha az kişi geldi; buna karşılık ziyaretçilerin sergide geçirdiği ortalama süre uzadı."
Bu cümlede verilen bilgilerden hangisine ulaşılabilir?

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü bağlaç olarak kullanılmıştır?

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "iyi" sözcüğü zarf görevindedir?

17. Eski bir liman haritasını inceleyen araştırmacı, haritanın kıyı çizgisini bugünkü ölçülerle karşılaştırmadan önce kimler için çizildiğini sordu. Haritada bazı depolar ayrıntılı gösterilirken yerleşim alanları birkaç işaretle geçilmişti. Bu seçicilik, çizimin yük taşımacılığıyla ilgilenen kullanıcılar için hazırlandığını düşündürüyordu. Araştırmacı, haritada yer almayan bir yapının o dönemde bulunmadığı sonucuna da hemen varmadı. Haritanın amacı, hangi ayrıntıların görünür olacağını belirlemiş olabilirdi. Böylece belge, geçmiş mekânın bir kopyası olarak değil, o mekâna belirli ihtiyaçlarla bakılmış olmasının kaydı olarak değerlendirildi.
Bu parçada araştırmacının yaklaşımıyla ilgili hangisine değinilmemiştir?

18. Uyku günlüğü tutmaya başlayan bir kişi, ilk hafta yatakta geçirdiği süreyi kaydetti. Kayıtlar düzenli görünse de sabahları neden farklı hissettiğini açıklayamıyordu. Sonraki hafta uykuya dalmak için beklediği süreyi ve gece uyanmalarını da not etti. Böylece yatağa girmekle uyumaya başlamak arasındaki fark, günlükte ayrı bir yer kazandı. Bu örnek, kişinin yaşantısını izlerken kolay ölçüleni asıl merak ettiği şeyle karıştırabileceğini gösterir. Bir kaydın ayrıntılı görünmesi yeterli değildir; kullanılan göstergenin neyi temsil ettiğini bilmek gerekir. Sayı, ancak soruyla ilişkisi açık olduğunda anlamlı bir bilgiye dönüşür.
Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

19. Bir dokuma atölyesinde usta, yeni başlayanlara önce tamamlanmış bir kumaşı gösterdi. (I) Kumaşın kenarındaki düzenli izleri incelemelerini, ipliklerin nerelerde sıklaşıp gevşediğini fark etmelerini istedi. (II) Ardından aynı tezgâhta kısa bir bölüm dokuyarak elinin ritmini yavaşça değiştirdi. (III) Çıraklar, bu iki örneği yan yana getirince dokudaki farkın kullanılan iplikten değil, hareketin zamanlamasından kaynaklandığını gördü. (IV) Usta açıklamasını bundan sonra yaptı; böylece kavramlar, öğrencilerin az önce gördükleri somut farklara bağlandı. (V) Atölyedeki bu uygulama, bir hareketi seyretmekle onun sonucunu karşılaştırmanın öğrenmede farklı işlevleri olduğunu ortaya koydu.
Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine "Sonra başlangıçtaki ritmine dönüp ilkinden farklı sıklıkta ikinci bir örnek hazırladı." cümlesi getirilmelidir?

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül gereksiz kullanılmıştır?