XIX. Yüzyılda Sosyal Hayattaki Değişimler
XIX. Yüzyılda Sosyal Hayattaki Değişimler
19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan siyasi ve idari reformlar (Tanzimat Fermanı 1839, Islahat Fermanı 1856) sosyal hayatta da önemli değişimlere yol açmıştır. Tanzimat Fermanı ile tüm Osmanlı tebaasının CAN, MAL ve NAMUS güvenliği güvence altına alınmış, yasalar önünde din ayrımı OLMAKSIZIN eşitlik ilkesi benimsenmiştir; Islahat Fermanı ile bu eşitlik gayrimüslimler lehine daha da genişletilmiştir (vergi, askerlik, memuriyet hakları). Bu dönemde Batı tarzı eğitim kurumları (Mekteb-i Sultani/Galatasaray Lisesi gibi) açılmış, kadınların eğitimi (kız okulları) gündeme gelmiş, gazete ve matbaanın yaygınlaşmasıyla KAMUOYU kavramı gelişmeye başlamıştır. Şehir hayatında Batılı GİYİM TARZLARI, mimari üsluplar (örneğin Dolmabahçe Sarayı'nın Barok/Ampir tarzı) ve yaşam biçimleri yaygınlaşmış; bu değişimler geleneksel Osmanlı toplum yapısında derin bir DÖNÜŞÜMÜN başlangıcı olmuştur.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Soru, Kabotaj Kanunu'nun (1926, Türk karasularında taşımacılık hakkının Türk vatandaşlarına verilmesi) hangi Atatürk ilkeleriyle ilgili olduğunu sormaktadır.
- Kabotaj Kanunu, ekonomik faaliyetlerin (deniz taşımacılığı) MİLLÎLEŞTİRİLMESİni sağladığı için MİLLİYETÇİLİK ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
- Bu haklar TÜM Türk vatandaşlarına (belirli bir zümreye değil) tanındığı için HALKÇILIK ilkesiyle de ilgilidir.
- Devletin bizzat ekonomik bir alanı (deniz ulaşımı hakları) DÜZENLEMESİ DEVLETÇİLİK ilkesiyle de bağlantılıdır.
- Doğru cevap D'dir (I ve III — Milliyetçilik ve Devletçilik; cevap anahtarına göre bu ikisi öne çıkan temel ilişkidir).