10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Sık taşkın yaşanan bir akarsu havzasında zararı azaltmak için alınacak önlemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer ALMAZ?
A) Havzanın yukarı kesimlerinin ağaçlandırılarak yüzeysel akışın yavaşlatılması
B) Yerleşime yer açmak amacıyla dere yatağının daraltılıp kesitinin küçültülmesi
C) Akarsu yatağının ıslah edilerek suyu taşıma kapasitesinin artırılması
D) Yatağın çevresine sedde yapılarak taşan suyun düzlüklere yayılmasının önlenmesi
E) Yeni yerleşim alanlarının taşkın ovası dışına, daha yüksek alanlara kurulması
2. Bulaşıcı bir hastalığın bir yerleşmede hızla yayılarak salgına dönüşmesini kolaylaştıran etmenler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Nüfus yoğunluğunun yüksek, konutların sıkışık ve kalabalık olması
B) İçme suyu ve atık su altyapısının yaygın olması ve düzenli işletilmesi
C) Yerleşmenin yoğun kullanılan kara ve hava ulaşım hatları üzerinde bulunması
D) Kişi başına düşen kapalı alanın az, toplu ulaşım kullanımının yaygın olması
E) Sağlık kuruluşu sayısının yetersiz, aşılama oranının düşük olması
3. Dağlık bir alanda çığ oluşma riskinin artması aşağıdaki koşullardan hangilerine bağlanabilir?
I. Yamaçların sık ormanlarla kaplı olması
II. Yamaç eğiminin çok az olması
III. Kar örtüsünün kalınlaşması ve katmanlar arasındaki tutunmanın zayıflaması
IV. Yamaçta titreşim oluşturan etkinliklerin yapılması
A) I ve III
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
4. Sel ve taşkın günlük dilde çoğu kez birbirinin yerine kullanılsa da farklı olaylardır.
Buna göre bu iki olayı birbirinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Taşkın akarsuyun yatağından taşmasıyla, sel ise yüzeydeki suların yatağa bağlı kalmadan hızla akmasıyla oluşur.
B) Taşkın kar erimesi sonucunda, sel ise sağanak yağış sonucunda meydana gelir; ikisinin kaynağı farklıdır.
C) Taşkın akarsu boylarında, sel ise kıyı ovalarında görülür; ikisinin görüldüğü alanlar farklıdır.
D) Sel yavaş gelişip uzun süre devam eder, taşkın ise ani gelişip kısa sürede sona erer.
E) Sel akarsuyun yatağında kabarmasıyla, taşkın ise yağmur sularının yamaçtan inmesiyle oluşur.
5. Şiddetli rüzgâr olaylarından hortum ile tropikal siklon karşılaştırıldığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
A) Tropikal siklon kara yüzeyinde doğar, hortum ise açık okyanus üzerinde doğar.
B) Her ikisinin de oluşabilmesi için deniz suyu sıcaklığının 27 °C'yi aşması gerekir.
C) Hortum, tropikal siklona göre daha geniş bir alanı daha uzun süre etkiler.
D) Tropikal siklon kara üzerine geçtikçe güçlenir, hortum ise kara üzerinde sönümlenir.
E) Hortum dar bir alanı kısa sürede etkiler, tropikal siklon ise geniş bir alanı günlerce etkileyebilir.
6. K kentinde, geçmiş yıllardakiyle aynı şiddetteki sağanaklarda son dönemde daha büyük ve daha sık taşkınlar yaşandığı belirlenmiştir.
I. Dere yataklarının düzenli aralıklarla temizlenmesi
II. Dere yatağının bir bölümünün doldurulup üzerine yapı yapılması
III. Havzadaki eğimli yamaçların basamaklandırılarak teraslanması
IV. Kent yüzeyinde beton ve asfaltla kaplı alanların genişlemesi
Buna göre yukarıdakilerden hangileri bu durumun nedenleri arasında gösterilebilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
7. Tropikal siklonlar (kasırgalar), yüzey suyu sıcaklığının yaklaşık 27 °C'yi aştığı, nemin ve buharlaşmanın yüksek olduğu geniş okyanus alanlarında oluşur. Bu sistemler enerjilerini su buharının yoğuşması sırasında açığa çıkan ısıdan alır ve nem beslemesi kesildiğinde zayıflar.
Buna göre, aşağıdaki alanların hangisinde tropikal siklon oluşumu beklenmez?
A) Yaz sonunda yüzey suyu sıcaklığı 28 °C'yi bulan, buharlaşması güçlü tropikal okyanus alanı
B) Ilık yüzey sularının geniş alan kapladığı, nemli hava kütlelerinin uzun süre beklediği okyanus alanı
C) Soğuk su akıntısının etkisiyle yüzey suyu sıcaklığı yıl boyu 20 °C'nin altında kalan okyanus alanı
D) Dönenceler kuşağında yer alan, üzerinde alçak basıncın geliştiği sıcak okyanus alanı
E) Yüksek nem ile yüksek sıcaklığın bir arada bulunduğu, sığ ve geniş tropikal deniz alanı
8. Orman yangınlarının Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyı kuşaklarında daha sık yaşanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bu kuşakta orman alanlarının ülke genelindekine göre daha geniş yer kaplaması ve kesintisiz uzanması
B) Yıllık yağış toplamının diğer iklim bölgelerine göre belirgin biçimde az olması ve yağışın azalarak sürmesi
C) Bu kuşakta yıldırım düşmelerinin diğer iklim bölgelerine göre çok daha sık görülmesi
D) Yazların sıcak ve kurak geçmesi, bitki örtüsünün kolay tutuşan kuru çalılar ve iğne yapraklılardan oluşması
E) Kıyıya paralel uzanan dağların nemli hava kütlelerinin iç kesimlere geçişini engellemesi
9. K yerleşmesinin üzerindeki dik yamaçtan kış aylarında hızla inen kar kütleleri yola ve yapılara zarar vermektedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu zararı azaltmaya yönelik bir önlem DEĞİLDİR?
A) Kar kütlesinin harekete geçtiği bölgeye kar tutucu paravanların yerleştirilmesi
B) Yolun tehlikeli kesiminin üstünün galeri biçiminde bir tünelle kapatılması
C) Yamaç eteğindeki gevşek örtü malzemesinin suyunun drenaj hendekleriyle boşaltılması
D) Yamacın ağaçlandırılarak kar örtüsünün yerinde tutunmasının güçlendirilmesi
E) Riskli dönemlerde biriken kar kütlesinin denetimli biçimde önceden düşürülmesi
10. Orman yangınlarının yayılma hızını etkileyen etmenler dikkate alındığında, aşağıdaki yamaçlardan hangisinde yangının yamaç yukarı doğru yayılma hızının en fazla olması beklenir?
A) Eğimi fazla, rüzgârın yamaç yukarı estiği ve bağıl nemin düşük olduğu yamaç
B) Eğimi fazla, rüzgârın yamaç aşağı estiği ve bağıl nemin düşük olduğu yamaç
C) Eğimi az, rüzgârın yamaç yukarı estiği ve bağıl nemin düşük olduğu yamaç
D) Eğimi fazla, rüzgârın yamaç yukarı estiği ve bağıl nemin yüksek olduğu yamaç
E) Eğimi az, rüzgârın yamaç yukarı estiği ve bağıl nemin yüksek olduğu yamaç