İnsanlığın Hafızası Tarih
Tarih Bilimi: Konusu, Yöntemi ve Kaynakları
Tarih, geçmişte yaşanmış olay ve olguları yer, zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içinde, belgelere dayanarak inceleyen bilim dalıdır. Bir bilgi tarih sayılabilmesi için üç şart aranır: geçmişte yaşanmış olmalı, insan topluluklarını ilgilendirmeli ve BELGEYE dayanmalıdır (belgesiz bilgi rivayet ya da efsane sayılır). Tarihin yöntemi dört aşamalıdır: kaynak tarama (belgelerin toplanması), tasnif (belgelerin türüne ve konusuna göre sınıflandırılması), tahlil (belgelerin incelenip yorumlanması) ve terkip (elde edilen bilgilerin birleştirilip sunulması). Tarihî olaylar YER VE ZAMAN göstererek anlatılır çünkü aynı olay farklı yer ve zamanda farklı sonuçlar doğurabilir; bu yüzden tarih sürekli değişen, aynı olayın bir daha tekrarlanmadığı bir bilim dalıdır (sosyal bilimlerin çoğu gibi deney ve gözleme değil, belgeye dayanır).
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Soru, "tarihte hiçbir değişiklik dün ile bugün arasındaki sürekliliği bozmaz" görüşünden hangi çıkarımlara ulaşılabileceğini sorar.
- I. "tarihin öznesinin insan olduğu" çıkarımı, bu görüşle DOĞRUDAN ilgili değildir; süreklilik vurgusu insan öznesiyle ilgili bir şey söylemez.
- II. "yeni belgelerin tarihi tamamen değiştirebildiği" çıkarımı görüşle ÇELİŞİR; görüş sürekliliği vurgularken bu çıkarım köklü değişimi savunur.
- III. "bir olayın kendinden sonraki olayı etkilediği" çıkarımı, "dün ile bugün arasında süreklilik" fikriyle BİREBİR örtüşür; bu, nedensellik zincirinin ta kendisidir.
- Doğru cevap C (Yalnız III)'tür.