Haritalarda Hesaplamalar

TYT Sosyal Bilimler · TYT · 10 soru

Anlatım

Haritalarda Hesaplamalar

Haritalarda ÖLÇEK, haritadaki uzunluğun gerçek uzunluğa oranıdır (Ölçek = Harita Uzunluğu / Gerçek Uzunluk); örneğin 1/500.000 ölçekli bir haritada 1 cm, gerçekte 500.000 cm (5 km) demektir. Ölçek büyüdükçe (payda küçüldükçe) haritadaki ALAN küçülür ama AYRINTI artar; ölçek küçüldükçe (payda büyüdükçe) kapsanan alan büyür ama ayrıntı azalır. Haritalarda EĞİM hesaplaması için iki nokta arasındaki YÜKSELTİ FARKININ, aralarındaki YATAY UZAKLIĞA oranı kullanılır (Eğim = Yükselti Farkı / Yatay Uzaklık x 100); bu formülle bir yamacın dikliği yüzde olarak ifade edilir. Ayrıca izohips (eş yükselti eğrisi) aralıkları sıklaştıkça arazinin DİKLEŞTİĞİ, seyrekleştikçe arazinin DÜZLEŞTİĞİ anlaşılır.

Çözümlü örnek

Gerçek Sınav Sorusu

Erciyes Dağı ve çevresinde doğa yürüyüşü yapmak isteyen grubun liderinde bulunan beş farklı haritanın bazı özellikleri aşağıda verilmiştir. • I. harita; Kayseri ilini gösteren 1/ 200 000 ölçekli idari harita • II. harita; Kızılırmak Havzası’nı gösteren 1/ 1 000 000 ölçekli izohips haritası • III. harita; Kayseri ilini gösteren 1/ 500 000 ölçekli fiziki harita • IV. harita; Erciyes Dağı’nı gösteren 1/ 25 000 ölçekli topoğrafya haritası • V. harita; Erciyes Dağı çevresindeki köyleri gösteren 1/ 5 000 ölçekli yerleşme planı Grup lideri hangi haritayı kullanır ise yürüyüş alanı ve çevresindeki doğal ve beşeri unsurlara ait daha detaylı bilgi sahibi olabilir?
A) I.
B) II.
C) III.
D) IV.
E) V.

  1. Yürüyüş alanı ve çevresindeki DOĞAL (yer şekli) ve BEŞERİ (yerleşim) unsurlara dair EN DETAYLI bilgi, hem BÜYÜK ÖLÇEKLİ (küçük alanı detaylı gösteren) hem de FİZİKİ+BEŞERİ unsurları BİRLİKTE gösteren bir haritadan elde edilir. 1/25.000 ölçekli topoğrafya haritası (IV), hem yer şekillerini (eş yükselti eğrileriyle) hem yerleşim/yol gibi beşeri unsurları EN BÜYÜK ölçekte (dolayısıyla EN DETAYLI) gösterir. Bu nedenle cevap D'dir.