Dünyada ve Türkiye'de Topraklar
Dünyada ve Türkiye'de Topraklar
Toprak, kayaçların çözülmesi (fiziksel-kimyasal ayrışma) ve organik maddelerin (bitki-hayvan artıkları) birikmesiyle oluşan, bitkilerin yetişmesini sağlayan yüzey tabakasıdır; oluşumu ANA KAYAÇ, İKLİM, BİTKİ ÖRTÜSÜ, ZAMAN ve TOPOĞRAFYA gibi faktörlere bağlıdır. Zonal (iklimin belirleyici olduğu, örn. nemli bölgelerde laterit, kurak bölgelerde çöl toprakları), intrazonal (ana kayanın ya da drenajın belirleyici olduğu, örn. kalkerli bölgelerde terra rossa/kırmızı Akdeniz toprağı) ve azonal (taşınmış, genç, oluşumu tamamlanmamış, örn. akarsu biriktirmesi alüvyon) topraklar olmak üzere sınıflandırılır. Türkiye'de en VERİMLİ topraklar akarsu ağızlarındaki ALÜVYON ovalarında (Çukurova, Bafra, Çarşamba gibi) bulunur; bu bölgeler yoğun tarımsal üretime sahne olur.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda ilgili gerçek bir sınav sorusu ve çözümü yer almaktadır.
- Tundra toprakları SOĞUK, kutup çevresi bölgelerde; alüvyal topraklar akarsu HAVZALARINDA (taşınan malzemenin BİRİKMESİYLE); laterit topraklar SICAK-NEMLİ (Ekvatoral) bölgelerde; çöl toprakları ise KURAK, yağışın AZ olduğu bölgelerde oluşur. Haritadaki numaralı alanların İKLİM özellikleri bu dört toprak tipiyle EŞLEŞTİRİLEREK, hangi alana ait toprak özelliğinin metinde YER ALMADIĞI belirlenir.