Dünyada Su Kaynakları
Dünyada Su Kaynakları
Dünya'daki suyun büyük çoğunluğu (yaklaşık %97'si) TUZLU okyanus ve deniz sularıdır; tatlı su kaynakları (buzullar, yer altı suları, göller, akarsular) toplam suyun küçük bir bölümünü oluşturur ve bunun da büyük kısmı KUTUPLARDAKİ buzullarda depolanmıştır. Akarsular, YAĞIŞ, KAR ERİMESİ ve YER ALTI SUYU beslenmesiyle oluşur; bir akarsuyun REJİMİ (debisinin yıl içindeki değişimi) beslenme kaynağına göre farklılaşır (kar beslenmeli akarsular ilkbaharda, yağmur beslenmeli akarsular kışın en yüksek debiye ulaşır). Göller oluşum şekline göre TEKTONİK (fay çöküntüsü, örn. Hazar Gölü), VOLKANİK (krater, örn. Nemrut Gölü), KARSTİK (erime çukurluğu) ve BUZUL gölleri olarak sınıflandırılır; kapalı havza gölleri (çıkışı olmayan) genellikle TUZLU, açık havza gölleri (bir akarsuyla denize bağlı) ise TATLI sudur.
Gerçek Sınav Sorusu
Denizel ve karasal olmak üzere iki bölüme ayrılan su ekosistemleri biyoçeşitlilik açısından dünyanın önemli alanlarını oluştururlar. Bu ekosistemlerde; suyun fiziksel ve kimyasal özellikleri, durgun veya hareketli olması, sıcaklığı, derinliği, ışık ve besin madde miktarı gibi faktörler biyoçeşitlilik üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu ekosistemlerdeki biyoçeşitlilikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Kıyılarda karalardan taşınan besin maddelerinin açık denizlerden daha fazla olması canlı çeşitliliğini artırır.
B) Okyanus ve denizlerde 500 metreden daha derin ortamlarda canlı çeşitliliği daha fazladır.
C) Akarsuların yukarı çığırlarında yatak eğiminin fazla, akış hızının yüksek ve suların soğuk olması biyoçeşitliliği artırır.
D) Akarsuların okyanus veya denize döküldüğü ağız kısmı sıcaklık ve tuzluluk yönünden elverişsiz olduğu için biyoçeşitlilik düşüktür.
E) Kapalı havzalarda bulunan göllerde su sıcaklığının ve seviyesinin mevsimden mevsime değişmesi biyoçeşitliliği artırır.
- Akarsuların denize/okyanusa döküldüğü AĞIZ (delta) kısımlarında tatlı-tuzlu su karışımı nedeniyle SICAKLIK ve TUZLULUK dengesi CANLILAR için ELVERİŞSİZ hâle gelir, bu da BİYOÇEŞİTLİLİĞİ DÜŞÜRÜR. Kıyıya yakın besin bolluğu (A yanlış, besin AZALIR demeli), derin sularda ışık azlığı (B yanlış, çeşitlilik AZALIR), akarsu yukarı çığırında soğuk-hızlı su (C yanlış, çeşitlilik genelde DÜŞÜKTÜR) ve kapalı havza göllerinde mevsimsel değişim (E yanlış, çeşitliliği AZALTIR) gibi diğer önermeler yanlış çıkarımlardır. Bu nedenle cevap D'dir.