Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve Jeolojik Zamanlar
Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve Jeolojik Zamanlar
Dünya'nın kabuğu, birbirine göre hareket eden büyük LEVHALARDAN (Pasifik, Avrasya, Afrika, Kuzey Amerika vb.) oluşur; bu LEVHA HAREKETLERİ (tektonizma) dağların oluşmasına, deprem ve volkanik faaliyetlere yol açar. Levhalar birbirinden UZAKLAŞABİLİR (okyanus ortası sırtlar oluşur), birbirine YAKLAŞABİLİR (biri diğerinin altına dalar, dağlar/hendekler oluşur) ya da birbirine PARALEL KAYABİLİR (fay hatları, deprem riski). Jeolojik zamanlar (Dünya'nın 4,6 milyar yıllık tarihinin dilimlere ayrılması) sırasıyla Prekambriyen, Paleozoyik, Mezozoyik, Senozoyik olarak adlandırılır; Türkiye'nin bugünkü yer şekillerinin büyük kısmı (Anadolu'nun dağ sıralarının yükselmesi) Senozoyik zamanda, ALP-HİMALAYA OROJENEZİ (dağ oluşum hareketi) sırasında şekillenmiştir.
Gerçek Sınav Sorusu
Dünya yaklaşık 260 milyon yıl önce Pangea adı verilen tek kara parçasından oluşmaktaydı. Zaman içerisinde levhaların hareketi ile yer kabuğu parçalanarak dünyamız bugünkü görünümünü almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun kanıtları arasında gösterilemez?
A) Güney Amerika ve Afrika’nın kıta sınırlarının birbirine uyumluluk göstermesi
B) Kanada ve Grönland’da benzer oluşumlu tortul tabakaların bulunması
C) Kuzey Amerika ve İskandinav Yarımadası’nda benzer uzanış ve yapıya sahip dağların bulunması
D) Amazon ve Kongo havzalarında benzer bitki türlerinin bulunması
E) Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’nın doğusunda benzer magmatik kayaçların bulunması
- Kıtaların kayması (levha tektoniği) teorisinin kanıtları arasında kıta sınırlarının uyumu (A), benzer tortul tabakalar (B), benzer dağ yapıları (C) ve benzer magmatik kayaçlar (E) gibi JEOLOJİK-COĞRAFİ benzerlikler sayılır. Amazon ve Kongo havzalarında benzer bitki TÜRLERİNİN bulunması ise İKLİM benzerliğinin (ikisi de Ekvatoral kuşakta) bir SONUCUDUR, kıtaların GEÇMİŞTE BİRLEŞİK olduğunun doğrudan bir JEOLOJİK kanıtı DEĞİLDİR. Bu nedenle "gösterilemez" olan cevap D'dir.