Dünya'nın Şekli ve Günlük Hareketi
Dünya'nın Şekli ve Günlük Hareketi
Dünya, kutuplardan hafifçe basık, ekvatordan şişkin bir GEOİT şeklindedir; bu şekil Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesinin (günlük hareket) bir sonucudur. Dünya'nın günlük hareketi (kendi ekseni etrafında batıdan doğuya, yaklaşık 24 saatte bir tam tur) GECE-GÜNDÜZ oluşumuna, yerel saat farklarına (Dünya 24 saat dilimine bölünmüştür, her 15 derece boylam bir saat farkı yaratır), Coriolis kuvvetine (rüzgâr ve akıntıların, Kuzey Yarım Küre'de sağa, Güney Yarım Küre'de sola sapması) ve sarkaç hareketlerinin sapmasına neden olur. Dünya'nın GEOİT şekli nedeniyle Ekvator çevresi (yaklaşık 40.075 km) kutup çevresinden (yaklaşık 40.008 km) biraz daha uzundur; bu da ekvatordaki yerçekiminin kutuplardan az da olsa farklı olmasına yol açar.
Gerçek Sınav Sorusu
Dünya’nın kutuplardan basık Ekvator’dan şişkin kendine has şekline geoit denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın kutuplardan basık, Ekvator’dan şişkin olması ile ilgilidir?
A) Yükseltileri aynı olan merkezlerden kutuplara yakın olanda yerçekiminin daha fazla olması
B) Enlem değerleri aynı olan merkezlerden yükseltisi fazla olanda sıcaklığın daha az olması
C) Aynı boylam üzerindeki merkezlerde yerel saatin aynı olması
D) Bir dağın güney yamacında sıcaklığın diğer yamaçlardan daha fazla olması
E) Aynı boylam üzerindeki merkezlerden ekvatora yakın olanda gece gündüz arasındaki süre farkının daha az olması
- Dünya'nın geoit şekli (kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin olması), Ekvator'un merkeze olan UZAKLIĞININ kutuplardan FAZLA olması anlamına gelir; bu da Ekvator'da yer çekiminin (merkezden uzaklık arttıkça azaldığı için) kutuplara göre DAHA AZ olmasına yol açar. Aynı yükseltideki merkezlerden kutba YAKIN olanda (merkeze daha yakın olduğu için) yer çekimi DAHA FAZLADIR. Bu nedenle cevap A'dır.