Çözümlü Deneme 08 — Çalışma Kağıdı

1. Hz. Muhammed, çevresindeki insanlarla ilişkilerinde 'emanet' kavramına büyük değer vermiştir. Kendisine bırakılan eşyaları titizlikle korumakla kalmamış, aynı zamanda kamusal görevleri, toplumsal sorumlulukları ve insan ilişkilerini de birer emanet olarak görmüştür. Onun bu tutumu, toplumda sarsılmaz bir güven ortamı tesis etmiştir.
Bu parçaya göre Hz. Muhammed'in emanet anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Emanet kavramını yalnızca maddi eşyaların korunmasıyla sınırlı tutmuştur. B) Görevin getirdiği sorumlulukları kendi kişisel menfaatlerinin gerisinde görmüştür. C) Emanet anlayışını eşyadan kamusal göreve uzanan geniş bir çerçevede ele almıştır. D) Toplumsal güveni yasal yaptırımlar ve cezalarla sağlamaya çalışmıştır. E) İnsan ilişkilerini geçici ve ilkesiz kabuller üzerine inşa etmiştir.

2. Bir kuşun uçtuğunu, ikinci bir kuşun uçtuğunu, yüzlerce kuşun uçtuğunu gözlemleyen kişi "bütün kuşlar uçar" yargısına varır. Bu yargı gözlemlerin sayısı arttıkça güçlenir; ancak uçamayan tek bir kuş görüldüğünde çöker. Bu akıl yürütme biçiminde sonuç, öncüllerin verdiğinden daha geniş bir alanı kapsar.
Bu parçada anlatılan akıl yürütmenin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öncüller doğru olduğunda sonucun zorunlu olarak doğru çıkması B) Sonucun yalnızca tanımlardan türetilmiş olması C) İki tekil durum arasında benzerlik kurularak ilerlenmesi D) Genel bir ilkeden tekil bir duruma inilmesi E) Sonucun öncüllerin kapsamını aşması ve kesinlik taşımaması

3. Gerçek alanı 400 km² olan bir göl, 1 / 1.000.000 ölçekli bir haritada kaç cm² gösterilir?

A) 16 B) 4 C) 40 D) 400 E) 0,4

4. Cumhuriyet Dönemi'nde Aşar vergisinin kaldırılması, köyde yaşayan çiftçinin üzerindeki ağır mali yükü hafifletmiş ve tarımsal üretimi özendirmiştir. Aynı zamanda bu adım toplumsal adalet ve eşitliği sağlama amacı taşımıştır.

Bu durum Atatürk ilkelerinden doğrudan hangisiyle ilişkilidir?

A) Devletçilik B) Laiklik C) Halkçılık D) İnkılapçılık E) Cumhuriyetçilik

5. Türkiye'de pamuk tarımı yüksek sıcaklık, yaz kuraklığı ve sulama imkânı isteyen bir üründür. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile sulama olanaklarının artması, bölgeyi Türkiye pamuk üretiminde ilk sıraya taşımıştır. Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde ise düşük sıcaklık ve kısa süren yaz mevsimi pamuk yetiştiriciliğini sınırlandırmaktadır.

Bu parçaya göre pamuk tarımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Doğu Anadolu Bölgesi pamuk üretiminde Türkiye'de lider konumdadır. B) İklim özellikleri ve sulama imkânları bir bölgedeki pamuk üretim potansiyelini belirler. C) Sulama projeleri iklim kısıtlamalarını ortadan kaldırarak her yerde ürün alınmasını sağlar. D) Sıcaklık isteği düşük olduğu için yüksek kesimlerde verim daha yüksektir. E) GAP sadece sanayi tesislerinin kurulumunu hedefleyen bir projedir.

6. Sıcaklık ve nem miktarının yüksek olduğu Ekvatoral iklim bölgesinde kimyasal çözünme çok hızlı gerçekleşir. Bu iklim alanlarında aşırı yıkanmaya bağlı olarak topraktaki humus ve mineral oranı düşer, latarit topraklar oluşur. Buna karşılık kurak ve yarı kurak iklim alanlarında ise mekanik (fiziksel) çözünme ön plandadır.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Fiziksel çözünmenin fazla olduğu alanlarda humus miktarı her zaman daha yüksektir. B) Toprak oluşumunda iklim faktörünün hiçbir etkisi bulunmamaktadır. C) Ekvatoral iklimde mekanik çözünme kimyasal çözünmeye göre daha hızlı gerçekleşir. D) Aşırı yıkanma latarit toprakların mineral ve humus bakımından fakirleşmesine yol açar. E) Kurak bölgelerde kireç birikimi yaşanmazken Ekvatoral bölgede yoğun kireç birikir.

7. Milli Mücadele Dönemi'nde Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Sovyet Rusya denetimindeki Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmış, Fransa ile Ankara Antlaşması akdedilerek Güney Cephesi kapanmıştır.

Bu durum askerî başarıların sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

A) Diplomatik görüşmelerin herhangi bir askerî harekâta ihtiyaç duymadan sınırları çizdiğini B) Askerî alanlardaki zaferlerin uluslararası alanda diplomatik başarılara zemin hazırladığını C) Fransa'nın Anadolu'daki tüm iddialarından Sevr şartlarıyla vazgeçtiğini D) Sovyet Rusya'nın TBMM'yi tanıyan ilk devlet olduğunu E) Kafkas sınırının Kars Antlaşması yerine Gümrü ile kesinleştiğini

8. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Alparslan, Malazgirt Zaferi'nden sonra komutanlarına 'Toprak, fethedenin malıdır' diyerek fethedilen bölgelerin yönetimini kılıç hakkı olarak komutanlarına bırakmıştır. Bu uygulama ile Anadolu'da ilk Türk beylikleri kurulmuştur.

Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Komutanların merkeze karşı isyan etmesini kolaylaştırmak B) Merkezî otoriteyi mutlak anlamda tek elde toplamak C) Bizans ile kalıcı bir barış antlaşması imzalamak D) Anadolu'nun Türkleşmesini ve İslamlaşmasını hızlandırmak E) İpek Yolu ticaretini tamamen Bizans denetimine vermek

9. İslam düşüncesinde ortaya çıkan farklı yorumlar ve mezhepler, dinin değişmez özü etrafında biçimlenen zenginliklerdir. Anayasa niteliğindeki temel ilkeler korunmakla birlikte, farklı coğrafyaların ve zamanların ihtiyaçlarına göre ameli çözümler üretilmiştir. Bu yorumların dinin kendisiyle karıştırılması, dini düşüncenin gelişmesini engeller.
Bu parçaya göre mezhepler hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Dinin temel inanç esaslarını tamamen değiştiren yapılardır. B) Farklı coğrafyaların kültürlerini dine dönüştürme hareketidir. C) Dinin ana prensiplerinden sapmayı temsil eden aykırı düşünce oluşumlarıdır. D) Siyasi otoritenin emriyle kurulmuş zorunlu yapılardır. E) Temel esaslara bağlı kalarak farklı ihtiyaçlara pratik çözümler sunarlar.

10. Varlık var mıdır sorusuna 'Hayır, hiçbir şey var değildir' yanıtını veren yaklaşım, dış dünyadaki nesnel gerçekliği reddeder. Bu görüşe göre nesnel bir hakikat bulunmadığı gibi, varlık hakkında kesin bir bilgiye ulaşmak ya da bu bilgiyi başkalarına aktarmak da imkânsızdır. Her türlü varlık kabulü ve değer ilkesi temelsiz birer aldanmadan ibarettir.
Bu parçada ifade edilen varlık görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Egzistansiyalizm B) Pragmatizm C) Pozitivizm D) Nihilizm E) İdealizm

11. Doğru bilginin kaynağı nedir? Rasyonalist düşünürlere göre duyular güvenilmezdir ve bize geçici, aldatıcı bilgiler sunar. Hakikate ancak akıl ve mantık ilkeleri aracılığıyla ulaşılabilir. Aklımızda doğuştan var olan kavramlar, doğru bilginin temelini oluşturur. Duyu verileri ise sadece bu bilgilerin hatırlanmasına veya açığa çıkmasına vesile olur.
Bu parçadan hareketle rasyonalizm ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Deney ve gözlemi tek geçerli yöntem sayar. B) Duyu verilerinin kesin bilgi sunduğunu savunur. C) Aklı ve doğuştan gelen ilkeleri bilginin temeli kabul eder. D) Bilginin kişiden kişiye değiştiğini ileri sürer. E) Doğru bilgiye ulaşmanın hiçbir yöntemle imkânsız olduğunu iddia eder.

12. İslam'da ibadetler, kişinin Yaratıcısı ile kurduğu bağı güçlendirirken aynı zamanda öz denetim kazanmasını sağlar. Belirli zamanlarda yerine getirilen ibadetler, bireye disiplin duygusu kazandırır ve arzularını denetim altına alma becerisi geliştirir. Böylece ibadet, bireyin içsel dengesini kurmasına yardım eder.
Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İbadetlerin temel amacı, toplumsal düzeni yasal yaptırımlarla zorunlu hâle getirmektir. B) İbadetler yalnızca belli yaş gruplarının yapması gereken uygulamalardır. C) İbadetler bireye irade terbiyesi ve kişisel disiplin kazandıran bir işleve sahiptir. D) Şekilsel şartlar yerine getirildiği sürece ibadetin niyeti önemsizleşir. E) Bireysel ibadetlerin toplumsal ahlak üzerinde olumlu bir etkisi bulunmaz.

13. Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut Dönemi'nde Yeniçeri Ocağı kaldırılmış (Vaka-yı Hayriye), yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla batı tarzında modern bir ordu kurulmuştur. Ayrıca eyaletlerdeki ayanların nüfuzunu kırmak için muhtarlıklar ihdas edilmiş ve merkeze bağlı valiler atanmıştır.

Bu ıslahatlar dikkate alındığında II. Mahmut Dönemi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Eyalet yönetimine geniş özerklikler tanındığı B) Demokratik rejimleşme adına parlamento açıldığı C) Yerel güçlerin merkeze karşı otoritesinin pekiştirildiği D) Tımar sisteminin kaldırılmasıyla taşradan vergi toplamaktan vazgeçildiği E) Geleneksel askerî yapının feshedilip merkezî otoritenin güçlendirildiği

14. Aşağıdaki sütun grafiğinde bir merkezin aylara göre ortalama yağış miktarları (mm) gösterilmiştir.

Grafikteki veriler incelendiğinde bu merkezle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenir?

A) En çok yağış yaz aylarında düşmektedir. B) Kış mevsimindeki yağış miktarı diğer mevsimlerden fazladır. C) Yıl boyunca hiç yağış düşmeyen bir ay bulunmamaktadır. D) Bölgede kar yağışları yağmur yağışlarından daha etkilidir. E) Toplam yıllık yağış miktarı 2000 mm'nin üzerindedir.

15. İlk Çağ uygarlıklarından Hititlerde anal adı verilen yıllıklar tutulmuştur. Krallar bu yıllıklara zaferlerinin yanı sıra yenilgilerini de tanrılara hesap verme düşüncesiyle dürüstçe kaydetmişlerdir.

Bu bilgiye göre Hitit yıllıkları (anallar) ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Edebi roman türünün ilk örneklerini oluşturduğuna B) Yalnızca kralın başarılarını öne çıkaran taraflı bir anlayışla kaleme alındığına C) Hititlerin dünyevi bir devlet anlayışına sahip olduğuna D) Dini inancın etkisiyle objektif tarih yazıcılığının ilk örneklerinin ortaya konduğuna E) Yıllıkların askerî ganimet listelerinden oluştuğuna

16. Pozitivizme göre bilim, yalnızca gözlemlenebilir ve deneyimlenebilir olguları konu edinmelidir. Olguların ötesinde kalan, fiziksel olarak kanıtlanamayan ruh, Tanrı veya evrenin sonu gibi metafiziksel meseleler bilimin kapsama alanının dışındadır. Bilimsel bilgi, olgular arasındaki değişmez neden-sonuç ilişkilerini keşfederek doğa yasalarına ulaşmayı hedefler.
Bu parçadan hareketle pozitivist bilim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Olgusal sınırların ötesindeki metafizik konuları bilim dışı tutar. B) Metafizik soruların deneysel yöntemlerle çözülebileceğini savunur. C) Bilimsel bilginin öznel sezgilere dayandığını ileri sürer. D) Tüm doğa olaylarının tesadüfi olduğunu iddia eder. E) Gözlemlenemeyen alanların araştırılmasını önceliklendirir.

17. Özgürlük, sadece dışsal engellerin bulunmaması değil, bireyin kendi kararlarını kendi aklı ve iradesiyle verebilmesidir. Bir insan sırf başkalarının veya toplumun dayatmalarına uyduğu için bir eylemde bulunuyorsa, bu eylem özerk sayılmaz. Otantik ve özgür bir eylem, bireyin kendi değerlerini sorgulayarak benimsediği ve sonuçlarını üstlendiği eylemdir.
Bu parçaya göre bir eylemin 'özgür' sayılabilmesinin temel koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toplumsal çoğunluğun beklentilerine uygun olması B) Bireyin kendi iradesiyle özerk kararlar alıp sorumluluk üstlenmesi C) Herhangi bir kural veya ilkeye dayanmaması D) Yalnızca anlık duygusal dürtüler doğrultusunda gerçekleşmesi E) Bireye anlık maddi çıkarlar sağlaması

18. İç göçler, ülke sınırları içerisinde nüfusun yer değiştirmesidir. Genellikle kırsal alanlardan kent merkezlerine doğru gerçekleşen bu göçler, hedef şehirlerde hızlı nüfus artışına, altyapı yetersizliklerine ve düzensiz şehirleşmeye neden olur. Sanayileşmenin ve istihdam olanaklarının geliştiği merkezler çekici faktörler sunar.

Bu parçadan iç göçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) İç göçler ülke sınırları dışına yapılan kitlesel hareketliliklerdir. B) Şehirlerdeki sanayileşme iç göçleri engelleyen en temel unsurdur. C) Kırsal alandaki cazibe faktörleri kentleşme hızını tamamen durdurmuştur. D) İç göçlerin sonucunda ülkenin toplam nüfusunda hızlı bir azalma meydana gelir. E) Göç alan kentlerde altyapı sorunları ve kontrolsüz kentleşme yaşanabilir.

19. İslam inancında 'akıl', sorumluluğun temel şartı kabul edilir. Akli dengesi yerinde olmayan bireyler dini emir ve yasaklardan muaf tutulmuştur. Bununla birlikte akıl, kendi sınırları dâhilinde hareket eder; duyuların ötesindeki gayb alanını tamamen kavrayamaz. Bu noktada vahiy, aklın eksik kaldığı alanları tamamlayan bir rehber olarak devreye girer.
Bu parçaya göre aklın dini sorumluluktaki yeri ve sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Sorumluluğun ön şartıdır ancak kavrayış alanı sınırlıdır. B) İnsanı mutlak hakikate tek başına ulaştıran yegâne güçtür. C) Dini ilkeleri sorgulamadan reddetme yetkisine sahiptir. D) Vahyin getirdiği bilgileri geçersiz kılma gücüne sahiptir. E) Duyusal verilerin ötesindeki her şeyi eksiksiz kavramaktadır.

20. İslam ahlakında kul hakkı, bir kimsenin maddi ya da manevi olarak başkasının hakkına zarar vermesi anlamına gelir. Bu hak yalnızca borç ve mülkiyet gibi maddi konularla sınırlı değildir; bir insanın arkasından konuşmak, emeğini görmezden gelmek ya da itibarını zedelemek de bu kapsamda değerlendirilir. Kul hakkının ayırt edici yanı, ancak hak sahibiyle helalleşilerek giderilebilmesidir.
Bu parçadan hareketle kul hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Giderilmesi hak sahibiyle doğrudan ilişki kurmayı gerektirir. B) Yalnızca borç ve mülkiyet anlaşmazlıklarında ortaya çıkar. C) Kişinin niyeti iyi olduğunda kendiliğinden ortadan kalkar. D) Toplumsal itibarı yüksek kişiler için geçerli sayılmaz. E) Zamanla unutulduğunda ahlaki sorumluluğu sona erer.

Çözümlü Deneme 08 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 08 — Çalışma Kağıdı

ÇÖZÜMLÜ DENEME 08 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI