8genyks sekizgenacademy.com

Büyük Selçuklu Devleti — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Sosyal Bilimler

Çalışma Kağıdı

Büyük Selçuklu Devleti — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Melikşah döneminde vezir Nizamülmülk, devlet yönetimine ilişkin görüşlerini Siyasetname adlı eserinde toplamış; başta Bağdat olmak üzere pek çok şehirde öğrencilerinden ücret alınmayan Nizamiye Medreselerini kurdurmuştur.

Bu bilgilere göre Nizamülmülk ile ilgili;

I. Devlet yönetimi üzerine kuramsal bir eser bırakmıştır.
II. Eğitim kurumlarının yaygınlaşmasına öncülük etmiştir.
III. Tuğrul Bey'in veziri olarak görev yapmıştır.
IV. Selçuklu ordusunun kuruluşunu tamamlamıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

2. 1040 yılında Gaznelilerle yapılan Dandanakan Savaşı'nı kazanan Tuğrul ve Çağrı Beyler, savaşın hemen ardından Horasan'da bağımsızlıklarını ilan etmiş, Tuğrul Bey "sultan" unvanıyla tahta oturmuş ve komşu hükümdarlara fetihnameler göndermiştir.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Bu savaşla Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır. B) Bu savaşın ardından Abbasi halifeliği Selçukluların koruyuculuğuna girmiştir. C) Bu savaşta Bizans'ın doğu sınırındaki direnişi kırılmıştır. D) Bu savaş, Selçukluların beylikten devlete geçişini tamamlamıştır. E) Bu savaşın hemen ardından Gazneli Devleti tarih sahnesinden silinmiştir.

3. Alp Arslan, 1071'de Malazgirt'te Bizans ordusunu ağır bir yenilgiye uğratmış, imparator Romen Diyojen'i esir almış ve savaşın ardından komutanlarını Anadolu'nun içlerine fetihle görevlendirmiştir.

Buna göre Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Bizans'ın Anadolu'daki savunma düzeni büyük ölçüde çökmüştür. B) Anadolu Selçuklu Devleti bu savaşın ardından Alp Arslan tarafından kurulmuştur. C) Türklerin Anadolu'ya yerleşmesinin önü açılmıştır. D) Savaştan Büyük Selçuklu Devleti galip ayrılmıştır. E) Bizans imparatoru savaşın sonunda Selçukluların eline geçmiştir.

4. Büyük Selçuklu medreselerinde din bilimlerinin yanı sıra matematik, astronomi ve tıp da okutulmuş; kervan yolları üzerinde yolculara ücretsiz konaklama sağlayan kervansaraylar yaptırılmış; sultanlar ve devlet adamları adına kümbet denilen anıt mezarlar inşa edilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak;

I. Medreselerde öğretimin yalnızca dinî konularla sınırlı tutulduğu
II. Medreselerin yalnızca hanedan üyelerine açık olduğu
III. Ticaret yollarının işlerliği için altyapı yatırımı yapıldığı
IV. Anıtsal mezar yapılarının bir mimari gelenek hâline geldiği

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve IV E) III ve IV

5. Tuğrul Bey, Abbasi halifesinin çağrısı üzerine Bağdat'a girmiş ve halifeyi Şii Büveyhoğulları'nın baskısından kurtarmıştır. Halife de ona "Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı" unvanını vermiş, hutbe Tuğrul Bey adına okunmuştur.

Bu gelişmelere göre;

I. Selçukluların İslam dünyasının siyasi koruyuculuğunu üstlendiği
II. Halifenin dinî otoritesine son verildiği
III. Sünni İslam anlayışının güçlendirildiği
IV. Selçukluların Anadolu'ya yerleşmesinin tamamlandığı

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

6. Büyük Selçuklularda hanedan üyesi şehzadeler (melikler) eyaletlere vali olarak gönderilir, yanlarına atabey adı verilen deneyimli devlet adamları verilirdi. Atabeyler hem melikleri yetiştirir hem de eyaletin yönetimine katılırdı. Ancak merkezî otorite zayıfladığında bazı atabeyler bulundukları bölgede bağımsız hareket etmeye başlamıştır.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Selçuklularda eyalet yönetimi tümüyle askerî sınıfın elinde bulunmuştur. B) Atabeylik uygulaması, hanedan dışından sultan seçilmesini olağanlaştırmıştır. C) Şehzadelere yönetim deneyimi kazandıran bu düzen, merkez zayıflayınca bölünmeyi kolaylaştırmıştır. D) Melikler yalnızca törensel görevler üstlenmiş, yönetimde etkisiz kalmıştır. E) Eyaletlerin yönetimi doğrudan halifeye bağlı memurlara bırakılmıştır.

7. Bir öğrenci Büyük Selçuklu tarihinin ilk otuz yılını üç savaşla özetlemiştir:

• Dandanakan Savaşı (1040)
• Pasinler Savaşı (1048)
• Malazgirt Savaşı (1071)

Bu savaşların tarihlerine ve karşı taraflarına birlikte bakan bir öğrencinin ulaşacağı en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Malazgirt Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşunu sağlayan savaştır. B) Pasinler Savaşı, Anadolu'nun kapılarını Türklere açan savaş olmuştur. C) Üç savaşın da karşı tarafı Bizans İmparatorluğu olmuştur. D) Selçuklular Bizans mücadelesini bitirdikten sonra Gaznelilerle savaşmıştır. E) Selçuklular önce Gaznelilerle hesaplaşmış, sonra yönünü Bizans'a çevirmiştir.

8. Büyük Selçuklularda ikta sisteminde toprağın mülkiyeti devlette kalır, toprağın vergi geliri ise karşılığında belirli sayıda atlı asker yetiştirip savaşa hazır tutmakla yükümlü kişilere bırakılırdı. İkta sahibi toprağı satamaz ve miras bırakamaz; toprağı üretim dışı bırakırsa iktası elinden alınırdı.

Buna göre ikta sistemiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Askerî güç ile toprak geliri arasında doğrudan bağ kurulmuştur. B) Hazineden nakit çıkmadan ordunun önemli bir bölümü beslenmiştir. C) Sistem, Osmanlı'daki tımar uygulaması örnek alınarak oluşturulmuştur. D) Tarımsal üretimin sürekliliği devlet denetimine bağlanmıştır. E) Toprak üzerinde özel mülkiyetin doğması önlenmiştir.

9. Melikşah'ın ölümünün ardından Büyük Selçuklu Devleti'nde şehzadeler arasında uzun süren taht mücadeleleri yaşanmış, Hasan Sabbah'ın önderliğindeki Batıniler devlet adamlarına suikastlar düzenlemiş, Sultan Sencer ise Müslüman olmayan Karahitaylara karşı Katvan'da ağır bir yenilgi almıştır.

Bu bilgilere göre;

I. Merkezî otoritenin zayıflamasında iç ve dış etkenlerin birlikte rol oynadığı
II. Devletin çöküşünde yalnızca dış saldırıların belirleyici olduğu
III. Taht mücadelelerinin devleti içeriden aşındırdığı
IV. Batıni suikastlarının halifelik makamını ortadan kaldırdığı

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

10. Büyük Selçuklu Devleti'nde Tuğrul Bey döneminde Bağdat'a girilerek halifelik koruma altına alınmış, Alp Arslan döneminde Bizans'a karşı Malazgirt'te kesin zafer kazanılmış, Melikşah döneminde ise ülke sınırları en geniş hâline ulaşmış ve medrese teşkilatı kurumsallaşmıştır.

Buna göre Büyük Selçuklu tarihiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Fetih siyasetinin yanı sıra eğitim kurumlarına da önem verilmiştir. B) Devletin siyasi etkisi İslam dünyasının merkezine kadar ulaşmıştır. C) Askerî başarılarla toprak genişlemesi birbirini izlemiştir. D) Halifelik makamı Selçuklu sultanlarına devredilmiş, hilafet Türklere geçmiştir. E) Farklı hükümdarlar döneminde farklı alanlarda ilerleme sağlanmıştır.

Cevap Anahtarı

1-A 2-D 3-B 4-E 5-B 6-C 7-E 8-C 9-A 10-D

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com