Atmosfer, Hava Durumu ve İklim
Atmosfer, Hava Durumu ve İklim
Atmosfer, Dünya'yı saran, yaşamı mümkün kılan gaz tabakasıdır; yerden yukarıya doğru TROPOSFER (hava olaylarının yaşandığı, yükseldikçe sıcaklığın düştüğü katman), STRATOSFER (ozon tabakasının bulunduğu, mor ötesi ışınları filtreleyen katman), MEZOSFER, TERMOSFER ve EGZOSFER katmanlarından oluşur. HAVA DURUMU, bir yerde ATMOSFERİN o ANKİ (kısa süreli) durumunu (sıcaklık, nem, rüzgâr, yağış) ifade ederken, İKLİM aynı bölgede UZUN YILLAR boyunca gözlenen hava koşullarının ORTALAMASINI ve genel eğilimini ifade eder. Bu ayrım önemlidir: bir günün soğuk geçmesi iklimin değiştiği anlamına gelmez, iklim ancak uzun vadeli istatistiklerle (yıllar, on yıllar) değerlendirilir.
Gerçek Sınav Sorusu
Doğayı oluşturan atmosfer, litosfer, hidrosfer ve biyosfer olmak üzere dört temel ortam bulunmaktadır. Doğal ortamları oluşturan unsurlar birbirleriyle sürekli etkileşim hâlindedir. Doğal ortamlardaki bu etkileşim, dört ortamı oluşturan unsurların arasında gerçekleşebildiği gibi iki farklı ortamı oluşturan unsurlar arasında hatta bir ortamın kendi unsurları arasında bile gerçekleşebilmektedir. Bu duruma aşağıdakilerden hangisi örnek olarak gösterilebilir?
A) Bataklık alanlarının kurutularak tarımsal faaliyetler için uygun alanlar haline getirilmesi
B) Engebeli alanlarda ulaşımı geliştirmek için tünel ve köprülerin inşa edilmesi
C) Sıcaklık ve yağışın fazla olduğu alanlarda bitki ve hayvan çeşitliliğinin fazla olması
D) Atmosferdeki kirleticilerin artmasına bağlı olarak sera etkisi ve küresel ısınmanın artması
E) Yazların sıcak ve kurak geçtiği bozkır alanlarında küçükbaş hayvancılığın yaygın olması
- Doğal ortamı oluşturan atmosfer, litosfer, hidrosfer ve biyosfer arasındaki etkileşim bazen bir ortamın KENDİ unsurları arasında da gerçekleşir. Sıcaklık ve yağışın (atmosfer unsurları) fazla olduğu alanlarda bitki-hayvan çeşitliliğinin (biyosfer unsurları) fazla olması, ATMOSFER ile BİYOSFER arasındaki bir etkileşimdir - ancak soru "bir ortamın kendi unsurları arasındaki etkileşime" en yakın örneği arar; sıcaklık-yağış (ikisi de atmosfer unsuru) ile bitki-hayvan çeşitliliği ilişkisi bu ÖRNEĞİ en iyi yansıtır. Bu nedenle cevap C'dir.