1. Anadolu Selçukluları ve beylikler döneminde kurulan zaviyeler, yol güzergâhları üzerinde yer alan ve gelip geçen yolcuları ücretsiz olarak ağırlayan yapılardı. Bu yapılarda aynı zamanda dinî-ahlaki sohbetler yapılır, bazı zaviyelerde çevre halkına yönelik eğitim faaliyetleri de yürütülürdü.

Bu bilgilere dayanarak zaviyelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

2. Yunus Emre, XIII-XIV. yüzyıllarda Anadolu'da yaşamış, dönemin edebiyatında daha çok Arapça ve Farsça kullanılmasına karşın şiirlerini sade bir Türkçe ile yazmıştır. Şiirlerinde sevgi, hoşgörü ve insan sevgisi gibi konuları işlemiş, bu şiirler kolayca ezberlenip halk arasında kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Yunus Emre'nin faaliyetleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

3. XIII. yüzyılda Anadolu'da yaşayan Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Farsça kaleme aldığı Mesnevi adlı eserinde ahlaki öğütler ve hikâyeler aracılığıyla insanları hoşgörü, sabır ve birlik gibi değerlere yöneltmiştir. Onun çevresinde oluşan sohbet meclislerine Türk, Rum ve Ermeni gibi farklı topluluklardan kişiler de katılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Mevlânâ'nın faaliyetleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. Anadolu Selçukluları ve beylikler döneminde kurulan medreselerde din, hukuk ve akli ilimler okutulmuş; buradan mezun olan öğrenciler kadılık, müderrislik gibi görevlere atanabilmiştir. Medreselerin yapımı ve öğretim giderleri, kurucusu tarafından bağışlanan vakıf gelirleriyle karşılanmıştır.

Bu bilgilere dayanarak medreselerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Türkiye Selçukluları ve Anadolu beyliklerinde kadılar, şehir ve kasabalarda hukuki uyuşmazlıkları İslam hukukuna göre çözüme bağlayan görevlilerdi. Kadılar ayrıca evlenme, miras ve alım-satım gibi günlük hayata ilişkin işlemleri kayıt altına alır, bu sayede devletin halkla ilişkisinde önemli bir bağlantı noktası oluştururdu.

Bu bilgilere dayanarak kadılık görevi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Ahi Evran öncülüğünde kurulan Ahilik teşkilatında esnaf ve zanaatkârlar loncalar hâlinde örgütlenmiş; ustalık-kalfalık-çıraklık basamaklarıyla mesleki eğitim verilmiş, üretilen malların fiyat ve kalitesi teşkilat tarafından denetlenmiş, üyeler arasında yardımlaşma sandıkları oluşturulmuş ve toplantılarda ahlaki davranış kuralları da öğretilmiştir.

Buna göre,

I. Ahilik, meslek edindirmenin yanı sıra ahlaki değerlerin aktarılmasında da rol oynamıştır.
II. Teşkilat, üye esnafın ürettiği malların fiyat ve kalitesini denetleme yetkisine sahip olmuştur.
III. Ahilik teşkilatına üyelik, yalnızca belirli bir aileye mensup zanaatkârlarla sınırlı tutulmuştur.
IV. Yardımlaşma sandıkları, teşkilatın kuruluşundan uzun süre sonra oluşturulmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

7. Anadolu Selçuklu ve beylik yönetiminde hükümdara bağlı olarak çalışan vezir, devlet işlerinin yürütülmesinden sorumlu en yetkili görevliydi. Vezir, divan adı verilen kurulda diğer görevlilerle birlikte toplanır; burada vergi, adalet ve dış ilişkilerle ilgili konular görüşülüp karara bağlanırdı. Divanın kararları hükümdarın onayından sonra uygulamaya konurdu.

Buna göre,

I. Vezir, devlet işlerinin yürütülmesinde hükümdardan bağımsız, denetimsiz bir yetkiye sahip olmuştur.
II. Divanda vergi, adalet ve dış ilişkiler gibi farklı konular bir arada ele alınmıştır.
III. Divan kararlarının uygulanabilmesi hükümdarın onayına bağlı tutulmuştur.
IV. Vezirlik görevi, yalnızca dış ilişkilerle sınırlı bir yetki alanına sahip olmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

8. Hacı Bektaş-ı Veli, XIII. yüzyılda Anadolu'ya gelerek Sulucakarahöyük çevresinde yerleşmiş; burada kurduğu dergâhta çevre köylerden gelen Türkmen topluluklarını bir araya getirmiş, onlara toplumsal dayanışma ve birlikte yaşama konusunda öğütler vermiştir. Dergâh aynı zamanda yolcuların konakladığı bir mekân olarak da kullanılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Hacı Bektaş-ı Veli'nin dergâhıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

9. Türkiye Selçukluları ve Anadolu beyliklerinde hükümdar çocukları küçük yaşta bir sancağa vali olarak gönderilir, yanlarına devlet tecrübesi olan bir atabey görevlendirilirdi. Atabey, şehzadeye yönetim, askerlik ve devlet işleriyle ilgili konularda rehberlik eder; bazı güçlü atabeyler, hükümdarın ölümünden sonra kendi hâkimiyetlerini de ilan edebilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak atabeylik kurumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

10. XIII-XIV. yüzyıllarda Anadolu'da Mevlânâ, Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli ve Ahi Evran gibi isimler farklı çevrelerde faaliyet göstermiştir. Bu isimlerden kimi eserleriyle, kimi kurduğu dergâh ya da teşkilatla; göçle gelen Türkmen toplulukları, yerleşik halk ve şehirli zanaatkârlar gibi birbirinden farklı kesimlerle ilişki kurmuş; ortak biçimde hoşgörü, dayanışma ve ahlaki değerleri öne çıkaran bir söylem benimsemiştir.

Bu bilgilere dayanarak söz konusu isimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?