sekizgenacademy.com

Osmoz — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________     Tarih: 15.09.2026     10 soru TYT Fen Bilimleri

Çalışma Kağıdı

Osmoz — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Bir hücrenin bulunduğu dış ortamdaki çözünen madde derişiminin, hücrenin iç ortamındaki çözünen madde derişimine eşit olduğu belirlenmiştir.

Buna göre bu ortamda gözlenecek durum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Su hücre içine doğru hareket eder, hücre şişer. B) Su hücre dışına doğru hareket eder, hücre büzüşür. C) Su hareketi tamamen durur, hücre içi ve dışı arasında hiçbir madde alışverişi kalmaz. D) Su giriş ve çıkışı dengede kalır, hücre hacminde net bir değişim gözlenmez. E) Derişimler eşit olduğu için hücre zarı geçirgenliğini kaybeder.

2. Bir hücrenin bulunduğu dış ortamdaki çözünen madde derişiminin, hücrenin iç ortamındaki çözünen madde derişiminden daha düşük olduğu belirlenmiştir.

Buna göre bu dış ortam ve hücrede gözlenecek değişiklik aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Hipertonik – su hücreden dışarı çıkar – hücre büzüşür B) İzotonik – net su hareketi olmaz – hücre boyutu değişmez C) Hipertonik – su hücre içine girer – hücre şişer D) İzotonik – su hücre içine girer – hücre şişer E) Hipotonik – su hücre içine girer – hücre şişer

3. Hücre zarından gerçekleşen madde geçişlerinden basit difüzyonda maddeler, derişim farkına bağlı olarak yüksek derişimli bölgeden düşük derişimli bölgeye kendiliğinden hareket eder. Bu geçişin, yalnızca su molekülünün hareketiyle sınırlı özel bir uygulaması da ayrı bir isimle adlandırılır: bu geçişte su, yarı geçirgen bir zardan, çözünen derişiminin az olduğu (seyreltik) bir ortamdan çözünen derişiminin çok olduğu (derişik) bir ortama doğru hareket eder.

Bu bilgilere göre yukarıda tanımlanan madde geçiş türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Osmoz B) Basit difüzyon C) Kolaylaştırılmış difüzyon D) Aktif taşıma E) Süzülme (filtrasyon)

4. Turşu ve reçel yapımında sebze ya da meyvelerin üzerine bolca tuz ya da şeker eklenmesi, bu besinlerin daha uzun süre bozulmadan saklanabilmesini sağlar. Bu yöntemde, besinin çevresinde oluşturulan yoğun tuz ya da şeker ortamı, besinin üzerinde üreyebilecek mikroorganizmaların hücrelerinden su kaybetmesine yol açarak etkisiz hâle gelmelerini sağlar.

Bu bilgilere göre turşu ve reçel yapımında uygulanan koruma yöntemi, aşağıdaki ifadelerden hangisiyle açıklanabilir?

A) Mikroorganizma hücrelerinin, kendilerine göre hipertonik bir ortamda osmozla su kaybetmesiyle B) Mikroorganizma hücrelerinin, kendilerine göre hipotonik bir ortamda osmozla su kaybetmesiyle C) Mikroorganizma hücrelerinin, taşıyıcı proteinler aracılığıyla ortamdaki tuz ya da şekeri hücre dışına atmasıyla D) Mikroorganizma hücrelerinin, ATP harcayarak ortamdaki suyu hücre dışına pompalamasıyla E) Mikroorganizma hücrelerinin, izotonik bir ortamda su dengesini koruyamamasıyla

5. Bir hayvan hücresi, kendi iç ortamına göre çözünen madde derişimi çok daha düşük olan (saf suya yakın) bir ortama bırakılmıştır.

Bu duruma göre hücrede gözlenmesi beklenen değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Su hücreden dışarı çıkar, hücre büzüşerek küçülür. B) Net su hareketi gerçekleşmez, hücre hacmi değişmez. C) Su hücre içine girer ancak hücre zarındaki taşıyıcı proteinler bu girişi dengeler. D) Su hücreden dışarı çıkar, hücre aşırı su kaybıyla parçalanır. E) Su hücre içine girer, hücre aşırı şişerek zarı yırtılıp parçalanabilir.

6. Bir bitki hücresi, kendi iç ortamına göre çözünen madde derişimi daha yüksek olan bir çözelti içine bırakılmıştır.

Bu duruma göre hücrede su hareketinin yönü ve gözlenecek değişiklik aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Su hücre içine girer; hücre şişer ve turgor basıncı artar. B) Su hücre dışına çıkar; hücre büzüşerek plazmoliz gerçekleşir. C) Su hücre dışına çıkar; hücre şişer ve turgor basıncı artar. D) Net su hareketi gerçekleşmez; hücre hacmi sabit kalır. E) Su hücre içine girer; hücre büzüşerek plazmoliz gerçekleşir.

7. Bir bitkinin kök hücrelerindeki çözünen madde derişiminin, bu hücrelerin içinde bulunduğu toprak suyundaki çözünen madde derişiminden daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Buna göre bitkinin topraktan su alması aşağıdaki ifadelerden hangisiyle açıklanabilir?

A) Kök hücrelerinin, taşıyıcı proteinler aracılığıyla suyu doğrudan hücre içine çekmesiyle B) Kök hücrelerinin, ATP harcayarak toprak suyunu hücre içine pompalamasıyla C) Kök hücrelerine göre hipertonik olan toprak suyunun, osmozla hücre dışına çıkmasıyla D) Toprak suyunun kök hücrelerine göre hipotonik olması nedeniyle suyun osmozla hücre içine girmesiyle E) Kök hücreleri ile toprak suyu arasındaki derişimin eşit olması nedeniyle suyun serbestçe geçmesiyle

8. Bir bitki hücresinin kofulundaki çözünen madde derişimi 14 birim, bu hücrenin içine daldırıldığı dış ortamdaki çözünen madde derişimi ise 6 birimdir.

Buna göre bu hücrede gözlenecek değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Su hücreden dışarı çıkar, hücre büzüşür. B) Su hücre içine girer, hücrede turgor basıncı oluşur. C) Derişimler arasındaki farktan dolayı net su hareketi gerçekleşmez. D) Su hücre içine girer, hücre plazmoliz olur. E) Su hücreden dışarı çıkar, hücrede turgor basıncı oluşur.

9. Basit difüzyon ile osmoz karşılaştırıldığında, her iki geçiş türünde de hareketin derişim farkından kaynaklandığı bilinmektedir. Ancak hareket eden madde ve hareketin yönü bakımından iki geçiş türü arasında belirgin bir fark bulunmaktadır.

Buna göre I, II, III numaralı ifadelerden hangileri DOĞRUDUR?

I. Basit difüzyonda çözünen madde, kendi derişiminin yüksek olduğu bölgeden düşük olduğu bölgeye hareket eder.
II. Osmozda su, çözünenin az olduğu bölgeden çok olduğu bölgeye hareket eder.
III. Osmozda su, kendi derişiminin az olduğu bölgeden çok olduğu bölgeye hareket eder.

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

10. Bir hücrenin iç ortamındaki çözünen madde derişimleri; glikoz için 3 birim, amino asit için 2 birim ve protein için 1 birim olarak ölçülmüştür. Aynı hücrenin bulunduğu dış ortamdaki çözünen madde derişimleri ise tuz için 5 birim ve şeker için 4 birim olarak ölçülmüştür.

Hücre zarının bu çözünen maddelere karşı yarı geçirgen olduğu (yalnızca suyun serbestçe geçebildiği) kabul edildiğine göre, dış ortam hücreye göre nasıldır ve bu durumda hücrede ne gözlenir?

A) Hipotonik ortam; hücre su alarak şişer. B) İzotonik ortam; hücrede net değişim gözlenmez. C) Hipertonik ortam; hücre su kaybederek büzüşür. D) Hipertonik ortam; hücre su alarak şişer. E) Hipotonik ortam; hücre su kaybederek büzüşür.

Cevap Anahtarı

1-D 2-E 3-A 4-A 5-E 6-B 7-D 8-B 9-C 10-C

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com