10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Bazı bölgelerde beslenmede yeterince yer almayan bir mineral nedeniyle tiroit bezinin büyümesi (guatr) görülebilmektedir. Tiroit bezinin ürettiği tiroksin gibi hormonların yapısında yer alan ve bu tabloyla ilişkilendirilen mineral aşağıdakilerden hangisidir?
A) Demir
B) İyot
C) Kalsiyum
D) Sodyum
E) Potasyum
2. Canlılarda solunum ve fotosentez süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Oksijen, besinlerden enerji üretiminde (solunumda) kullanılırken karbondioksit bu sürecin bir çıktısı olarak üretilir.
B) Karbondioksit, besinlerden enerji üretiminde (solunumda) kullanılırken oksijen bu sürecin bir çıktısı olarak üretilir.
C) Hem oksijen hem karbondioksit, solunumda yalnızca çıktı olarak üretilir; hiçbiri girdi olarak kullanılmaz.
D) Oksijen yalnızca bitkilerde, karbondioksit yalnızca hayvanlarda solunum sürecine katılır.
E) Bitkiler fotosentez yaparken karbondioksite hiç ihtiyaç duymaz, yalnızca oksijen kullanır.
3. Sıcak havada uzun süre spor yapan bir sporcunun vücut sıcaklığının aşırı yükselmemesinde terleme önemli bir rol oynar. Bu süreçte su, vücut sıcaklığının düzenlenmesine hangi yolla katkı sağlar?
A) Deri yüzeyine çıkan su, vücuttaki mineral iyonlarını hızla dışarı atarak vücut sıcaklığını düşürür.
B) Deri yüzeyine çıkan su, kan hücrelerinin sayısını azaltarak vücut sıcaklığını dengeler.
C) Deri yüzeyine çıkan su, buharlaşarak vücuttan ısı almasına ve böylece vücudun soğumasına katkı sağlar.
D) Deri yüzeyine çıkan su, doğrudan enerjiye dönüşerek vücuttaki ısıyı azaltır.
E) Deri yüzeyine çıkan su, solunum hızını artırarak vücut sıcaklığını düşürür.
4. Kan tahlilinde hemoglobin düzeyi düşük çıkan bir kişide, dokulara yeterli oksijen taşınamaması sonucu yorgunluk ve halsizlik görülebilir. Bu tabloyla ilişkili mineral eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) İyot eksikliği
B) Kalsiyum eksikliği
C) Sodyum eksikliği
D) Potasyum eksikliği
E) Demir eksikliği
5. Uzun süre yeterli miktarda su tüketmeyen bir kişide besin, oksijen ve atık maddelerin dokular arasında taşınması zorlaşabilir; ayrıca hücre içi metabolik tepkimelerin gerçekleştiği ortam olumsuz etkilenebilir. Bu durum, suyun canlı vücudundaki hangi rolüyle açıklanır?
A) Su, vücutta madde taşınmasına ve tepkimelerin gerçekleştiği ortama zemin oluşturur; bu nedenle su kaybı bu işlevleri olumsuz etkileyebilir.
B) Su, vücutta yalnızca kemik ve diş dokusunun sertliğini sağlar; taşınma ve tepkime ortamıyla ilgisi yoktur.
C) Su, vücutta yalnızca sinir hücreleri arasındaki iletimi sağlar; madde taşınmasında görevi yoktur.
D) Su, vücutta yalnızca solunumla alınan oksijenin doğrudan enerjiye çevrilmesini sağlar.
E) Su, vücutta yalnızca tiroit bezinin hormon üretimini düzenleyen bir bileşendir.
6. Düzenli süt ve süt ürünleri tüketmeyen yaşlı bir bireyde kemik yoğunluğunun azalması ve kasların gerektiği gibi kasılamaması gibi sorunlar görülebilir. Bu tablonun temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
A) Vücutta hemoglobin yapısına katılan mineralin yetersiz alınması
B) Vücutta tiroit hormonlarının yapısına katılan mineralin yetersiz alınması
C) Vücutta sinir iletimi ve sıvı dengesinde görev alan minerallerin yetersiz alınması
D) Vücutta kemik/diş yapısına ve kas kasılmasına katılan mineralin yetersiz alınması
E) Vücutta solunum sürecinde kullanılan gazın yetersiz alınması
7. Canlı vücudunda bulunan su ve mineraller gibi inorganik bileşiklerle, karbonhidrat ve lipit gibi organik bileşikler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İnorganik bileşikler her zaman organik bileşiklerden daha fazla miktarda bulunur ve tek işlevleri enerji sağlamaktır.
B) Organik bileşikler vücutta yalnızca yapı görevi görür, hiçbir zaman enerji kaynağı olarak kullanılmaz.
C) İnorganik bileşikler genellikle vücutta enerji üretimi için kullanılmazken organik bileşikler enerji kaynağı olarak kullanılabilir.
D) İnorganik bileşikler yalnızca hücre dışında bulunur, hücre içinde hiç bulunmaz.
E) Organik bileşikler karbon içermezken inorganik bileşiklerin tamamı karbon içerir.
8. İnorganik bileşiklerin genel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İnorganik bileşiklerin tamamı karbon atomu içerir ve karmaşık zincirler oluşturur.
B) İnorganik bileşiklerin tamamı yalnızca canlı hücreler tarafından üretilebilir.
C) İnorganik bileşiklerin tümü canlı vücudunda yalnızca enerji üretiminde kullanılır.
D) İnorganik bileşikler yalnızca katı halde bulunur, sıvı ya da gaz halinde bulunmaz.
E) İnorganik bileşikler genellikle karbon içermez ya da karbondioksit gibi çok basit karbon bileşiklerinden oluşur.
9. Sinir hücreleri arasındaki iletimde ve hücre içi-dışı sıvı dengesinin sağlanmasında görev alan mineraller aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Kalsiyum ve demir
B) İyot ve kalsiyum
C) Demir ve iyot
D) Sodyum ve potasyum
E) Kalsiyum ve potasyum
10. Bir sağlık taramasında aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:
I. Kanda hemoglobin düzeyinin düşük olması
II. Kemik yoğunluğunun azalmış olması
III. Tiroit bezinin normalden büyük olması
Bu bulgular sırasıyla hangi mineral eksiklikleriyle ilişkilendirilebilir?
A) Kalsiyum – demir – iyot
B) Demir – kalsiyum – iyot
C) İyot – kalsiyum – demir
D) Demir – iyot – kalsiyum
E) Kalsiyum – iyot – demir