10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Hücre teorisinin temel ilkelerinden birine göre yeni hücreler, yalnızca önceden var olan bir hücrenin bölünmesiyle meydana gelir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu ilkeyle tutarlıdır?
A) Uygun sıcaklık ve nem koşulları sağlandığında cansız maddelerden zamanla yeni hücreler oluşabilir.
B) Bir hücre, yalnızca çok hücreli canlılarda önceki bir hücrenin bölünmesiyle oluşur; tek hücreli canlılarda bu kural geçerli değildir.
C) Bir ortamda hiç hücre yoksa, o ortamda sonradan kendiliğinden bir hücre oluşmaz; yeni hücre yalnızca var olan bir hücreden meydana gelebilir.
D) Hücre bölünmesi yalnızca canlının üremesi amacıyla gerçekleşir, yeni hücre oluşumuyla ilgisi yoktur.
E) Bir hücreden yeni hücre oluşabilmesi için o hücrenin önce cansız bir yapıya dönüşmesi gerekir.
2. Hücre teorisinin bir diğer temel ilkesine göre hücre, kendi başına bütün yaşamsal etkinlikleri (beslenme, solunum, boşaltım gibi) yürütebilen en küçük yapısal ve işlevsel birimdir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu ilkeyle tutarlıdır?
A) Bir hücrenin içindeki tek bir molekül ya da organel, hücreden bağımsız olarak bütün yaşamsal etkinlikleri kendi başına yürütemez.
B) Yaşamsal etkinliklerin tümü ancak birden fazla hücrenin bir araya gelmesiyle yürütülebilir; tek bir hücre bu etkinlikleri kendi başına gerçekleştiremez.
C) Hücre içindeki her molekül, hücreyle aynı düzeyde bağımsız bir yapısal ve işlevsel birim sayılır.
D) Hücrenin yapısal ve işlevsel birim olması, yalnızca çok hücreli canlılar için geçerli bir durumdur.
E) Bir hücrenin yapısal ve işlevsel birim sayılması, sahip olduğu genetik materyalin miktarıyla doğru orantılıdır.
3. Hücrenin varlığı ve hücre teorisinin ortaya konması, mikroskobun icadı ve geliştirilmesiyle yakından ilişkilidir; çünkü çoğu hücre çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu bilgiyle tutarlıdır?
A) Hücre kavramı, mikroskop icat edilmeden önce de bilim insanları tarafından deneysel olarak kanıtlanmıştı.
B) Mikroskobun gelişmesi yalnızca bitki hücrelerinin incelenmesine olanak sağlamış, hayvan hücreleri çok daha sonra başka bir yöntemle gözlemlenmiştir.
C) Hücre teorisi, mikroskoptan bağımsız olarak yalnızca kuramsal çıkarımlarla geliştirilmiş, gözleme dayanmamıştır.
D) Bütün hücre türleri, çıplak gözle rahatça görülebilecek büyüklüktedir; mikroskobun katkısı sınırlıdır.
E) Hücrelerin gözlemlenebilmesi ve hücre yapısına ilişkin bilgi birikiminin artması, büyütme gücü yüksek araçların (mikroskobun) geliştirilmesine bağlı olarak ilerlemiştir.
4. Bakteri hücreleri gibi bazı hücrelerde genetik materyal, çekirdek zarıyla çevrili bir yapı içinde değil, doğrudan sitoplazma içinde bulunur.
Bu tür hücreler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Bu hücreler genetik materyale sahip değildir, bu nedenle kalıtsal bilgi taşımazlar.
B) Bu hücreler prokaryot hücre olarak adlandırılır ve zarla çevrili gerçek bir çekirdekleri yoktur.
C) Bu hücreler, genetik materyalin konumu dışında ökaryot hücrelerden hiçbir açıdan farklılık göstermez.
D) Bu hücreler yalnızca çok hücreli canlılarda bulunur; tek hücreli canlıların tamamı ökaryot hücrelerden oluşur.
E) Bu hücreler, ökaryot hücrelere göre genellikle daha büyük ve yapısal olarak daha karmaşıktır.
5. Bir öğrenci, elindeki hücre görüntülerini prokaryot ve ökaryot olarak iki gruba ayırmak istiyor.
Bu ayrımı yapabilmesi için asıl bakması gereken temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hücrede genetik materyali çevreleyen zarla örülü gerçek bir çekirdek bulunup bulunmadığı
B) Hücrenin büyüklüğünün belirli bir sınır değerin üzerinde olup olmadığı
C) Hücrenin bitki, hayvan, mantar ya da bakteri gibi hangi canlı grubuna ait olduğu
D) Hücrenin tek hücreli mi yoksa çok hücreli bir canlıya mı ait olduğu
E) Hücrenin genetik materyale sahip olup olmadığı
6. Bir mantar hücresinde, genetik materyalin çekirdek zarıyla çevrili bir çekirdek içinde bulunduğu ve hücrede zarla çevrili başka organellerin de yer aldığı gözlemleniyor.
Bu gözlemlere göre mantar hücresi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Mantar hücresi prokaryot hücredir çünkü tek hücreli mantar türleri de bulunmaktadır.
B) Mantar hücresi, zarla çevrili gerçek bir çekirdeğe sahip olduğu için ökaryot hücre olarak sınıflandırılır.
C) Mantar hücresinin prokaryot mu ökaryot mu olduğu, yalnızca büyüklüğüne bakılarak kesin olarak belirlenir.
D) Mantar hücresi, bakteri hücresiyle aynı hücre türü grubunda yer alır çünkü ikisi de hücre çeperine (duvarına) sahiptir.
E) Mantar hücresinin ökaryot sayılabilmesi için ayrıca çok hücreli bir yapıya sahip olması gerekir.
7. Bitki, hayvan, mantar ve protist hücrelerinde genetik materyal, çekirdek zarı adı verilen bir zarla çevrelenerek sitoplazmadan ayrılmış özel bir yapı içinde bulunur.
Bu ortak özellik dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bu hücrelerin tamamı tek hücreli canlılara aittir; çok hücreli hiçbir canlı bu hücre tipini taşımaz.
B) Bu hücre tipi yalnızca hayvanlarda görülür; bitki ve mantar hücreleri farklı bir sınıfa girer.
C) Genetik materyalin zarla çevrili olması, bu hücrelerin zarla çevrili başka organellere sahip olamayacağı anlamına gelir.
D) Bu hücreler ökaryot hücre olarak adlandırılır ve genetik materyalleri çekirdek zarıyla korunan gerçek bir çekirdek içinde bulunur.
E) Bu hücrelerin tümü, prokaryot hücrelerden yapısal olarak daha basit ve genellikle daha küçüktür.
8. İnsan vücudundaki bir kas hücresinde zarla çevrili gerçek bir çekirdek bulunurken bir bakteri hücresinde böyle bir çekirdek bulunmaz.
Buna göre bu iki hücre türü arasındaki temel farkla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bakteri hücresinin zarla çevrili çekirdeği olmaması, hiçbir zarlı yapıya sahip olmadığı anlamına gelir.
B) Bu fark, iki hücrenin büyüklüğü karşılaştırıldığında bakteri hücresinin her zaman kas hücresinden büyük olduğunu gösterir.
C) Kas hücresinin ökaryot, bakteri hücresinin prokaryot olması, ikisinin de hücre zarına sahip olmadığı anlamına gelir.
D) Kas hücresi ökaryot hücre, bakteri hücresi ise prokaryot hücre olarak sınıflandırılır; bu sınıflandırmanın temel ölçütü zarla çevrili gerçek çekirdeğin varlığıdır.
E) Bu fark yalnızca kas hücresi için geçerlidir; insan vücudundaki diğer hücrelerin tamamı bakteri hücreleriyle aynı yapıya sahiptir.
9. Prokaryot hücrelerle ilgili bir öğrenci aşağıdaki üç yargıyı yazıyor:
I. Prokaryot hücrelerin kendilerine ait genetik materyali (DNA) vardır.
II. Prokaryot hücrelerde genetik materyal, çekirdek zarıyla çevrili değildir.
III. Prokaryot hücreler, ökaryot hücrelere göre genellikle daha küçük boyutludur.
Buna göre bu yargılardan hangileri doğrudur?
A) Yalnız III
B) I ve II
C) I, II ve III
D) I ve III
E) II ve III
10. Aşağıda hücre teorisiyle ilgili üç ifade verilmiştir:
I. Canlılığın en küçük yapısal ve işlevsel birimi hücredir.
II. Bilinen bütün canlılar bir veya daha fazla hücreden oluşur.
III. Yeni bir hücre, yalnızca önceden var olan bir hücrenin bölünmesiyle oluşur.
Buna göre bu ifadelerden hangileri hücre teorisinin temel ilkeleri arasında yer alır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III