10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. HF molekülündeki H–F bağıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) H ve F atomları arasındaki elektronegatiflik farkı sıfır olduğundan bağ apolardır.
B) H ve F atomları arasında elektron ortaklaşması değil, tam elektron transferi gerçekleşir.
C) H ve F atomları arasında değerlik elektronları serbestçe hareket eder.
D) Bağ elektronları, elektronegatifliği daha yüksek olan flor atomuna doğru kaymış durumdadır; bu nedenle F atomu kısmi negatif, H atomu kısmi pozitif yük kazanır.
E) Bağ elektronları, elektronegatifliği daha düşük olan hidrojen atomuna doğru kaymıştır; bu nedenle H atomu kısmi negatif yük kazanır.
2. Kalsiyum (Ca) ve klor (Cl) atomları arasında oluşan bağla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Ca, klor atomuna elektron vererek Ca²⁺ iyonu oluşturur ve oluşan Cl⁻ iyonlarıyla arasındaki elektrostatik çekimle iyonik bağ kurar.
B) Ca ve Cl atomları arasındaki elektronlar eşit biçimde paylaşılarak apolar kovalent bağ oluşur.
C) Ca, Cl atomundan elektron alarak negatif yüklü bir iyon hâline gelir ve bu iyonik bağı oluşturur.
D) Ca ve Cl atomlarının değerlik elektronları yapı içinde serbestçe hareket ederek metalik bağ oluşturur.
E) Ca ile Cl atomları arasında elektron ortaklaşmasıyla, kısmi yüklerin oluştuğu polar kovalent bağ kurulur.
3. Metallerin dövülerek levha ya da çekilerek tel hâline getirilebilmesi (dövülebilirlik özelliği) aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
A) Metal atomları arasındaki iyonik bağın, katman kayması sırasında kolayca kopup yeniden oluşması.
B) Metal atomlarının çok küçük kütleli olması nedeniyle kolayca şekil değiştirmesi.
C) Metal atomları arasındaki bağın yönlü olmaması ve serbest elektron bulutunun, atom katmanları kaydığında da atomları bir arada tutmaya devam etmesi.
D) Metal atomlarının aralarında hiçbir bağ bulunmaması, bu nedenle atomların serbestçe kayabilmesi.
E) Metal atomları arasındaki kovalent bağın, yönlü olmasına rağmen esnek davranması.
4. İyonik bağ, kovalent bağ ve metalik bağın oluşumu için gereken atom türleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İyonik bağ da kovalent bağ da, aralarında hiç fark olmaksızın yalnızca ametal atomları arasında kurulur.
B) Metalik bağ, iyonik bağ gibi bir metal atomu ile bir ametal atomu arasında elektron alışverişiyle kurulur.
C) İyonik bağ, kovalent bağ gibi yalnızca aynı cins ametal atomları arasında elektron ortaklaşmasıyla kurulur.
D) Kovalent bağ, metalik bağ gibi yalnızca metal atomları arasında serbest elektronlarla kurulur.
E) Kovalent bağ, diğer iki bağdan farklı olarak yalnızca ametal atomları arasında kurulur; metal atomu gerekmez.
5. N₂ molekülündeki azot-azot bağı ile NO molekülündeki azot-oksijen bağı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) N₂'deki bağ polar kovalent, NO'daki bağ ise apolar kovalenttir.
B) N₂ ve NO'daki bağların ikisi de apolar kovalenttir; çünkü her iki molekül de yalnızca ametal atomlarından oluşur.
C) N₂'deki bağ aynı cins ametal atomları arasında olduğundan apolar kovalenttir; NO'daki bağ ise farklı cins ametal atomları arasında olduğundan polar kovalenttir.
D) N₂ ve NO'daki bağların ikisi de iyoniktir; çünkü azot ile oksijen farklı elementlerdir.
E) N₂'deki bağ metalik, NO'daki bağ ise iyoniktir.
6. Metallerin elektrik ve ısı akımını iyi iletmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi bu özelliğin nedenini doğru açıklar?
A) Metal atomlarının çekirdekleri arasında, diğer bağ türlerinde görülmeyecek kadar güçlü bir çekim kuvveti bulunması.
B) Metal iyonlarının katı yapı içinde sabit ve hareketsiz bir düzende sıkıca dizilmiş olması.
C) Metal atomlarının, elektron alışverişi yapmadan ametal atomlarına göre daha küçük yarıçaplı olması.
D) Metal atomlarının değerlik elektronlarının serbestçe hareket edip akım ile ısı enerjisini taşıyabilmesi.
E) Metal atomları arasında elektron alışverişiyle zıt yüklü iyonlar oluşup bu iyonların birbirini çekmesi.
7. Kovalent ve iyonik bağlı bileşiklerin erime noktaları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Kovalent bağlı bileşiklerin tamamı, iyonik bağlı bileşiklerin tamamından daha düşük erime noktasına sahiptir; bu kuralın hiçbir istisnası yoktur.
B) Kovalent bağlı bileşikler, iyonik bağlılara göre genellikle daha düşük erime noktasına sahiptir; ancak elmas gibi dev kovalent yapılarda bu eğilimin dışına çıkılabilir.
C) İyonik bağlı bileşikler, kovalent bağlı bileşiklere göre genellikle daha düşük erime noktasına sahiptir ve bu fark bağın gücüyle ilgili değildir.
D) Bu eğilimin nedeni bağ türü değil, yalnızca bileşiği oluşturan atomların molar kütlesidir.
E) Dev kovalent yapılar (elmas gibi), erime noktası açısından her zaman iyonik bileşiklerden düşük kalmaya devam eder.
8. Bağ türleriyle ilgili aşağıdaki ifadeler verilmiştir:
I. İyonik bağda değerlik elektronları bir atomdan diğerine tam olarak aktarılır.
II. Kovalent bağda değerlik elektronları atomlar arasında ortaklaşa kullanılır.
III. Metalik bağda değerlik elektronları belirli bir atoma bağlı kalmaz, yapı içinde serbestçe hareket eder.
Buna göre bu ifadelerden hangileri doğrudur?
A) I, II ve III
B) Yalnız I
C) I ve II
D) II ve III
E) Yalnız III
9. İyonik bileşiklerin erime noktası ve elektrik iletkenliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İyonik bileşikler, katı hâlde olduğu kadar sıvı (eriyik) hâlde de elektriği aynı derecede iyi iletir.
B) İyonik bileşikler katı hâlde elektriği iletir; sulu çözelti hâline geldiğinde bu iletkenliğini kaybeder.
C) İyonik bileşiklerin erime noktası, iyonlar arasındaki çekim kuvvetinin zayıf olmasından dolayı düşük kalır.
D) İyonik bileşikler elektriği yalnızca sulu çözelti hâlindeyken iletir; erimiş (sıvı) hâlde iletkenlik göstermez.
E) İyonik bileşikler güçlü elektrostatik çekim nedeniyle yüksek erime noktasına sahiptir; katı hâlde iletmez, sulu çözelti ya da eriyik hâlde iletir.
10. X elementi periyodik tabloda bir alkali metal, Y elementi ise bir halojendir (ametal). X ile Y arasında oluşacak bileşikteki bağ türü ve bu bağın oluşma biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) X ve Y arasındaki elektronegatiflik farkı sıfır olduğundan aralarında apolar kovalent bağ oluşur.
B) X, Y'ye elektron vererek katyon, Y ise elektron alarak anyon oluşturur; aralarında iyonik bağ oluşur.
C) X ve Y, ikisi de ametal olduğundan aralarında elektron ortaklaşmasıyla polar kovalent bağ oluşur.
D) X ve Y, ikisi de metal olduğundan aralarında değerlik elektronlarının serbest hareketiyle metalik bağ oluşur.
E) X, Y'den elektron alarak anyon, Y ise elektron vererek katyon oluşturur; aralarında iyonik bağ oluşur.