8genyks sekizgenacademy.com

Genetik Varyasyonların Kaynakları ve Biyolojik Çeşitlilik — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 15.09.2026 10 soru TYT Fen Bilimleri

Çalışma Kağıdı

Genetik Varyasyonların Kaynakları ve Biyolojik Çeşitlilik — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Bir popülasyondaki bireyler arasındaki kalıtsal farklılıklara genetik varyasyon (çeşitlilik) denir. Bu çeşitliliğin ortaya çıkmasında rol oynayan süreçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Genetik varyasyon, bireyin yaşamı boyunca çevresiyle etkileşerek kazandığı özelliklerin sonraki nesillere aktarılmasıyla oluşur. B) Genetik varyasyon, eşeysiz üreyen canlı popülasyonlarında eşeyli üreyenlere göre daha fazla görülür. C) Genetik varyasyon; mutasyon, krossing over, bağımsız dağılım ve rastgele döllenme gibi birden çok sürecin bir arada etkisiyle ortaya çıkar. D) Genetik varyasyonun ortaya çıkmasında etkili olan tek süreç, gamet oluşumu sırasındaki bağımsız dağılımdır. E) Genetik varyasyon kavramı, bireyler arasındaki kalıtsal farklılıkları değil, çevresel etkiyle oluşan geçici farklılıkları ifade eder.

2. Mutasyonlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Mutasyonların tamamı canlı için zararlıdır ve mutlaka bir hastalığa yol açar. B) Mutasyonların tamamı canlı için yararlıdır ve türün gelişimini hızlandırır. C) Mutasyonlar popülasyondaki bireylerin büyük çoğunluğunda her nesilde ortaya çıkan yaygın bir olaydır. D) Mutasyonlar, ortaya çıktıkları organizma üzerindeki etkilerine göre zararlı, yararlı ya da nötr (etkisiz) olabilir. E) Mutasyonlar yalnızca dış etkenlerle (radyasyon, kimyasal madde gibi) oluşur; kendiliğinden hiçbir zaman gerçekleşmez.

3. Bir erkek bireyin ürettiği milyonlarca spermden hangisinin, bir dişi bireyin ürettiği yumurtayı döllediği önceden belirli değildir; bu eşleşme rastgele gerçekleşir.
Bu durumun yavrunun genetik yapısındaki çeşitliliğe katkısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Döllenmenin rastgele olması, yalnızca kromozom sayısını etkiler, genetik çeşitliliğe herhangi bir katkısı yoktur. B) Hangi spermin hangi yumurtayı döllediğinin rastgele olması, farklı gamet kombinasyonlarının birleşmesine yol açarak genetik çeşitliliğe ek bir kaynak oluşturur. C) Döllenmenin rastgele olması, mutasyon gibi DNA dizisinde yeni alel oluşturarak çeşitliliği artırır. D) Döllenmenin rastgele olması yalnızca eşeysiz üreyen türlerde görülen bir durumdur. E) Döllenmenin rastgele olması, krossing over sırasında homolog kromozomlar arasında gerçekleşen bir olaydır.

4. Eşeysiz üreme ile çoğalan bir bitki popülasyonundaki tüm bireyler, tek bir ana bireyin mitozla oluşturduğu kopyalar (klonlar) olduğu için birbirine genetik bakımdan neredeyse özdeştir. Bu popülasyonun yaşadığı ortamda bitkilere zarar veren yeni bir mantar hastalığı yayılmaya başlamıştır.
Bu duruma göre popülasyonun bu hastalık karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bireyler genetik bakımdan birbirine çok benzediğinden, hastalığa karşı dirençli bir birey bulunma olasılığı düşüktür ve popülasyon büyük ölçüde risk altındadır. B) Genetik çeşitlilik az olsa da eşeysiz üremeyle oluşan bireyler arasında krossing over gerçekleştiğinden popülasyon her zaman güvendedir. C) Bireylerin birbirine özdeş olması, hastalığa karşı direnci bireylerin her birinde eşit ölçüde artırır. D) Eşeysiz üreme sırasında mutasyon hiçbir zaman gerçekleşmediğinden popülasyondaki bireyler arasında herhangi bir farklılık oluşamaz ve bu durum popülasyonu hastalıklara karşı güçlü kılar. E) Genetik çeşitliliğin azlığı, yalnızca bitkinin büyüme hızını etkiler; hastalıklara karşı direnç bundan etkilenmez.

5. Genetik çeşitliliği yüksek olan bir popülasyonda bireyler, birbirinden farklı özelliklere (örneğin farklı hastalık direncine) sahiptir. Bu popülasyonun yaşadığı ortamda daha önce görülmemiş yeni bir hastalık etkeni ortaya çıkmıştır.
Bu duruma göre genetik çeşitliliğin popülasyonun geleceği açısından etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Genetik çeşitlilik, popülasyondaki bireylerin hastalığa karşı hepsinin aynı anda dirençli hâle gelmesini garanti eder. B) Genetik çeşitlilik yüksek olduğunda popülasyondaki bireylerin tamamı hastalıktan aynı derecede etkilenir, çeşitliliğin hayatta kalmayla ilişkisi yoktur. C) Genetik çeşitlilik yalnızca bireylerin dış görünüşünü etkiler, hastalığa karşı dirençle bir ilgisi yoktur. D) Popülasyondaki bireylerin bir kısmı bu hastalığa karşı dirençli özellikler taşıyabileceğinden, popülasyonun tamamen yok olmadan hayatta kalma şansı artar. E) Genetik çeşitliliğin yüksek olması, popülasyondaki tüm bireylerin yeni hastalığa yakalanma riskini artırır.

6. Aynı ana babadan doğan iki kardeşin bazı özellikleri (örneğin biri kıvırcık biri düz saçlı) birbirinden farklıdır. Bu kardeşlerin anne ve babadan aldığı kromozomların bir kısmı, mayoz sırasında gerçekleşen ve homolog kromozomlar arasında parça değişimine dayanan bir olay nedeniyle, ebeveynlerdeki asıl kromozomlardan farklı alel kombinasyonları taşımaktadır.
Bu durumu açıklayan varyasyon kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bağımsız dağılım B) Krossing over (parça değişimi) C) Rastgele döllenme D) Mutasyon E) Eşeysiz üreme sırasında görülen mitoz

7. Bir popülasyonda daha önce hiç var olmayan yeni bir alel, ilk kez bir bireyin DNA'sında meydana gelen kalıcı bir değişiklik sonucu ortaya çıkmıştır. Krossing over, bağımsız dağılım ve rastgele döllenme ise bu bireyin gametlerinde var olan alelleri farklı biçimlerde bir araya getirmiştir.
Buna göre bu dört süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Yeni alellerin ortaya çıkmasını sağlayan yalnızca mutasyondur; diğer üç süreç var olan alelleri yeniden kombine eder, yeni alel oluşturmaz. B) Krossing over da mutasyon gibi DNA'da kalıcı değişiklik oluşturarak yeni alel üretir. C) Bağımsız dağılım, farklı kromozomlar üzerindeki genlerde yeni alel oluşturarak varyasyonu artırır. D) Rastgele döllenme, hangi spermin hangi yumurtayı döllediğini belirleyerek DNA dizisinde yeni alel oluşturur. E) Mutasyon, var olan alelleri yeniden kombine ederek çeşitlilik sağlar; yeni alel oluşturma yeteneği yoktur.

8. Bir bireyin vücut hücrelerinde farklı kromozomlar üzerinde bulunan iki ayrı gen çifti (Aa ve Bb) bulunmaktadır. Bu bireyin gamet oluşturması sırasında, A/a çiftinin hangi kutba gideceği, B/b çiftinin hangi kutba gideceğinden bağımsız olarak gerçekleşmekte ve sonuçta AB, Ab, aB, ab biçiminde dört farklı gamet kombinasyonu oluşabilmektedir.
Bu durumu açıklayan varyasyon kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Krossing over B) Rastgele döllenme C) Mutasyon D) Eşeysiz üreme E) Bağımsız dağılım

9. Genetik varyasyonun kaynaklarıyla ilgili aşağıdaki üç yargı veriliyor:
I. Mutasyon, DNA'da kalıcı bir değişiklik oluşturarak yeni alellerin ortaya çıkmasını sağlayabilir.
II. Krossing over ve bağımsız dağılım, var olan alelleri yeniden kombine eder ancak yeni alel oluşturmaz.
III. Genetik çeşitliliği yüksek olan bir popülasyon, değişen çevre koşullarına karşı genellikle daha düşük çeşitlilikteki bir popülasyona göre daha iyi uyum sağlayabilir.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) II ve III E) Yalnız III

10. Bir böcek popülasyonunda, o güne kadar hiçbir bireyde görülmemiş olan yeni bir vücut rengi geni (alel), bir bireyin üreme hücresindeki DNA'sında kalıcı bir değişiklik sonucunda ilk kez ortaya çıkmıştır. Bu birey daha sonra normal yollarla üreyerek bu yeni aleli yavrularına aktarmıştır.
Bu yeni alelin popülasyonda ilk kez ortaya çıkışını açıklayan varyasyon kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bağımsız dağılım B) Krossing over C) Rastgele döllenme D) Eşeyli üreme sırasında gametlerin birleşmesi E) Mutasyon

Cevap Anahtarı

1-C 2-D 3-B 4-A 5-D 6-B 7-A 8-E 9-C 10-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com