10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Kapalı bir odanın bir köşesinde açılan parfüm şişesinin kokusunun, hiçbir karıştırma işlemi yapılmadan kısa sürede odanın her yerinde hissedilmesi olayı, gaz taneciklerinin hangi özelliğiyle açıklanır?
A) Taneciklerin sabit konumlarında yalnızca titreşim hareketi yapmasıyla
B) Taneciklerin birbirine sıkıca bağlı kalarak toplu hâlde yer değiştirmesiyle
C) Taneciklerin sıcaklık düştükçe daha hızlı hareket etmesiyle
D) Taneciklerin sürekli, düzensiz ve hızlı hareket ederek boşluklara kendiliğinden yayılmasıyla
E) Taneciklerin yalnızca kabın taban kısmında toplanarak birikmesiyle
2. Aşağıdakilerden hangisi günlük hayatta veya doğada karşılaşılan bir plazma örneği DEĞİLDİR?
A) Kaynayan bir tencereden yükselen su buharı
B) Gökyüzünde çakan bir şimşek/yıldırım
C) Neon gazlı aydınlatma tabelalarındaki parlama
D) Kutup bölgelerinde gözlenen aurora (kutup ışıkları)
E) Floresan lambanın içinde parlayan gaz
3. Bir gazın hacminin, uygulanan dış basınç artırıldığında katı ve sıvılara göre çok daha belirgin şekilde azalabilmesinin (kolay sıkıştırılabilmesinin) temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gaz taneciklerinin boyutunun katı ve sıvı taneciklerinden daha büyük olması
B) Gaz taneciklerinin birbirinden uzak olması ve aralarında çok fazla boşluk bulunması
C) Gaz taneciklerinin sürekli ve hızlı hareket etmesi
D) Gaz taneciklerinin kütlesinin katı ve sıvı taneciklerine göre daha az olması
E) Gaz taneciklerinin birbirini itme kuvvetinin diğer hâllerden daha güçlü olması
4. Evrendeki madde hâllerinin dağılımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Evrendeki maddenin büyük çoğunluğu katı hâldedir; gezegenler bu duruma örnektir.
B) Evrendeki maddenin büyük çoğunluğu sıvı hâldedir.
C) Güneş dâhil yıldızlar çoğunlukla gaz hâlindeki maddeden oluşur; bu yıldızlarda plazma görülmez.
D) Evrendeki madde hâlleri arasında yaygınlık bakımından bir fark yoktur, dağılım eşittir.
E) Güneş dâhil yıldızların büyük bölümü plazma hâlindeki maddeden oluşur; plazma evrende en yaygın madde hâlidir.
5. Maddenin dördüncü hâli olarak kabul edilen plazma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Katı hâldeki taneciklerin sıcaklığı düşürülerek daha düzenli dizilmesiyle oluşur.
B) Gaz hâlindeki taneciklerin aşırı ısıtılması veya yüksek enerji verilmesiyle iyonlaşıp yüklü taneciklerden oluşan bir hâldir.
C) Sıvı hâldeki taneciklerin soğutularak elektron kaybetmesiyle oluşan bir hâldir.
D) Yalnızca yapay olarak laboratuvar ortamında üretilebilen, doğada hiç bulunmayan bir hâldir.
E) Gaz taneciklerinin sıkıştırılarak birbirine yaklaştırılmasıyla oluşan yoğun bir hâldir.
6. Sabit hacimli kapalı bir kaptaki gazın sıcaklığı artırıldığında, gaz tanecikleri ve kabın iç basıncıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Taneciklerin hareket hızı azalır, basınç değişmez.
B) Taneciklerin hareket hızı değişmez, yalnızca basınç artar.
C) Tanecik sayısı azalır, bu nedenle basınç azalır.
D) Taneciklerin hareket hızı artar ancak sabit hacimde bu durum basıncı etkilemez.
E) Taneciklerin hareket hızı/enerjisi artar; duvara çarpma sıklığı ve şiddeti arttığından basınç artar.
7. Kapalı bir kapta bulunan gaz taneciklerinin kabın iç duvarına uyguladığı basınçla ilgili;
I. Basınç, taneciklerin duvara çarpması sonucu ortaya çıkan bir etkidir.
II. Taneciklerin duvara çarpma sıklığı arttıkça basınç artar.
III. Kaptaki gaz tanecik sayısı ne olursa olsun kabın iç basıncı değişmez.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) I ve II
B) Yalnız I
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
8. İdeal gaz varsayımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Gerçek gaz taneciklerinin öz hacminin ihmal edilemeyecek kadar büyük olduğunu kabul eder.
B) Gerçek gaz taneciklerinin birbiriyle güçlü bir çekim kuvveti içinde olduğunu varsayar.
C) Gaz taneciklerinin öz hacminin ve aralarındaki etkileşimin ihmal edilebilir kabul edildiği bir yaklaşımdır.
D) Yalnızca düşük sıcaklıktaki gazlar için geçerli olan zorunlu bir kuraldır.
E) Gerçek gazların davranışından tamamen bağımsız, ilgisiz bir kavramdır.
9. Gaz ve plazma hâlleri karşılaştırıldığında;
I. Plazma, gazın aşırı ısıtılması veya güçlü enerji verilmesiyle atomların iyonlaşmasıyla oluşur.
II. Gaz taneciklerinin çoğu nötr atom/molekülken, plazma yüklü tanecikler (iyon ve serbest elektron) içerir.
III. Gaz de plazma da bulunduğu kabın tamamını doldurabilen akışkan hâllerdir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I, II ve III
E) II ve III
10. Gazların ve plazmanın katı ve sıvı hâllere göre gösterdiği farklılıklarla ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
A) Gaz ve plazma taneciklerinin arasındaki boşluk, katı ve sıvıya göre daha fazladır.
B) Gaz ve plazma, bulunduğu kabın şeklini alarak tamamını doldurabilir.
C) Plazma taneciklerinin arasındaki boşluk, katı hâldeki taneciklere göre daha azdır.
D) Gaz hâli, katı ve sıvıya göre çok daha kolay sıkıştırılabilir.
E) Plazma, nötr atomlardan değil yüklü taneciklerden (iyon ve serbest elektron) oluşur.