10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Bir miktar sofra tuzunun bir bardak suya eklenip karıştırılmasıyla tuz gözle görülmeyecek şekilde suda dağılmaktadır.
Bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Tuz, suyla tepkimeye girerek farklı bir bileşiğe dönüştüğü için bu olay kimyasal değişimdir.
B) Tuz molekülleri kimyasal olarak değişmeden yalnızca su içinde dağıldığı için bu olay fiziksel değişimdir.
C) Çözünme sırasında tuzun kütlesi tamamen kaybolduğu için bu olay kimyasal değişimdir.
D) Tuz suda göründüğü için değil, gerçekten yok olduğu için bu olay kimyasal değişimdir.
E) Çözünme, tuzun sıvı hâle geçmesi anlamına geldiği için bu olay bir hâl değişimidir.
2. Bir maddenin dış görünüşünde, şeklinde ya da fiziksel hâlinde bir değişiklik olurken kimyasal yapısının (molekül formülünün) aynı kaldığı değişime fiziksel değişim denir.
Buna göre fiziksel değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Fiziksel değişimde madde, molekül düzeyinde farklı bir yapıya sahip yeni bir maddeye dönüşür ve bu değişim genellikle geri döndürülemez.
B) Fiziksel değişim yalnızca bir maddenin katı, sıvı ya da gaz hâli arasındaki geçişleri kapsar; şeklin ya da boyutun değişmesi bu kapsama girmez.
C) Fiziksel değişimde maddenin kimyasal yapısı değişmez, yalnızca dış görünüşü, şekli ya da fiziksel hâli değişir ve bu değişim genellikle tersinirdir.
D) Fiziksel değişimde madde her zaman geri döndürülemez biçimde farklı bir maddeye dönüşür.
E) Fiziksel değişimde maddenin toplam kütlesi, tepkimeye giren maddelerin kütlesinden büyük olur.
3. Bir maddenin, farklı kimyasal özelliklere sahip yeni bir maddeye ya da maddelere dönüştüğü değişime kimyasal değişim (kimyasal tepkime) denir.
Buna göre kimyasal değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Kimyasal değişimde maddenin yalnızca dış görünüşü ya da şekli değişir; molekül yapısı aynı kalır, yeni bir madde oluşmaz.
B) Kimyasal değişimde oluşan yeni madde, başlangıçtaki maddeyle özdeş kimyasal özellikler taşır, yalnızca kütlesi değişir.
C) Kimyasal değişim, maddenin sıcaklığının artmasıyla oluşan bir görünüm değişikliğidir; yeni bir madde oluşması gerekmez.
D) Kimyasal değişimde madde katı hâlden sıvı ya da gaz hâline geçerken kimyasal yapısını korur.
E) Kimyasal değişimde madde, farklı kimyasal özelliklere sahip yeni bir maddeye dönüşür ve bu değişim genellikle geri döndürülemez.
4. Bir mum parçası önce ısıtılarak eritilmekte, ardından sıvı hâldeki mum bir fitille tutuşturularak yakılmaktadır.
Buna göre bu iki olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Mumun erimesi de yakılması da kimyasal değişimdir; ikisinde de mum farklı bir maddeye dönüşür.
B) Mumun erimesi de yakılması da fiziksel değişimdir; ikisinde de mumun kimyasal yapısı korunur.
C) Mumun erimesi kimyasal bir değişim, yakılması ise yalnızca bir hâl değişikliğidir.
D) Mumun erimesi fiziksel değişimdir çünkü mum yalnızca hâl değiştirir; yakılması ise mumun farklı ürünlere dönüştüğü kimyasal bir değişimdir.
E) Mumun erimesi ve yakılması aynı türde bir değişimdir; her ikisi de yalnızca mumun hacmini değiştirir.
5. Bir kimyasal tepkimenin gerçekleştiğine dair gözlenebilecek bazı belirtiler (kanıtlar) vardır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir kimyasal değişimin gerçekleştiğine işaret eden gözlemlerden biri DEĞİLDİR?
A) Bir sıvı karışımında tepkime sonucu çözünmeyen katı bir çökeltinin oluşması
B) Bir karışımdan önceki rengin tamamen farklı bir renge dönüşmesi
C) Bir katı madde ile bir sıvının karıştırılması sonucunda kabarcıklar hâlinde gaz çıkışının gözlenmesi
D) Bir küp şekerin bir bardak suda karıştırılarak gözle görülmeyecek kadar küçük parçalara ayrılması
E) Karışımın kokusunun belirgin biçimde değişmesi
6. Demirden yapılmış bir bahçe aletinin uzun süre nemli havada bırakılması sonucunda yüzeyinde kızıl-kahverengi, gevrek bir tabaka oluşmaktadır.
Bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Demir, havadaki oksijen ve nemle tepkimeye girerek demir oksit adında yeni bir bileşiğe dönüştüğü için bu olay kimyasal değişimdir.
B) Demirin yüzeyindeki bu tabaka, demirin yalnızca şeklinin değişmesiyle oluşur; demirin kimyasal yapısı aynı kalır.
C) Bu olay fiziksel değişimdir çünkü demir, hâl değiştirmeden katı olarak kalmaya devam eder.
D) Bu tabaka, demirin nem nedeniyle şişip genleşmesiyle oluşan fiziksel bir görünümdür.
E) Bu olay, demirin mıknatıslanma özelliğinin bir sonucu olup fiziksel değişimdir.
7. Kapalı bir kapta bir miktar kağıt yakılmakta ve yanma sonunda oluşan tüm ürünler (kül, gazlar, is) kap içinde tutulmaktadır.
Lavoisier'nin ortaya koyduğu ilkeye göre bu kapalı sistemde kütleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yanma sırasında bir miktar kütle kaybolur; kabın son kütlesi, yanmadan önceki kağıt ve oksijenin toplam kütlesinden azdır.
B) Kütlenin korunumu ilkesi yalnızca fiziksel değişimlerde geçerlidir; yanma gibi kimyasal tepkimelerde bu ilke geçerli değildir.
C) Kapalı sistemde yanma sonunda oluşan tüm ürünlerin (kül, gaz, is) toplam kütlesi, başlangıçtaki kağıt ve oksijenin toplam kütlesine eşittir.
D) Kabın son kütlesi yalnızca oluşan külün kütlesine eşittir; ortaya çıkan gazlar ve is bu kütleye dahil edilmez.
E) Yanma sırasında açığa çıkan ısı, kabın toplam kütlesine eklenerek kütleyi artırır.
8. Aşağıda üç farklı olay verilmiştir:
I. Bir kağıdın makasla küçük parçalara kesilmesi
II. Demir bir çivinin nemli havada bırakılıp yüzeyinde kızıl-kahverengi bir tabaka oluşması
III. Bir miktar tuzun su içinde karıştırılarak tamamen dağılması
Buna göre bu olaylardan hangileri fiziksel değişime örnektir?
A) I ve III
B) I ve II
C) Yalnız II
D) II ve III
E) I, II ve III
9. Bir öğrenci, bir değişim sırasında sıcaklığın değişmesini (ısı alınıp verilmesini) her zaman o değişimin kimyasal olduğunun kesin kanıtı olarak kabul etmektedir.
Buna göre bu öğrencinin görüşünü çürütecek en uygun örnek aşağıdakilerden hangisidir?
A) Demirin paslanması sırasında yeni bir bileşik (demir oksit) oluşması
B) Buzun erirken çevresinden ısı alması, ancak bu sırada suyun kimyasal yapısının (H2O) değişmeden kalması
C) Bir mumun yanması sırasında ısı açığa çıkması ve is oluşması
D) Sütün mayalanarak yoğurda dönüşmesi sırasında yeni bir madde oluşması
E) Bir metalin asitle tepkimeye girerken gaz çıkışıyla birlikte ısınması
10. Aşağıda üç farklı olay verilmiştir:
I. Bir madeni telin çekiçle dövülerek inceltilip uzatılması
II. Sütün mayalanarak yoğurda dönüşmesi
III. Yenilen besinlerin sindirim sisteminde kimyasal olarak parçalanması
Buna göre bu olaylardan hangileri kimyasal değişime örnektir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız II
D) I ve III
E) II ve III