10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Bazı canlılarda üreme, ana bireyin vücudunda beliren küçük bir çıkıntının giderek büyümesi ve bu çıkıntının ana bireyden ayrılması ya da ona bağlı kalmaya devam etmesiyle gerçekleşir. Maya mantarı ve hidrada görülen bu üreme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir hücrenin doğrudan ikiye bölünerek iki yeni birey oluşturması (bölünerek üreme)
B) Ana bireyin vücudunda oluşan bir çıkıntının büyüyerek ayrılması ya da ona bağlı kalması (tomurcuklanma)
C) Vücuttan kopan bir parçanın yenilenerek tam bir bireye dönüşmesi (rejenerasyon)
D) Özel ve dayanıklı üreme hücrelerinin elverişli ortamda yeni bireylere dönüşmesi (sporla üreme)
E) Bir bitki parçasının (çelik, soğan vb.) yeni bir bitkiye dönüşmesi (vejetatif üreme)
2. Tek hücreli bir canlı olan amip, büyüklüğü belirli bir sınıra ulaştığında hücresini ortadan ikiye ayırarak birbirinin aynısı iki yeni birey oluşturur. Amipte görülen bu üreme şekli aşağıdaki eşeysiz üreme çeşitlerinden hangisidir?
A) Ana bireyin üzerinde beliren küçük bir çıkıntının büyüyüp ayrılması (tomurcuklanma)
B) Vücuttan kopan bir parçadan yeni ve tam bir bireyin gelişmesi (rejenerasyon)
C) Dayanıklı üreme hücrelerinin uygun ortamda yeni bireylere dönüşmesi (sporla üreme)
D) Bir hücrenin ikiye ayrılarak iki yeni birey oluşturması (bölünerek üreme)
E) Bir bitki organının (kök, gövde, yumru vb.) yeni bir bitkiye dönüşmesi (vejetatif üreme)
3. Bir bahçıvan, bir bitkinin gövdesinden kestiği bir çeliği (parçayı) toprağa dikiyor ve bir süre sonra bu çelikten kök ve sürgün gelişerek tam bir bitki oluşuyor. Bitkilerde görülen bu üreme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir hücrenin ikiye ayrılarak iki yeni birey oluşturması (bölünerek üreme)
B) Ana bireyin üzerinde beliren bir çıkıntının büyüyerek ayrılması (tomurcuklanma)
C) Vücuttan kopan bir parçadan yeni ve tam bir hayvan bireyinin gelişmesi (rejenerasyon)
D) Bir bitki parçasının (çelik, soğan, yumru vb.) toprağa dikilerek tam bir bitkiye dönüşmesi (vejetatif üreme)
E) Özel ve dayanıklı üreme hücrelerinin uygun ortamda yeni bireylere dönüşmesi (sporla üreme)
4. Eşeysiz üreme, temelde mitoz bölünmeye dayanır. Buna göre eşeysiz üremeyle oluşan yeni birey ile ana birey arasındaki genetik ilişki için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Yeni birey, ana bireyle genetik bakımdan tamamen özdeştir.
B) Yeni birey, ana bireyden genetik materyalinin yalnızca yarısını alır.
C) Yeni bireyin genetik yapısı, ana bireyden bağımsız olarak yeniden şekillenir.
D) Yeni birey, ana bireyle yalnızca dış görünüş bakımından benzerdir; genetik yapıları farklıdır.
E) Yeni bireyde, ana bireye göre artmış bir genetik çeşitlilik oluşur.
5. Yassı solucanlardan planarya, vücudu birkaç parçaya ayrıldığında, her bir parçadan zamanla tam ve yeni bir birey gelişebilir. Planaryada görülen bu üreme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ana bireyin vücudunda oluşan bir çıkıntının büyüyüp ondan ayrılması (tomurcuklanma)
B) Özel ve dayanıklı üreme hücrelerinin uygun ortamda çimlenerek yeni bireylere dönüşmesi (sporla üreme)
C) Bir hücrenin ortadan ikiye ayrılarak iki yeni birey oluşturması (bölünerek üreme)
D) Bir bitki organının yeni ve tam bir bitkiye dönüşmesi (vejetatif üreme)
E) Vücuttan kopan bir parçanın yenilenerek tam ve yeni bir birey oluşturması (rejenerasyon)
6. Eşeysiz üreme ile ilgili bir öğrenci aşağıdaki üç yargıyı yazıyor:
I. Yeni bir bireyin oluşabilmesi için tek bir ebeveyn yeterlidir.
II. Yeni oluşan birey, ana bireyle genetik bakımdan tamamen özdeştir.
III. Yeni bir bireyin oluşabilmesi için mutlaka iki farklı üreme hücresinin birleşmesi gerekir.
Bu öğrencinin yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
7. Eşeysiz üreme, canlılar dünyasında yaygınlığı ve hızıyla ilgili bazı genel eğilimler gösterir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu genel eğilimlerden biridir?
A) Eşeysiz üreme, yalnızca çok hücreli ve karmaşık yapılı canlılarda görülür.
B) Eşeysiz üreme, eşeyli üremeye göre daha yavaş bir birey artışı sağlar.
C) Eşeysiz üreme, genellikle karmaşık organ sistemlerine sahip canlılarda avantaj sağlar.
D) Eşeysiz üreme, çok hücreli canlılarda tek hücreli canlılara göre daha yaygındır.
E) Eşeysiz üreme, uygun ortam koşullarında popülasyonun hızla artmasını sağlayan avantajlı bir üreme şeklidir.
8. Bir küf mantarı türü, özel ve dayanıklı üreme hücreleri oluşturur; bu hücreler uygun nem ve sıcaklık koşullarına ulaştığında çimlenerek yeni bir mantar bireyine gelişir. Bu üreme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir hücrenin ikiye bölünerek iki yeni birey vermesi (bölünerek üreme)
B) Özel ve dayanıklı üreme hücrelerinin uygun ortamda çimlenerek yeni bireylere dönüşmesi (sporla üreme)
C) Ana bireyin üzerinde oluşan bir çıkıntının büyüyerek ayrılması (tomurcuklanma)
D) Vücuttan kopan bir parçadan tam ve yeni bir bireyin gelişmesi (rejenerasyon)
E) Bir bitki parçasının toprakta kök salarak yeni bir bitkiye dönüşmesi (vejetatif üreme)
9. Eşeysiz üremeyle oluşan bireyler ve genetik çeşitlilik ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Eşeysiz üreme sonucunda oluşan bireyler arasında, ana bireye kıyasla yüksek düzeyde genetik çeşitlilik ortaya çıkar.
B) Eşeysiz üremeyle oluşan bireyler, ana bireyle genetik bakımdan tamamen özdeştir.
C) Eşeysiz üremede yeni bireylerin oluşması için iki farklı üreme hücresinin birleşmesine gerek yoktur.
D) Eşeysiz üremeyle oluşan bireylere, ana bireyin klonu denilebilir.
E) Genetik çeşitliliğin bulunmaması, ortam koşulları önemli ölçüde değiştiğinde bu bireyler için bir dezavantaj oluşturabilir.
10. Eşeysiz üremenin avantaj ve dezavantajlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Eşeysiz üreme, eşeyli üremeye göre her yönden üstündür ve hiçbir dezavantajı yoktur.
B) Eşeysiz üremenin tek dezavantajı, üreme hızının eşeyli üremeye göre düşük olmasıdır.
C) Eşeysiz üreme hızlı birey artışı sağlar; ancak genetik çeşitlilik oluşmadığından ortam değişince uyum zorlaşabilir.
D) Eşeysiz üremede genetik çeşitlilik yüksek olduğundan bireyler her ortam değişikliğine kolayca uyum sağlar.
E) Eşeysiz üremenin tek avantajı, genetik çeşitliliğin artmasıdır.