10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Canlılığın yapısal ve işlevsel temel birimi hücredir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu bilgiyle tutarlıdır?
A) Bazı canlı grupları hiçbir hücre içermeden de yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilir.
B) Hücre, yalnızca çok hücreli canlılarda yaşamın temel birimidir; tek hücreli canlılarda bu görevi organeller üstlenir.
C) Bakteriden insana kadar bilinen bütün canlılar, en az bir hücreden oluşur.
D) Hücre büyüklüğü arttıkça canlının yapısal karmaşıklığı da doğru orantılı olarak artar.
E) Yalnızca gözle görülebilecek büyüklükteki yapılar hücre olarak kabul edilir.
2. Karanlık bir odaya konan bir bitkinin, zamanla ışık gelen pencereye doğru yönelerek büyümesi, canlıların hangi ortak özelliğine örnektir?
A) Homeostazi
B) Üreme
C) Uyarılara tepki
D) Boşaltım
E) Organizasyon basamakları
3. Canlılar, yaşamlarını sürdürmek için gerekli enerjiyi besin maddelerinden sağlar.
Buna göre ototrof ve heterotrof beslenme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ototrof canlılar, ihtiyaç duydukları besini inorganik maddelerden kendileri üretebilirken heterotrof canlılar besinlerini dışarıdan hazır alır.
B) Heterotrof canlılar kendi besinlerini inorganik maddelerden üretebilirken ototrof canlılar besinlerini dışarıdan hazır alır.
C) Ototrof beslenme yalnızca hayvanlarda, heterotrof beslenme ise yalnızca bitkilerde görülen bir beslenme biçimidir.
D) Kendi besinini üretebilen canlılar, ürettikleri bu besinden enerji elde etmek için ayrıca hücresel solunum yapmaya ihtiyaç duymaz.
E) Heterotrof beslenme yalnızca et yiyerek beslenen hayvanlarla sınırlıdır; bitkiyle beslenen canlılar bu gruba girmez.
4. Canlılar, hücrelerinde gerçekleşen kimyasal olaylar sonucunda kendileri için artık hâle gelen çeşitli maddeler oluşturur.
Bu maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasıyla ilgili yaşam belirtisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Beslenme
B) Boşaltım
C) Solunum
D) Büyüme ve gelişme
E) Uyarılara tepki
5. Solunum, canlıların besinlerdeki enerjiyi açığa çıkarmak için besinleri parçaladığı yaşamsal bir olaydır.
Buna göre solunumla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Solunum, yalnızca oksijen kullanılarak gerçekleştirilebilen bir enerji üretim sürecidir.
B) Solunum sırasında besinler parçalanmaz, yalnızca hücre dışına taşınarak enerjiye dönüştürülür.
C) Solunumla elde edilen enerji, canlının büyüyüp gelişmesi için değil yalnızca hareket etmesi için kullanılır.
D) Kendi besinini üreten bitkiler, fotosentez yaptığı için ayrıca solunum yapmaya ihtiyaç duymaz.
E) Canlılar, oksijenli ya da oksijensiz yollarla besinlerini parçalayarak yaşamsal etkinlikleri için gerekli enerjiyi elde eder.
6. Bir öğretmen, canlılarda üreme ile ilgili tahtaya şu ifadeleri yazmıştır:
I. Yeni birey oluşurken iki farklı bireyin üreme hücreleri birleşir.
II. Oluşan yeni birey, tek bir ebeveynden meydana gelir.
III. Üreme hücrelerinin birleşimi söz konusu değildir.
Buna göre bu ifadelerden hangileri eşeysiz üremeyi tanımlar?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
7. Bir öğretmen, büyüme ve gelişme kavramlarını ayırt etmek için öğrencilerine şu açıklamayı yapıyor: 'Büyüme, hücre sayısının ya da boyutunun artmasıyla ilgilidir; gelişme ise canlının yapısal ve işlevsel olarak olgunlaşmasını ifade eder.'
Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu açıklamayla tutarlıdır?
A) Bir canlının hücre sayısının ya da boyutunun artması büyümeyi, yapısal ve işlevsel olarak olgunlaşması ise gelişmeyi ifade eder; bu iki süreç birbirinden farklıdır.
B) Büyüme ile gelişme aynı süreci ifade ettiği için bu iki terim birbirinin yerine kullanılabilir.
C) Bir canlının hücre sayısı ya da boyutu arttığında, bu canlının otomatik olarak yapısal ve işlevsel olarak da olgunlaştığı söylenebilir.
D) Gelişme yalnızca hücre sayısındaki, büyüme ise yalnızca hücre boyutundaki artışla açıklanan kavramlardır.
E) Büyüme ve gelişme, yalnızca çok hücreli canlılarda gözlenen yaşam belirtileridir.
8. Hareket, canlıların ortak özelliklerinden biridir; ancak canlı grupları arasında hareketin biçimi farklılık gösterir.
Buna göre hareketle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Yer değiştirerek hareket edemeyen canlılar, hareket özelliğini hiçbir biçimde göstermez.
B) Hareket, yalnızca kas ve iskelet sistemine sahip canlılarda görülen bir yaşam belirtisidir.
C) Bir bitkinin köklerinin toprakta belirli bir yöne doğru uzaması, hareket kapsamının tamamen dışında kalan bir olaydır.
D) Yer değiştirerek hareket eden canlılar, aynı zamanda yerinde hareket etme yeteneğini tamamen kaybeder.
E) Bazı canlılar bulundukları yeri değiştirerek, bazı canlılar ise yerlerinde kalarak sınırlı biçimde hareket eder.
9. Çok hücreli bir canlıda yapısal ve işlevsel örgütlenme, artan karmaşıklık sırasına göre belirli basamaklar hâlinde gerçekleşir.
Buna göre bu basamakların doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Doku - Hücre - Organ - Sistem - Organizma
B) Hücre - Organ - Doku - Sistem - Organizma
C) Hücre - Doku - Sistem - Organ - Organizma
D) Hücre - Doku - Organ - Sistem - Organizma
E) Doku - Hücre - Sistem - Organ - Organizma
10. Sağlıklı bir insanın vücut sıcaklığı, hava sıcaklığı mevsimden mevsime değişse de yaklaşık 36-37°C aralığında kalır.
Bu durum canlıların hangi ortak özelliğiyle açıklanır?
A) Uyarılara tepki
B) Homeostazi
C) Organizasyon basamakları
D) Büyüme ve gelişme
E) Boşaltım