10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Bir parfüm şişesindeki püskürtme düzeneğinde, dar bir borudan hızla geçirilen hava akımı, borunun yanındaki dikey ince tüpün ağzında düşük basınçlı bir bölge oluşturur; bu düşük basınç sayesinde tüpün alt ucundaki parfüm sıvısı yukarı doğru çekilir. Bu düzeneğin çalışma ilkesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Hızla geçen hava, sıvıyı yukarı itmek için tüpün içine doğrudan hava basıncı uygular; bu, basınç azalmasıyla ilgili değildir.
B) Dar borudan geçen hava yavaşladığı için orada basınç artar ve bu basınç sıvıyı yukarı iter.
C) Sıvının yukarı çekilmesi yalnızca şişenin sıkılmasıyla oluşan mekanik basınçtan kaynaklanır; hava hızıyla ilgisi yoktur.
D) Düşük basınç yalnızca tüpün en üst noktasında oluşur; borudaki hava hızından bağımsızdır.
E) Dar borudan hızla geçen hava, tüp ağzında düşük basınç oluşturarak sıvıyı yukarı çeker; bu, hız arttıkça basıncın azalmasının bir sonucudur.
2. Bir bahçe hortumunun ucu parmakla kısmen kapatılıp kesit alanı daraltıldığında, çıkan suyun hem hızı artar hem de su daha uzağa fışkırır. Hortumun daraltılan ucundaki suyun basıncıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Kesit daraltılan bölgede basınç, hortumun geniş kesitli iç kısmına göre daha yüksektir; çünkü su burada sıkışmaktadır.
B) Basınç, hortumun her noktasında parmağın uyguladığı kuvvete eşit ve sabittir.
C) Su hızındaki artış basınçla değil yalnızca yer çekimiyle açıklanır.
D) Kesit daraltılan bölgede su hızı arttığı için buradaki basınç, hortumun geniş kesitli iç kısmına göre daha düşüktür.
E) Basınç yalnızca hortum ucu tam olarak kapatıldığında düşer; kısmi daraltmada bir değişim olmaz.
3. Yatay bir borudan sabit debide akan bir sıvı, borunun kesit alanının daraldığı bölgeye ulaştığında akış hızı artmaktadır. Bu bölgedeki sıvının basıncı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Basınç önce artar, ardından tekrar yükselerek geniş kesitteki değerine döner.
B) Basınç, geniş kesitteki değerine göre azalır.
C) Basınç değişmez; yalnızca sıvının hızı değişir.
D) Basınç, hız ile aynı yönde artar.
E) Basınç azalır ve dar kesitte sıfıra iner.
4. Bir uçak kanadının kesiti, üst yüzeyi alt yüzeyine göre daha kavisli (bombeli) olacak biçimde tasarlanır; bu sayede kanadın üst yüzeyinden geçen hava, alt yüzeyinden geçen havaya göre daha yüksek hızla akar. Bu durumun kanat üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Alt yüzeydeki basınç üst yüzeydekinden düşük olur ve kanat aşağı doğru itilir.
B) Üst ve alt yüzeydeki basınç eşit kalır; kaldırma kuvveti yalnızca motor itkisinden gelir.
C) Üst yüzeydeki hız artışı basıncı da artırır ve kanat yukarı değil ileri doğru itilir.
D) Üst yüzeydeki basınç alt yüzeydekinden düşük olur ve kanat yukarı doğru bir net kuvvet kazanır.
E) Üst yüzeydeki basınç yalnızca kalkış anında düşer; sabit hızlı düz uçuşta bu fark ortadan kalkar.
5. Aşağıdaki durumlardan hangisi, hız arttıkça basıncın azalması ilkesiyle (Bernoulli ilkesiyle) AÇIKLANAMAZ?
A) Uçak kanadının üst yüzeyinden hızlı geçen havanın oluşturduğu düşük basınç
B) Durgun bir gölün farklı derinliklerindeki noktalarda basıncın yalnızca derinliğe bağlı olarak değişmesi
C) Dar bir hortum ucundan hızla fışkıran suyun çevresinde oluşan düşük basınç bölgesi
D) Yan yana hızlı giden iki teknenin arasında oluşan çekim kuvveti
E) Parfüm şişesinde dar borudan geçen havanın sıvıyı yukarı çekmesi
6. Şiddetli rüzgarlı bir havada, düz bir çatının üzerinden hızla esen rüzgar, çatının üst yüzeyinde düşük basınçlı bir bölge oluşturur. Çatının altındaki hava ise durgun kaldığı için oradaki basınç değişmemiştir. Bu durumda çatı üzerine etki eden net kuvvetle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Çatının üstündeki basınç düştüğü için çatı aşağı yönde daha fazla bastırılır.
B) Basınç farkı çatıyı dikey değil yatay yönde hareket ettirmeye çalışır; düşey bir kaldırma etkisi oluşmaz.
C) Çatının altındaki basınç üstündeki basınçtan yüksek kaldığı için çatıyı yukarı doğru kaldırmaya çalışan bir net kuvvet oluşur.
D) Basınç farkı, rüzgar hızı belirli bir değerin üzerine çıkmadıkça hiçbir etki oluşturmaz.
E) Basınç farkı gerçekten oluşur ancak bu fark çatıyı kaldırmaya değil yüzeyde ince bir titreşime yol açmaya yeter.
7. Aynı yönde ve birbirine yakın hızla ilerleyen iki gemi arasındaki dar su bölgesinde, suyun akış hızı geminin dış taraflarındaki suya göre daha fazladır. Bu durumun sonucunda gemiler arasında aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A) Gemiler arasındaki bölgede basınç düşer ve gemiler birbirine doğru çekilme eğilimi gösterir.
B) Basınç artar ve gemiler birbirinden uzaklaşma eğilimi gösterir.
C) Basınç değişmez ve gemiler arasında herhangi bir etkileşim oluşmaz.
D) Basınç yalnızca gemilerin dış yüzeylerinde düşer; aradaki suda bir değişim olmaz.
E) Basınç düşer ancak bu yalnızca gemi hızları birbirine tam olarak eşit olduğunda gerçekleşir.
8. Sıcak bir duş sırasında duşun püskürttüğü su ve buhar, kabin içinde aşağı doğru hızlı bir hava akımı oluşturur; bu nedenle duş perdesinin iç yüzeyindeki hava, dış yüzeyindeki durgun havaya göre daha hızlı hareket eder. Bu durumun duş perdesi üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Perdenin iç yüzeyindeki basınç dış yüzeyine göre düşük kaldığından perde kabin içine doğru çekilir.
B) Perdenin iç yüzeyindeki basınç dış yüzeyine göre yüksek olduğundan perde dışarı doğru itilir.
C) Hava hızındaki fark yükselen su buharının sıcaklığından kaynaklanır; basınçla bir ilgisi bulunmaz.
D) Perde, iç ve dış basınç eşit kaldığından yalnızca su damlacıklarının çarpma etkisiyle hareket eder.
E) Basınç farkı önce perdeyi dışarı çeker, ardından yön değiştirip içeri iter.
9. Uçaklarda kullanılan pitot tüpü, uçağın önünden gelen havayı durdurarak oluşan yüksek basınçlı bir noktadaki değeri, gövde yanından akan havanın bulunduğu düşük basınçlı bir noktanın değeriyle karşılaştırır; bu iki basınç arasındaki fark büyüdükçe aletin gösterdiği uçuş hızı da büyür. Bu düzeneğin çalışma mantığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İki nokta arasındaki basınç farkı yalnızca uçağın irtifasına bağlıdır; hızla bir ilgisi yoktur.
B) Durdurulan havanın bulunduğu noktadaki basınç, uçuş hızı arttıkça azalır ve bu yüzden fark küçülür.
C) Akan havanın bulunduğu noktadaki basınç hız arttıkça daha da azalır; bu yüzden iki nokta arasındaki fark büyür ve uçuş hızı bu farktan hesaplanır.
D) Basınç farkı, uçağın hızından bağımsız olarak değişmez; alet yalnızca irtifa bilgisini ölçer.
E) Akan havanın bulunduğu noktadaki basınç hız arttıkça artar; bu yüzden fark küçülür.
10. Aşağıda, hız arttıkça basıncın azalması ilkesine (Bernoulli ilkesine) dayandığı öne sürülen üç durum verilmiştir:
I. İki kağıt yaprağı birbirine yakın ve paralel tutulup aralarına doğru hızla üflendiğinde, aradaki hava hızlanır, basıncı düşer ve kağıtlar birbirine yaklaşır.
II. Bir bahçe hortumunun ucu parmakla daraltıldığında çıkan suyun hızı artar; bu artış, hortum içindeki suyun basıncının önce artmasından kaynaklanır.
III. Rüzgarlı bir havada bacadan çıkan dumanın yatay rüzgarla süpürülmesi sırasında baca ağzında oluşan düşük basınç, dumanın bacadan daha kolay çekilmesini sağlar.
Bu durumlardan hangileri hız arttıkça basıncın azalması ilkesiyle tutarlı biçimde açıklanabilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I ve III