1. Varsayımsal N şehrinin nüfusu 500 000, yerleşim alanı 250 km²'dir. 15 yıl sonra şehrin nüfusu 1 200 000'e çıkmış, yerleşim alanı da çevredeki tarım arazilerine doğru genişleyerek 400 km²'ye ulaşmıştır.

Buna göre bu dönemde şehrin yerleşim alanındaki nüfus yoğunluğu kilometrekarede kaç kişi artmıştır?

2. Varsayımsal M şehrinin nüfusu 10 yıl içinde 2 000 000'dan 2 500 000'e çıkmıştır. Bu dönemde şehirdeki doğal artışın her yıl başlangıç nüfusunun ‰10'u kadar olduğu ve sabit kaldığı kabul edilmektedir. Nüfustaki artışın geri kalanı göçle gerçekleşmiştir.

Buna göre şehrin bu dönemdeki nüfus artışının yüzde kaçı göç yoluyla gerçekleşmiştir?

3. Yarı kurak bir ovada su kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle kırsal yerleşmeler uzun süre toplu bir dokuya sahip olmuştur. Aşağıda bu ovada yaşanabilecek bazı gelişmeler verilmiştir:

I. Ovanın tamamına ulaşan bir sulama kanalı şebekesinin kurulması
II. Yörede güvenlik sorunlarının artması
III. Arazi toplulaştırmasıyla her ailenin tek parça hâlinde geniş bir araziyi işlemeye başlaması
IV. Yer altı suyunun çok derinde bulunması nedeniyle köy halkının ortak bir kuyuya bağımlı kalması

Bu gelişmelerden hangileri ovadaki yerleşme dokusunun zamanla dağınık hâle gelmesine katkı sağlar?

4. Varsayımsal K ülkesinin nüfusu 60 milyon iken toplam nüfus içinde kentlerde yaşayanların oranı %40'tır. 20 yıl sonra ülke nüfusu 90 milyona, kentlerde yaşayanların oranı ise %75'e yükselmiştir.

Buna göre bu dönemde K ülkesinin kırsal nüfusu kaç milyon kişi azalmıştır?

5. Varsayımsal üç yerleşmenin kuruluş özellikleri şöyledir:

• K: Verimli bir ovaya bakan, dört yanı dik yamaçlarla çevrili sarp bir tepenin üzerinde kurulmuştur. İlk yapılar tepeyi çevreleyen surların içindedir; ova ancak yüzyıllar sonra yerleşime açılmıştır.
• L: Kurak bir platoda, iki ana kervan yolunun kesiştiği geçidin ağzında, bir kervansarayın çevresinde gelişmiştir. İçme suyunu uzaktaki bir kaynaktan kanallarla getirmektedir.
• M: Çevresinde akarsu bulunmayan kurak bir platoda, gür bir karstik kaynağın çıktığı yerde kurulmuştur. Çevresindeki toprakların büyük bölümü taşlık ve verimsizdir.

K, L ve M yerleşmelerinin kuruluş yerinin seçilmesinde etkili olan başlıca faktörler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

6. Türkiye'deki bazı şehirler ile bu şehirlerin gelişmesinde etkili olan başlıca fonksiyonlar aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Zonguldak — Madencilik (taş kömürü)
II. Karabük — Liman
III. Batman — Madencilik (petrol)
IV. Ankara — Turizm
V. Bodrum — Turizm

Bu eşleştirmelerden hangileri yanlıştır?

7. Kırdan kente göçe yol açan bazı etkenler, itici (kırsal alandan kaynaklanan) ve çekici (kentten kaynaklanan) olarak aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:

• Tarımda makineleşmenin iş gücü ihtiyacını azaltması — İtici
• Miras yoluyla tarım arazilerinin küçük parçalara bölünmesi — İtici
• Kentlerde sanayi ve hizmet sektöründeki iş olanaklarının fazla olması — Çekici
• Kırsal alanda eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersiz olması — Çekici
• Kentlerde eğitim ve sağlık hizmetlerine kolay ulaşılabilmesi — Çekici
• Kırsal alanda tarım arazilerinin artan nüfusu besleyememesi — İtici
• Kırsal alanda tarım dışı iş olanaklarının kısıtlı olması — İtici
• Kentlerde gecekondu ve altyapı sorunlarının artması — Çekici

Bu sınıflandırmalardan kaç tanesi doğrudur?

8. Bir kırsal yöre, uzun yıllar boyunca büyük kentlere yoğun göç vermiştir. Göç edenlerin büyük bölümünü iş arayan genç erkekler oluşturmuştur.

Buna göre bu yörede görülmesi en olası durum aşağıdakilerden hangisidir?

9. Varsayımsal bir ülkede yapılan yasal düzenlemeyle büyük kentlerin belediye sınırları il sınırına kadar genişletilmiş ve bu sınırlar içindeki köyler mahalleye dönüştürülmüştür. Düzenlemeden sonraki yıl açıklanan istatistiklerde, kentlerde yaşayan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı bir önceki yıla göre belirgin biçimde artmıştır. Mahalleye dönüştürülen yerleşmelerin çoğunda halkın geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlamayı sürdürdüğü bilinmektedir.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?

10. Hızla büyüyen bir şehirde, eskiden şehir merkezinde bulunan fabrikaların zamanla şehrin çeperinde kurulan organize sanayi bölgelerine taşındığı görülmüştür. Bu taşınmanın nedenleriyle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Şehir merkezinde arsa fiyatlarının yükselmesi
II. Merkezdeki trafik yoğunluğunun hammadde ve ürün taşımacılığını zorlaştırması
III. Sanayinin yol açtığı hava ve gürültü kirliliğinin yerleşim alanlarını olumsuz etkilemesi
IV. Şehir çeperinde nüfus yoğunluğunun şehir merkezinden fazla olması

Bu yargılardan hangileri fabrikaların şehir çeperine taşınmasının nedenleri arasında gösterilebilir?