8genyks sekizgenacademy.com

XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 10 soru AYT Sosyal Bilimler-1

Soru Kitapçığı

XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

10 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Sosyal Bilimler-1 SOSYAL BİLİMLER-1 TESTİ A

Bu testte 10 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Tanzimat'tan sonraki dönemde Osmanlı Devleti önemli toprak kayıplarına uğramasına rağmen, elinde kalan topraklardaki nüfus bazı dönemlerde artış göstermiştir. Bu durumu açıklamak için şu gerekçeler ileri sürülmüştür:

I. Kaybedilen topraklardaki Müslüman nüfusun önemli bir bölümünün devletin elinde kalan bölgelere göç etmesi
II. Karantina gibi sağlık tedbirleriyle salgınlardan kaynaklanan ölümlerin azaltılmaya çalışılması
III. 1831 sayımında kadın nüfusun da sayılmaya başlanması
IV. Kaybedilen topraklarda yaşayanların Osmanlı nüfusuna dâhil sayılmaya devam etmesi

Bu gerekçelerden hangileri geçerlidir?

A) I ve III B) I ve II C) II ve IV D) III ve IV E) I, II ve III

2. Osmanlı kamuoyunun oluşumunda etkili olan bazı XIX. yüzyıl gazeteleri ile bunlara ait olduğu ileri sürülen özellikler aşağıda eşleştirilmiştir:

• Takvim-i Vekayi – II. Mahmut döneminde çıkarılan ilk resmî Türkçe gazete
• Ceride-i Havadis – Şinasi'nin tek başına çıkardığı ilk gazete
• Tercüman-ı Ahval – Agah Efendi ile Şinasi'nin çıkardığı ilk özel Türkçe gazete
• Tasvir-i Efkâr – II. Mahmut döneminde çıkarılan resmî gazete
• Vakayi-i Mısriyye – İstanbul'da yayımlanan ilk Türkçe gazete
• Ceride-i Havadis – Tanzimat Fermanı'ndan önce yayımlanmaya başlayan gazete

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4

3. 1831'de yapılan nüfus sayımında yalnız erkek nüfus kayda geçirilmiş, kadınlar sayılmamıştır. Sayım sonuçları bölgelere göre ayrı ayrı defterlere işlenmiştir.

Yalnız bu sayımın verileri kullanılarak aşağıdakilerden hangisi yapılamaz?

A) Sayılan bölgelerdeki toplam erkek nüfusun bulunması B) Erkek nüfusun en kalabalık olduğu bölgenin belirlenmesi C) Bir bölgenin erkek nüfusunun başka bir bölgeninkine oranlanması D) Askerlik yükümlülüğüne esas olacak erkek nüfus kaynağının tespit edilmesi E) Bölgelerdeki kadın-erkek oranının hesaplanması

4. 1850'lerin sonunda İstanbul'da, Avrupa kentlerindeki belediye örgütlenmesi örnek alınarak ilk belediye dairesi deneme amacıyla Galata ve Beyoğlu'nda kurulmuştur. Bu semtler yabancı elçiliklerin, Avrupalı tüccarların, bankaların ve ticarethanelerin yoğun olarak bulunduğu yerlerdi. Uygulamanın başarılı olması hâlinde benzer dairelerin kentin diğer semtlerinde de kurulması planlanmıştı.

Bu bilgilere göre belediye örgütlenmesinin ilk olarak bu semtlerde denenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Avrupa tipi kent hizmetlerine talep ve aşinalığın bu semtlerde yoğun olması B) Bu semtlerin İstanbul'un en yoksul, en kalabalık ve en bakımsız bölgeleri olması C) Belediye yönetiminin yabancı elçiliklere bırakılmak istenmesi D) Salgın hastalıkların yalnızca bu semtlerde görülmesi E) Bu semtlerin surların içinde, kentin tarihî yönetim merkezinde yer alması

5. Aşağıdaki tablo, XIX. yüzyılda büyüyen bir Osmanlı liman kentine ait nüfus bilgilerini göstermektedir. Değerler gerçek istatistik değildir; konuyu yorumlamak için kurgulanmış VARSAYIMSAL verilerdir.

Yıl | Kentin toplam nüfusu | Kentte yaşayan ve kent dışında doğmuş olanlar
1860 | 120.000 | 30.000
1890 | 180.000 | 72.000

Buna göre 1860-1890 arasındaki toplam nüfus artışının yüzde kaçı, kent dışında doğmuş olanların sayısındaki artıştan kaynaklanmaktadır?

A) 25 B) 40 C) 50 D) 70 E) 140

6. XIX. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul ve diğer büyük kentlerde kahvehane ve kıraathanelerde gazeteler yüksek sesle okunmuş, okunan haberler orada bulunanlar arasında tartışılmıştır. Bu mekânlara gelenler arasında okuma yazma bilmeyenler de vardı.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Basının etkisinin okuryazar kesimle sınırlı kalmadığına B) Okuryazarlık oranının bu dönemde hızla yükseldiğine C) Kıraathanelerin devlet tarafından gazete dağıtımı amacıyla açıldığına D) Gazetelerin başlıca okuyucusunun devlet memurları olduğuna E) Kamuoyunun yalnızca basın aracılığıyla oluştuğuna

7. XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da karantina uygulaması başlatıldığında, gemilerin ve malların günlerce bekletilmesi bazı tüccarların; salgından korunmanın tedbirle ilgisi olmadığını düşünen bazı kesimlerin ise inanç temelli tepkisine yol açmıştır. Devlet uygulamayı sürdürmüş, zamanla başka liman kentlerinde de karantinahaneler açılmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Karantina uygulamasının salgınları kısa sürede tamamen sona erdirdiğine B) Uygulamaya yönelik tepkilerin tüccarların ticari kayıplarıyla sınırlı kaldığına C) Uygulamanın tepkiler nedeniyle kısa sürede kaldırıldığına D) Karantinanın önce başka liman kentlerinde başlatılıp sonra İstanbul'a taşındığına E) Devletin toplumsal dirence rağmen salgına karşı kurumsal tedbiri yaygınlaştırdığına

8. 1908'de Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhak ettiğini açıklaması Osmanlı kamuoyunda büyük tepki doğurmuştur. Gazetelerdeki yazılar ve düzenlenen mitinglerle Avusturya mallarının alınmaması çağrısı yapılmış; halkın bir bölümü Avusturya'dan gelen fesleri kullanmayı bırakmış, bazı limanlarda hamallar Avusturya gemilerinin yükünü boşaltmamıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Boykotun kısa sürede Bosna-Hersek'in Osmanlı'ya geri verilmesini sağladığı B) Tepkinin devlet tarafından çıkarılan bir kanunla yürütüldüğü C) Kamuoyunun bir dış politika olayına ekonomik araçlarla tepki verebildiği D) Avusturya mallarının Osmanlı pazarından tümüyle çekildiği E) Basının II. Meşrutiyet'ten önce kamuoyu oluşturmada hiç etkili olmadığı

9. Kırım Savaşı'ndan sonraki dönemde Kırım, Kafkasya ve Balkanlar'dan Anadolu'ya büyük Müslüman göçleri yaşanmış; 93 Harbi ve sonrasındaki toprak kayıplarıyla gayrimüslim nüfusun yoğun olduğu bazı bölgeler de devletten ayrılmıştır. Bu süreçte Osmanlı nüfusu içinde Müslümanların oranı belirgin biçimde artmıştır.

Bu demografik değişimin II. Abdülhamid döneminde aşağıdaki fikir akımlarından hangisinin devlet politikasında öne çıkmasını kolaylaştırdığı söylenebilir?

A) Osmanlıcılık B) Türkçülük C) Batıcılık D) İslamcılık E) Adem-i merkeziyetçilik

10. Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda nüfus, kent yönetimi, sağlık ve basın alanlarında yaşanan bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Takvim-i Vekayi'nin yayımlanmaya başlaması
II. Tercüman-ı Ahval'in yayımlanmaya başlaması
III. İstanbul'da karantina uygulamasının başlatılması
IV. Kadınların da kayda alındığı genel nüfus sayımına başlanması
V. İstanbul'da Şehremaneti'nin kurulması

Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?

A) III - I - V - II - IV B) I - V - III - II - IV C) I - III - V - II - IV D) I - III - II - V - IV E) I - III - V - IV - II

SOSYAL BİLİMLER-1 TESTİ BİTTİ.

XIX VE XX. YÜZYILDA OSMANLI NÜFUSU-METROPOLLER SALGINLAR VE KAMUOYU — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

SOSYAL BİLİMLER-1

1-B 2-C 3-E 4-A 5-D 6-A 7-E 8-C 9-D 10-C

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com