1. Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim cemaatlerin örgütlenmesiyle ilgili bazı gelişmeler şunlardır:

I. Bulgar Eksarhlığı'nın kurulması
II. Bursa'daki Ermeni dinî önderinin İstanbul'a getirilerek Ermeni Patrikhanesi'nin kurulması
III. İspanya'dan çıkarılan Yahudilerin Osmanlı ülkesine yerleşmesine izin verilmesi
IV. İstanbul'un fethinin ardından Rum Ortodoks patriğinin Fatih tarafından göreve getirilmesi

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

2. Klasik dönemde Osmanlı Devleti'nde zimmî statüsündeki gayrimüslim tebaaya ilişkin aşağıdaki ifadeler verilmiştir:

• Can ve mal güvenlikleri devlet tarafından güvence altına alınmıştır.
• Cizye, askerlik hizmetiyle yükümlü tutulmamalarının karşılığı sayılırdı.
• Kendi aralarındaki aile davalarında kadı mahkemesine başvurmaları yasaktı.
• Cizye, kadın ve çocuklar dâhil cemaatin bütün üyelerinden alınırdı.
• Mülk edinebilir ve ticaretle uğraşabilirlerdi.

Bu ifadelerden kaç tanesi doğrudur?

3. Osmanlı ülkesinde ilk matbaalar 15. yüzyılın sonlarından itibaren gayrimüslim cemaatler tarafından kurulmuştur. Bu matbaalarda cemaatlerin kendi dillerinde ve kendi alfabeleriyle, çoğunlukla dinî ve eğitim amaçlı kitaplar basılmıştır. Türkçe kitap basan ilk matbaa ise 18. yüzyılda kurulmuştur.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

4. Klasik dönemde Rum milleti; Rumca konuşanların yanında Sırp, Bulgar ve Ulah gibi farklı dillerden Ortodoks Hristiyanları da kapsıyordu. 19. yüzyılda ise Bulgarlar, Rum patrikhanesinden ayrı bir kilise örgütü kurulmasını istemiş ve bu istek 1870'te Bulgar Eksarhlığı'nın kurulmasıyla karşılanmıştır.

Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

5. Klasik dönem Osmanlı şehirlerinde mahalle, çoğunlukla aynı dinî topluluğa mensup ailelerin oturduğu ve bir ibadethanenin çevresinde şekillenen bir birimdi. Müslüman mahallelerinde imam, gayrimüslim mahallelerinde ise cemaatin din adamı; vergilerin dağıtılması ve mahallenin düzeni gibi konularda devlet ile halk arasında aracılık yapardı. II. Mahmud döneminde ise mahallelere muhtar atanmaya başlanmıştır.

Bu bilgilere göre muhtarlığın kurulmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Osmanlı Devleti Balkanlarda fethettiği bazı bölgelerde, yerel feodal beylerin köylüye yüklediği ağır angarya işlerini kaldırmış; köylünün ödeyeceği vergileri sancak kanunnamelerinde açıkça yazıya geçirmiş, bu vergilerin bir bölümünde halkın alışık olduğu eski uygulamaları da sürdürmüştür.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

I. Osmanlı Devleti, köylünün yükünü azaltarak yeni yönetime bağlılığı sağlamaya çalışmıştır.
II. Fethedilen bölgelerde vergi düzeni yazılı kurallara bağlanmıştır.
III. Balkan halkının büyük bölümü kısa sürede Müslüman olmuştur.
IV. Fetihlerden önceki uygulamaların tamamı ortadan kaldırılmıştır.

7. Osmanlı yönetimi Balkanlarda yüzyıllarca sürmüş, bu süreçte bölge ile Osmanlı kültürü arasında çeşitli etkileşimler yaşanmıştır. Aşağıda bu etkileşime ilişkin bazı örnekler verilmiştir:

I. Balkan dillerinde günlük yaşama ait çok sayıda Türkçe kökenli sözcüğün yerleşmesi
II. Fethedilen bazı bölgelerde halkın alışık olduğu vergi adlarının ve uygulamalarının sancak kanunnamelerinde sürdürülmesi
III. Balkan şehirlerinde cami, han, hamam ve bedestenlerden oluşan yapı topluluklarının inşa edilmesi

Bu örneklerden hangileri, yerel unsurların Osmanlı uygulamalarına yansımasını gösterir?

8. Osmanlı toplumunda askerî sınıf ile reaya arasındaki ayrım kesin çizgilerle belirlenmiş olsa da bazı yollarla bir sınıftan diğerine geçiş mümkündü.

Aşağıdakilerden hangileri reayadan askerî sınıfa geçişe örnek olarak gösterilebilir?

I. Devşirme yoluyla alınan bir gayrimüslim köylü çocuğunun Enderun'da yetişip saray hizmetine girmesi
II. Müslüman bir köylü çocuğunun medrese eğitimini tamamlayıp kadı olarak atanması
III. Bir esnafın loncada çıraklıktan kalfalığa ve ustalığa yükselmesi
IV. Bir gayrimüslim tüccarın ticaret yoluyla büyük bir servet edinmesi

9. Millet sisteminde gayrimüslim cemaatler bazı işlerini kendi dinî önderlerinin gözetiminde, kendi hukuklarına göre yürütebilirdi. Bir Ortodoks cemaatine ilişkin aşağıdaki işler verilmiştir:

• İki cemaat üyesi arasındaki evliliğin kıyılması
• Cemaat okulunda hangi derslerin okutulacağının belirlenmesi
• Ölen bir cemaat üyesinin mirasının paylaştırılması
• Şehirde kamu düzenini bozan bir saldırı suçunun yargılanması
• Cemaatten alınacak cizyenin miktarının belirlenmesi
• Bir cemaat üyesi ile bir Müslüman arasındaki alacak davasının görülmesi

Bu işlerden kaç tanesi millet sistemi çerçevesinde cemaatin kendi dinî önderlerince yürütülebilir?

10. Osmanlı Devleti fethettiği Balkan topraklarına Anadolu'dan konar-göçer Türkmen ve Yörük toplulukları yerleştirmiş, gerektiğinde bazı toplulukları zorunlu göçe tabi tutan sürgün yöntemini de uygulamıştır. Bu bölgelerde dervişlerin kurduğu zaviyeler de yeni yerleşim yerlerinin çekirdeğini oluşturmuştur.

Aşağıdakilerden hangisi bu iskân politikasının amaçları arasında GÖSTERİLEMEZ?