1. Türkiye'de ulaşımın gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadeler verilmiştir:

I. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ulaşım yatırımlarında ağırlık demiryollarına verilmiş, yeni hatlarla iç bölgeler limanlara ve birbirine bağlanmıştır.
II. 1950'li yıllardan itibaren karayolu yapımı hız kazanmış, yolcu ve yük taşımacılığında karayolunun payı belirgin biçimde artmıştır.
III. Osmanlı Devleti döneminde yapılan demiryolları, iç bölgeleri birbirine bağlayan dengeli bir ulusal ağ oluşturacak biçimde planlanmıştır.
IV. Uzun mesafede birim taşıma maliyetinin karayolundan düşük olması, ağır ve hacimli yüklerin taşınmasında demiryolunu avantajlı kılar.

Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

2. Bir firmanın yükünü taşıyabileceği iki ulaşım türüne ait varsayımsal maliyetler şöyledir:

- Karayolu: ton başına 20 birim sabit (yükleme-boşaltma) maliyet + her ton-km için 0,10 birim
- Demiryolu: ton başına 50 birim sabit (yükleme-boşaltma ve istasyon) maliyet + her ton-km için 0,04 birim

Buna göre taşıma mesafesi en az kaç km'yi aştığında demiryolu karayolundan daha ucuz olur?

3. Varsayımsal bir ülkede bir yılda toplam istihdam 20 milyon kişi olup çalışanların %40'ı hizmet sektöründedir. Aradan geçen on yılda toplam istihdam 25 milyon kişiye, hizmet sektörünün istihdamdaki payı ise %52'ye çıkmıştır.

Buna göre bu on yılda hizmet sektöründe çalışan kişi sayısı kaç milyon artmıştır?

4. Erzurum, Kars ve Van gibi Doğu Anadolu kentlerinde yolcu taşımacılığında havayolunun, Türkiye'nin batısındaki pek çok kente göre daha belirgin bir önem taşıdığı bilinmektedir.

I. Bu kentlerin ülkenin büyük nüfus ve ekonomi merkezlerine kara yoluyla uzaklığının fazla olması
II. Havayolu taşımacılığında yolcu başına birim maliyetin karayolundan daha düşük olması
III. Havayolunun, dağlık arazi ve kışın kapanabilen geçitler gibi yer şekli ve iklim engellerinden kara ulaşımına göre daha az etkilenmesi
IV. Bölgede nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının çok üzerinde olması

Bu durumun nedenleri arasında yukarıdakilerden hangileri gösterilebilir?

5. Türkiye'den geçen ya da Türkiye'ye ulaşan bazı boru hatları ve bu hatlarla taşınan kaynaklar aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Bakü-Tiflis-Ceyhan — Hazar havzasında çıkarılan ham petrolün Akdeniz kıyısına taşınması
II. Kerkük-Yumurtalık — Irak'ta çıkarılan ham petrolün Akdeniz kıyısına taşınması
III. Mavi Akım — Rusya doğal gazının Karadeniz'in altından Türkiye'ye taşınması
IV. TANAP — Irak'ta çıkarılan ham petrolün Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınması

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

6. Dağlık bir bölgede birbirine yakın iki kenti bağlayan karayolu, sık virajlarla dağ yamaçlarını tırmanıp bir geçitten aşmaktadır. Aynı kentleri bağlayan demiryolu ise çok daha uzun bir güzergâhla akarsu vadisini izlemekte; vadinin daraldığı yerlerde çok sayıda tünel ve viyadükten geçmektedir.

İki güzergâh arasındaki bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

7. Bir ilde yürütülen ekonomik faaliyetlerden bazıları şunlardır:

- Bir kargo şirketinin kentler arasında paket taşıması
- Seralarda sebze yetiştirilmesi
- Bir hastanede muayene ve tedavi yapılması
- Taş ocağından yapı taşı çıkarılması
- Bir bankanın girişimcilere kredi vermesi
- Bir fabrikada balığın işlenerek konserve yapılması
- Kıyıdaki bir otelin konaklama hizmeti sunması
- Bir mağazada elektronik eşya satılması

Bu faaliyetlerden kaç tanesi hizmet sektörü (üçüncül faaliyetler) kapsamındadır?

8. Türkiye'nin Karadeniz kıyısındaki limanlarında elleçlenen yük miktarı, Marmara ve Ege kıyılarındaki büyük limanlara göre genellikle daha düşüktür.

I. Kıyıya paralel uzanan dağların limanlarla iç kesimler arasındaki kara ve demiryolu bağlantısını zorlaştırması, limanların hinterlandını daraltması
II. Liman gerisindeki alanlarda sanayi ve nüfus yoğunluğunun Marmara kıyılarına göre daha düşük olması
III. Karadeniz'de gelgit genliğinin yüksek olması nedeniyle gemilerin limana yanaşmasının zorlaşması
IV. Kış aylarında kıyı sularının donması nedeniyle limanların uzun süre kapalı kalması

Bu durumun nedenleri arasında yukarıdakilerden hangileri gösterilebilir?

9. Bir lojistik firmasının bir ayda gerçekleştirdiği taşımalar şöyledir:

- Karayoluyla 750 ton yük ortalama 40 km taşınmıştır.
- Demiryoluyla 125 ton yük ortalama 800 km taşınmıştır.
- Denizyoluyla 125 ton yük ortalama 560 km taşınmıştır.

Firmanın bu aydaki toplam taşımacılığı ton-km cinsinden ölçüldüğünde karayolunun payı yüzde kaçtır?

10. Çabuk bozulan 20 tonluk bir ürün, aralarındaki mesafe 1200 km olan iki kent arasında taşınacaktır. Ürün yola çıktıktan sonra en fazla 72 saat içinde alıcıya ulaşmalıdır. Ulaşım türlerine ait varsayımsal bilgiler şöyledir (hızlar bekleme süreleri dahil ortalamadır):

- Karayolu: 50 km/sa, ton-km başına 0,12 birim
- Demiryolu: 25 km/sa, ton-km başına 0,05 birim; ayrıca yükleme ve aktarma için toplam 30 saat ek süre
- Denizyolu: 12 km/sa, ton-km başına 0,02 birim
- Havayolu: 200 km/sa, ton-km başına 0,90 birim

Süre koşulunu sağlayan en ucuz ulaşım türü seçilirse toplam taşıma maliyeti kaç birim olur?