1. Türkiye, son yıllarda petrol ve doğal gaz taşımacılığında önemli bir enerji koridoru (transit ülke) olarak öne çıkmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin bu rolü üstlenmesinin nedenleri arasında GÖSTERİLEMEZ?

2. Rusya Federasyonu'nun doğal gazı, Mavi Akım Doğal Gaz Boru Hattı ile Karadeniz'in tabanından geçirilerek Samsun kıyısına, oradan da Ankara'ya ulaştırılmaktadır. Aynı gazın Türkiye'ye ulaşması için bir başka seçenek, kara üzerinden birkaç Doğu Avrupa ülkesini geçerek Trakya'ya ulaşan bir boru hattıdır.

Mavi Akım güzergâhının bu kara güzergâhına göre sağladığı üstünlük aşağıdakilerden hangisidir?

3. Varsayımsal bir petrol sahasından çıkarılan petrolün, Boğazlar üzerinden tankerle taşınması yerine Akdeniz kıyısındaki bir limana boru hattıyla ulaştırılması planlanmıştır. Bu soruda kullanılacak varsayımsal veriler şunlardır:

• Boru hattının inşası 2 yıl sürecek, 4,8 milyar dolarlık yatırımın tamamı inşaat başında tek seferde harcanacaktır.
• İnşaat süresince petrol tankerle taşınmaya devam edecektir.
• Hat açıldıktan sonra yılda 400 milyon varil petrol taşınacaktır.
• Tankerle taşıma maliyeti varil başına 5 dolar, boru hattıyla taşıma maliyeti varil başına 1 dolardır.

Faiz ve fiyat değişimleri dikkate alınmadığına göre, inşaatın başlamasından kaç yıl sonra yatırım, taşıma maliyetlerinde sağlanan tasarrufla tam olarak karşılanmış olur?

4. Aşağıda petrol ve doğal gaz taşımacılığıyla ilgili bazı durumlar verilmiştir:

I. Dar deniz geçitlerinde çatışma ve karaya oturma kazalarının deniz kirliliğine yol açabilmesi
II. Taşımaya başlanabilmesi için yüksek bir ilk yatırım gerektirmesi
III. Güzergâh kurulduktan sonra taşınan kaynağın farklı pazarlara yönlendirilmesinin güçleşmesi
IV. Hattın geçtiği transit ülkelerdeki siyasi istikrarsızlıkların akışı kesintiye uğratabilmesi

Bunlardan hangileri boru hattı taşımacılığının tanker taşımacılığına göre DEZAVANTAJLARI arasında gösterilebilir?

5. Doğal gaz, üretim alanından tüketim alanına boru hattıyla ya da sıvılaştırılıp gemilerle (LNG olarak) taşınabilir. Bu soruda kullanılacak, birim gaz başına VARSAYIMSAL maliyetler şöyledir:

• Boru hattı: her 1000 km için 0,5 dolar
• LNG: sıvılaştırma için 1,2 dolar, varış limanında yeniden gaz hâline getirme için 0,4 dolar ve gemiyle taşıma için her 1000 km'de 0,1 dolar

Maliyetlerin uzaklıkla doğrusal değiştiği kabul edildiğine göre, iki taşıma yönteminin birim maliyetinin eşit olduğu uzaklık kaç km'dir?

6. Türkiye'den geçen ham petrol boru hatlarının (Bakü-Tiflis-Ceyhan, Kerkük-Yumurtalık) Akdeniz kıyısındaki ihraç terminallerinde sona erdiği; doğal gaz boru hatlarının (Mavi Akım, Bakü-Tiflis-Erzurum) ise ülke içindeki doğal gaz iletim şebekesine bağlandığı görülür.

Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

7. Irak'ın kuzeyindeki Kerkük çevresinde üretilen ham petrolün bir bölümü, Basra Körfezi'ndeki limanlar yerine Kerkük-Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı ile Türkiye'nin Akdeniz kıyısına ulaştırılarak Avrupa pazarlarına gönderilir.

I. Hürmüz Boğazı'ndan geçme zorunluluğunu ortadan kaldırması
II. Süveyş Kanalı'ndan geçmeye ya da Afrika'nın dolaşılmasına gerek bırakmaması
III. Petrolün tankerlere Karadeniz kıyısındaki limanlardan yüklenmesine olanak vermesi
IV. Petrolün kaynaktan pazara ulaşıncaya kadar geçtiği transit ülke sayısını artırarak taşımanın güvenliğini yükseltmesi

Bu taşıma yolunun, Basra Körfezi'nden tankerle yapılan taşımaya göre Avrupa pazarı bakımından sağladığı üstünlükler yukarıdakilerden hangileridir?

8. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı, Hazar Denizi kıyısındaki Azerbaycan petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan terminaline ulaştırır.

Bu hatla ilgili aşağıdaki ifadeler veriliyor:

I. Hazar Denizi'nin okyanuslarla doğal bir bağlantısının bulunmaması, bölge petrolünün tankerlerle doğrudan dünya pazarlarına taşınmasını engeller.
II. Ceyhan'da tankerlere yüklenen petrol, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçmeden dünya pazarlarına ulaştırılabilir.
III. Hat, ham petrolün yanı sıra Azerbaycan doğal gazını da aynı boru içinde Türkiye'ye taşır.
IV. Hattın Türkiye'deki bitiş noktası, Kerkük-Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı'nın ulaştığı kıyı kesimiyle aynı körfez çevresindedir.

Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

9. Türkiye topraklarından geçen varsayımsal bir ham petrol boru hattından Türkiye'nin elde ettiği yıllık transit geliri, hat ile bir yılda taşınan petrol miktarı ile varil başına geçiş ücretinin çarpımına eşittir. Bir yılda hattan taşınan petrol miktarı önceki yıla göre %20 artmış, varil başına geçiş ücreti ise %10 azalmıştır.

Buna göre Türkiye'nin bu hattan elde ettiği yıllık transit gelir önceki yıla göre yüzde kaç artmıştır?

10. Türkiye'den geçen dört boru hattı aşağıda verilmiştir:

K. Bakü-Tiflis-Ceyhan
L. Kerkük-Yumurtalık
M. Mavi Akım
N. Bakü-Tiflis-Erzurum

Bu hatların taşıdığı enerji kaynağı ve kaynağın geldiği ülke K, L, M, N sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?