1. Tsunami; deniz tabanında meydana gelen ani hareketler sonucunda oluşan, kıyılarda büyük can ve mal kaybına yol açabilen dev deniz dalgalarıdır. Kıyıdaki yerleşmelerin bu olaya karşı hazırlıklı olması için tsunaminin özelliklerinin doğru bilinmesi gerekir.

Buna göre tsunami ile ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

2. Bir araştırmacı, aynı dağ kütlesindeki beş yamaçta çığ oluşumunu etkileyen koşulları incelemiştir. Yamaçlara ait özellikler (eğim, bitki örtüsü, son kar yağışıyla biriken yeni kar kalınlığı, ölçüm sonrası sıcaklık değişimi) aşağıda verilmiştir:

K: 35°; ağaçsız; 80 cm; ani ısınma
L: 35°; sık orman; 80 cm; ani ısınma
M: 10°; ağaçsız; 80 cm; ani ısınma
N: 35°; ağaçsız; 15 cm; ani ısınma
P: 35°; sık orman; 15 cm; sabit soğuk

Araştırmacı, bitki örtüsünün çığ oluşumu üzerindeki etkisini öteki koşulların etkisinden ayırarak ortaya koymak istemektedir.

Buna göre araştırmacının hangi iki yamaçtaki çığ oluşumunu karşılaştırması gerekir?

3. Yüz ölçümleri birbirine yakın varsayımsal K ve L havzalarında aynı süre ve şiddette bir sağanak yağış etkili olmuştur.

K havzası: eğim fazla, yüzeydeki kayaçlar geçirimsiz, havza kısa ve yuvarlak biçimli, bitki örtüsü seyrek
L havzası: eğim az, yüzeydeki kayaçlar geçirimli, havza uzun ve dar biçimli, havzanın büyük bölümü ormanlık

I. Yağışın yüzey akışına geçen oranı K havzasında daha fazladır.
II. Yağışın ardından akarsuyun en yüksek debiye ulaşma süresi K havzasında daha uzundur.
III. L havzasında toprağa sızan suyun bir bölümü kaynaklar aracılığıyla akarsuyu daha uzun süre besler.
IV. Taşkının şiddeti L havzasında daha fazladır.

Yukarıdaki yargılardan hangileri beklenen durumlardır?

4. Bu soruda sıcak hava dalgası, günlük en yüksek sıcaklığın uzun yıllar ortalamasını en az 5°C aştığı ve en az 5 gün ardı ardına süren dönem olarak tanımlanmıştır.

Varsayımsal bir istasyonda temmuz ayına ait günlük en yüksek sıcaklıkların uzun yıllar ortalaması her gün için 30°C'dir. Bu istasyonda 14 günlük bir dönemde ölçülen günlük en yüksek sıcaklıklar (°C) sırasıyla şöyledir:

33, 36, 35, 37, 36, 35, 34, 36, 37, 38, 35, 31, 36, 35

Buna göre bu dönemde sıcak hava dalgası kapsamında kalan gün sayısı kaçtır?

5. Ekstrem doğa olaylarının bir bölümü atmosferdeki süreçlerden, bir bölümü yer kabuğundaki süreçlerden kaynaklanır. Sonuçları birbirine benzeyen olayların kökeni farklı olabilir.

I. Okyanus tabanında ani dikey yer değiştirme sonucu oluşan dalgaların kıyıda deniz suyunu karaya taşırması
II. Güçlü bir alçak basınç merkezinin rüzgârlarıyla deniz suyunun kıyıya yığılıp karaya taşması
III. Kararsız havada güçlü dikey hava hareketleriyle oluşan, dar alanda dönerek ilerleyen huni biçimli hava hareketi
IV. Bir yörede birkaç yıl boyunca yağışın normalin çok altında kalması ve sıcaklığın normalin üzerinde seyretmesi

Yukarıdaki olaylardan hangileri atmosfer kökenlidir?

6. Bir yöredeki dört yamaçla ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir. Yamaç eğimi, yamacın alt ve üst ucu arasındaki yükselti farkının gerçek yatay uzaklığa oranının yüzdesi olarak hesaplanmaktadır.

K: 1:25 000 ölçekli haritada yatay uzunluğu 4 cm; alt ucu 1200 m, üst ucu 1500 m izohipsinde; kil oranı yüksek
L: 1:25 000 ölçekli haritada yatay uzunluğu 2 cm; alt ucu 750 m, üst ucu 1000 m izohipsinde; kil oranı yüksek
M: 1:25 000 ölçekli haritada yatay uzunluğu 3 cm; alt ucu 100 m, üst ucu 550 m izohipsinde; kil oranı düşük, kalkerli
N: 1:10 000 ölçekli haritada yatay uzunluğu 12,5 cm; alt ucu 400 m, üst ucu 1000 m izohipsinde; kil oranı yüksek

Bu soruda eğimi %45'ten fazla olan ve kil oranı yüksek olan yamaçlar yüksek heyelan riskli kabul edilmiştir.

Buna göre hangi yamaçlar yüksek heyelan riskli grupta yer alır?

7. Orman yangını riskinin değerlendirilmesinde bu soruda şu ölçüt kullanılmıştır: Gün içinde hava sıcaklığının 30°C'nin üzerinde, bağıl nemin %30'un altında ve rüzgâr hızının 30 km/sa'in üzerinde olduğu günler çok yüksek riskli gündür.

Varsayımsal bir orman işletmesinde 9 güne ait ölçümler (sıcaklık °C, bağıl nem %, rüzgâr hızı m/s) aşağıda verilmiştir:

1. gün: 34; 25; 10
2. gün: 36; 28; 5,5
3. gün: 31; 22; 11
4. gün: 29; 18; 12
5. gün: 38; 35; 9
6. gün: 33; 20; 9
7. gün: 35; 26; 8,5
8. gün: 30; 25; 11
9. gün: 30; 24; 10

Buna göre bu dönemde çok yüksek riskli gün sayısı kaçtır? (1 m/s = 3,6 km/sa)

8. Bu soruda kuraklık, bir yılda düşen yağışın o yerin uzun yıllar ortalama yıllık yağışından %20'den fazla az olması olarak tanımlanmıştır.

Dört varsayımsal istasyonun uzun yıllar ortalama yıllık yağışları ile aynı yıl ölçülen yıllık yağışları (mm) aşağıda verilmiştir:

X: ortalama 250; ölçülen 240
Y: ortalama 900; ölçülen 540
Z: ortalama 600; ölçülen 570
W: ortalama 400; ölçülen 260

Buna göre bu yıl hangi istasyonlarda kuraklık yaşanmıştır?

9. Varsayımsal bir istasyonda uzun yıllar ortalama yıllık yağış 600 mm'dir. Bu istasyonda ardışık dört yılın ilk üçünde yıllık yağış sırasıyla 540 mm, 420 mm ve 390 mm olarak ölçülmüştür.

Yağış sapması, ölçülen yağışın uzun yıllar ortalamasından farkının bu ortalamaya oranı (%) olarak hesaplanmaktadır.

Dört yılın yıllık yağış sapmalarının ortalamasının −%15 olması için dördüncü yılın yağışı kaç mm olmalıdır?

10. Bu soruda afet; etkilenen toplumun kendi imkânlarıyla baş edemediği, normal yaşamı ve insan etkinliklerini durduran ya da kesintiye uğratan, fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplara yol açan olay olarak tanımlanmıştır.

K: Yerleşme bulunmayan yüksek bir dağ yamacında çok büyük bir çığ düşmüş, can ve mal kaybı olmamıştır.
L: Bir köyde sağanak sonrası oluşan selde iki ahır zarar görmüş, köy halkı ve belediye zararı kendi imkânlarıyla kısa sürede gidermiş, yaşam kesintiye uğramamıştır.
M: Bir kentte meydana gelen depremde çok sayıda bina hasar görmüş, eğitim ve ulaşım günlerce durmuş, başka illerden arama-kurtarma ekipleri gelmiştir.
N: Bir ovada etkili olan hortum seraları yıkmış, yöre ekonomisi durma noktasına gelmiş, üreticiler devlet desteği olmadan üretime dönememiştir.

Buna göre K, L, M ve N olaylarından hangileri afet olarak nitelendirilir?