1. Varsayımsal Z ülkesinin ihracat gelirlerinin yaklaşık %85'i ham petrol satışından elde edilmektedir. Bir yıl içinde dünya piyasasında petrol fiyatı yarı yarıya düşmüş; Z ülkesinin petrol üretim miktarı değişmediği hâlde ihracat gelirleri büyük ölçüde azalmış, devlet bütçesinde açık oluşmuş ve kamu yatırımları ertelenmiştir.

Bu bilgilerden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

2. Varsayımsal Y ülkesi tükettiği enerjinin %70'ini ithal etmektedir. Dünya piyasasında petrol ve doğal gaz fiyatları yükselince Y ülkesinin dış ticaret açığı büyümüş; bunun üzerine ülke rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımlarını artırma kararı almıştır.

I. Enerji fiyatlarındaki artış Y ülkesinin dış ticaret dengesini olumsuz etkilemiştir.
II. Y ülkesinin tükettiği enerjinin yaklaşık %30'u ithalat dışında yollarla karşılanmaktadır.
III. Y ülkesinde hiç fosil yakıt rezervi bulunmamaktadır.
IV. Y ülkesi elektrik ihtiyacının tamamını rüzgâr ve güneşten karşılar hâle gelmiştir.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?

3. Varsayımsal V ülkesinde bir yılda üretilen elektriğin kaynaklara göre dağılımı (TWh) şöyledir:

• Hidroelektrik: 40
• Rüzgâr: 24
• Güneş: 8
• Jeotermal: 8
• Kömür: 48
• Doğal gaz: 32

Buna göre V ülkesinde üretilen elektriğin yüzde kaçı yenilenebilir kaynaklardan elde edilmiştir?

4. Varsayımsal bir dağlık yörede eğimli yamaçlardaki ormanlar kesilerek tarla açılmıştır. İlk yıllarda elde edilen ürün ve satılan kereste köylülerin gelirini artırmıştır. Birkaç yıl sonra sağanak yağışlarla yamaçlardaki toprak taşınmış, tarlaların verimi hızla düşmüş ve aşağıdaki köylerde sel zararları yaşanmıştır.

I. Bir doğal kaynağın yanlış kullanımı başka bir doğal kaynağı da olumsuz etkileyebilir.
II. Toprağın verimi uygulanan tarım yöntemlerinden bağımsızdır.
III. Kısa vadeli ekonomik kazanç uzun vadede kayba dönüşebilir.
IV. Orman alanlarının tarıma açılması her koşulda tarımsal üretimi artırır.

Yukarıdaki yargılardan hangileri bu örnekle desteklenir?

5. Varsayımsal bir kıyı bölgesinde balıkçılık uzun yıllar ekonominin temelini oluşturmuştur. Av teknolojisinin gelişmesiyle filonun avlanma kapasitesi hızla artmış, yumurtlama dönemlerinde de av yapılmıştır. Birkaç yıl içinde av miktarı önce yükselmiş, ardından balık stokları çökmüş ve bölgede balıkçılığa dayalı işletmelerin çoğu kapanmıştır.

Bu durum aşağıdaki yargılardan hangisini desteklemektedir?

6. Doğadaki bir madde, ancak insanlar onu kullanabilecek bilgi ve teknolojiye sahip olduğunda ekonomik anlamda kaynak niteliği kazanır.

Aşağıdakilerden hangisi bu görüşü en iyi örnekler?

7. Varsayımsal K kasabasının ekonomisi tümüyle bir kömür ocağına dayanmaktadır. Ocaktaki rezerv tükenip işletme kapanınca kasabada işsizlik artmış, dükkânların çoğu kapanmış ve nüfusun önemli bir kısmı kasabadan göç etmiştir. Aynı yıllarda kömür ocağı kapanan L kasabasında ise madenciliğin yanı sıra tarım ve turizm de gelişmiş olduğundan nüfus kaybı sınırlı kalmıştır.

Bu bilgilerden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

8. Yenilenemeyen bir kaynağın rezerv ömrü; işletilebilir rezervin yıllık üretime bölünmesiyle bulunur.

Varsayımsal bir linyit havzasında işletilebilir rezerv 1200 milyon tondur ve yıllık üretim 40 milyon tondur. Havzada yeni bir termik santral devreye girince yıllık üretim %50 artırılmış, rezerv miktarında ise bir değişiklik olmamıştır.

Buna göre havzanın rezerv ömrü kaç yıl kısalmıştır?

9. Varsayımsal bir boksit yatağından çıkarılan cevher, yatağın yakınındaki bir tesiste yüksek miktarda elektrik enerjisi harcanarak alüminyuma dönüştürülmekte ve ürün uzak pazarlara taşınarak satılmaktadır.

I. Ambalaj ve taşıt yapımında alüminyumun yerine geçebilecek daha ucuz bir malzemenin yaygınlaşması
II. Yeni sondajlarla yataktaki işletilebilir rezerv tahmininin yükseltilmesi
III. Ürünün pazara taşınma maliyetinin önemli ölçüde artması
IV. Tesisin kullandığı elektriğin fiyatının düşmesi

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri bu yatağın ekonomik değerini DÜŞÜRÜR?

10. Bir cevherdeki metal oranına tenör denir. İşletme sırasında cevherdeki metalin bir kısmı kayıp olarak ayrıştırılamaz.

Varsayımsal bir yatakta bir yılda 2 milyon ton bakır cevheri çıkarılmıştır. Cevherin tenörü %1,5'tir ve işletmede cevherdeki bakırın %80'i ayrıştırılabilmektedir.

Buna göre bu yatakta bir yılda elde edilen bakır kaç bin tondur?