1. Varsayımsal bir termik santralde günde 5000 ton linyit yakılmaktadır. Linyitin kütlece %2'si kükürttür ve yanma sırasında kükürdün tamamı kükürt dioksite (SO₂) dönüşmektedir. Santraldeki baca gazı arıtma sistemi oluşan SO₂'nin %90'ını tutmaktadır. (S: 32 g/mol, O: 16 g/mol; 32 g kükürt yandığında 64 g SO₂ oluşur.)

Buna göre santralden atmosfere günde kaç ton SO₂ salınır?

2. Bir kömür yatağının işletilmesinde, yatak yüzeye yakın olduğu için kapalı (yer altı) işletme yerine açık işletme yöntemi seçilmiştir.

Aşağıdaki çevresel etkilerden hangisi açık işletme yönteminde kapalı işletmeye göre daha belirgin olur?

3. Varsayımsal bir akarsu, üzerinde baraj yokken denize her yıl 10 milyon ton sediment taşımakta; deltanın kıyısında dalga ve akıntılar ise her yıl 4 milyon ton malzemeyi aşındırıp uzaklaştırmaktadır. Daha sonra akarsu üzerine kurulan barajın, akarsuyun taşıdığı sedimentin %80'ini tuttuğu belirlenmiştir.

Dalga ve akıntıların aşındırması değişmediğine göre baraj kurulduktan sonra deltada yılda net kaç milyon ton malzeme kaybı olur?

4. Kömürle çalışan termik santraller ile nükleer santraller elektrik üretiminde buhar türbini kullanır.

Bu iki santral türünün doğal ortam üzerindeki ORTAK etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

5. Aşağıda bazı enerji üretim tesisleri verilmiştir:

a) Barajlı hidroelektrik santrali
b) Rüzgâr santrali
c) Jeotermal santral
d) Kömürlü termik santral

Bu tesislerin doğal ortam üzerindeki başlıca olumsuz etkisi a-b-c-d sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

6. Varsayımsal bir ülkede yıllık elektrik üretiminin 100 biriminin 50'si kömürden, 50'si doğal gazdan sağlanmaktadır. Kömürden üretilen her birim elektrik 1 ton, doğal gazdan üretilen her birim elektrik 0,5 ton CO₂ salımına yol açmaktadır. Toplam üretim değişmeden kömürden elde edilen elektriğin 30 birimi rüzgâr enerjisiyle karşılanmaya başlanmıştır. (Rüzgâr santrallerinin işletme salımı ihmal edilecektir.)

Buna göre elektrik üretiminden kaynaklanan CO₂ salımı yüzde kaç azalmıştır?

7. Petrol ve doğal gazın taşınması ve işlenmesiyle ilgili aşağıdaki ifadeler veriliyor:

I. İstanbul ve Çanakkale boğazlarında tanker trafiğinin yoğunlaşması, olası bir kazada kıyı yerleşmeleri ve deniz ekosistemi için risk oluşturur.
II. Ham petrolün boru hatlarıyla taşınması, Boğazlardaki tanker kaynaklı kaza riskini azaltır.
III. Boru hatları geçtikleri güzergâh boyunca hiçbir çevresel risk oluşturmaz.
IV. Petrol rafinerileri çevrelerinde hava kirliliğine yol açabilir.

Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

8. Bir ovada kurulan jeotermal elektrik santralinde kullanılan sıcak suyun bor ve çeşitli tuzlar bakımından zengin olduğu bilinmektedir. Santralden çıkan atık suyun yakındaki akarsuya verildiği ve bu akarsudan sulanan tarlalarda verimin düştüğü belirlenmiştir.

Bu sorunu kaynağında önlemeye yönelik en uygun uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

9. Hidroelektrik santralleri (HES) yenilenebilir bir kaynaktan elektrik üretse de doğal ortam üzerinde çeşitli etkiler oluşturur.

I. Baraj gölünde sedimentin tutulması, akarsuyun aşağı çığırında deltaların gerilemesine yol açabilir.
II. Baraj seddi, bazı balık türlerinin akarsu boyunca göç hareketini engelleyebilir.
III. İşletme sırasında atmosfere saldığı sera gazı, fosil yakıtlı santrallere göre çok azdır.
IV. Baraj gölü, çevresindeki yörede yıllık sıcaklık farkını artırır.

Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

10. Aşağıda bazı enerji kaynaklarından üretilen 1 kWh elektrik başına ortaya çıkan CO₂ miktarına ait VARSAYIMSAL ortalama değerler (g/kWh) verilmiştir:

Kömür: 1000 – Doğal gaz: 450 – Jeotermal: 120 – Biyokütle: 60 – Güneş: 40 – HES: 20 – Rüzgâr: 10 – Nükleer: 10

Bu kaynaklardan kaç tanesi hem yenilenebilir enerji kaynağıdır hem de CO₂ değeri kömürünkinin %10'undan azdır?