sekizgenacademy.com

Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________     Tarih: 15.09.2026     10 soru AYT Sosyal Bilimler-1

Çalışma Kağıdı

Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler — Çalışma Kağıdı

Sayfa numarası için yazdırma penceresinde "Üstbilgi/altbilgi"ni aç

10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada

1. Osmanlı Beyliği'nin ilk yıllarında askerî güç, sefer çağrısı yapıldığında toplanan ve seferin bitiminde dağılan aşiret kuvvetlerine dayanıyordu. Orhan Bey Dönemi'nde ise Türk gençlerinden oluşan, barış zamanında da varlığını koruyan, kendilerine tahsis edilen topraklar sayesinde vergiden muaf tutulan ve sefer sırasında ulufe alan Yaya ve Müsellem birlikleri kuruldu.

Bu değişimin Osmanlı'nın devletleşme süreci açısından temel önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Askerî gücün süreklilik kazanıp merkezin denetimine girmesi B) Ordunun tamamının devşirme kökenli askerlerden oluşması C) Ordunun giderlerinin yalnızca ganimetle karşılanmaya başlanması D) Beylik sınırlarının Rumeli'ye taşınmasının sağlanması E) Askerî harcamaların bütünüyle hazineden karşılanması

2. Yeniçeri Ocağı'na asker sağlamak için önce savaş esirlerinin beşte birinin alındığı pençik usulü uygulanmış; fetih temposunun yavaşlaması ve esir sayısının azalması üzerine Balkanlardaki Hristiyan tebaanın çocuklarından asker devşirilmesine geçilmiştir. Devşirilen çocuklar önce Türk ailelerinin yanına verilmiş, ardından Acemi Ocağı'nda eğitilmiştir.

Buna göre devşirme sistemiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Asker kaynağını devletin kendi tebaası oluşturmuştur. B) Devşirilenler belirli bir eğitim sürecinden geçirilmiştir. C) Uygulama, beyliğin kuruluşundan itibaren yürütülmüştür. D) Fetih temposundaki değişim asker kaynağını etkilemiştir. E) Devşirilenlerin kültürel bakımdan uyumu gözetilmiştir.

3. Klasik dönemde Osmanlı ordusunun en kalabalık bölümünü atlı ve ağır teçhizatlı Tımarlı Sipahiler oluşturuyordu. XVII. yüzyıldan itibaren savaş alanlarında ateşli silah kullanan yaya birliklerin belirleyici hâle gelmesiyle bu kuvvetin savaş içindeki ağırlığı azalmış, buna karşılık ateşli silah kullanan Kapıkulu askerlerinin sayısı artmıştır.

Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Askerî teknolojideki değişimin ordunun yapısını dönüştürdüğü B) Tımar sisteminin ateşli silahların yaygınlaşmasıyla kurulduğu C) Kapıkulu askerlerinin dirlik sahibi askerlere dönüştürüldüğü D) Eyalet askerlerinin bu yüzyılda bütünüyle kaldırıldığı E) Ordunun süvari ağırlıklı yapısının daha da güçlendiği

4. Karesi Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılmasıyla bu beyliğin gemileri ve denizcileri Osmanlı hizmetine girmiş, ilerleyen dönemde Gelibolu'da tersane kurulmuş; Rumeli'ye yapılan geçişler ve Ege'deki fetihler donanma desteğiyle sürdürülmüştür.

Bu duruma bakılarak Osmanlı denizciliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Donanma yalnızca ticaret gemilerini korumak amacıyla oluşturulmuştur. B) Deniz gücü zamanla kara ordusunun yerini almıştır. C) Denizcilik birikimi yalnızca yabancı uzmanlardan sağlanmıştır. D) Kara fetihleriyle deniz gücü birbirini destekleyerek gelişmiştir. E) Donanma, Kapıkulu Ocaklarına bağlı bir birlik olarak örgütlenmiştir.

5. Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlıydı; geçimlerini hazineden aldıkları ulufe ile sağlar, başkentte bulunur ve sefer dışındaki zamanlarda da silah altında kalırlardı. Ocakların asker kaynağını ise devşirilen çocuklar oluşturuyordu.

Bu bilgilere dayanarak Kapıkulu Ocaklarının kurulmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

A) Ocakların asker gereksinimi Türkmen beylerinin oğullarıyla karşılanmıştır. B) Ocak mensuplarının geçimi kendilerine verilen dirlik gelirleriyle sağlanmıştır. C) Askerlik, sefer dönemiyle sınırlı mevsimlik bir uğraş durumuna gelmiştir. D) Merkez ordusunun kurulmasıyla eyalet askerleri ordu düzeninden çıkarılmıştır. E) Padişaha doğrudan bağlı, sürekli bir merkez ordusu oluşturulmuştur.

6. Klasik dönem Osmanlı ordusunda Kapıkulu askerleri ile Tımarlı Sipahiler, geçimlerinin karşılanması bakımından farklı esaslara bağlanmıştı.

Buna göre,
I. Kapıkulu askerlerinin geçimi, hazineden üç ayda bir ödenen ulufeyle sağlanırdı.
II. Tımarlı Sipahiler, hizmetleri karşılığında hazineden düzenli maaş alırdı.
III. Tımarlı Sipahiler, topladıkları vergi gelirinin bir bölümüyle cebelü adı verilen asker beslerdi.
IV. Kapıkulu askerleri, kendilerine verilen dirliklerin gelirini toplardı.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

7. Ahi birliklerinde her ustaya verilecek ham madde miktarı ile üretilecek mal sayısı teşkilat tarafından belirlenir; çıraklıktan başlayan uzun bir eğitim sürecini tamamlayıp ustalık belgesi almayan kimse kendi dükkânını açamazdı.

Bu bilgilerden hareketle Ahilikle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Üretim miktarını artırmak için mesleğe girişi serbest bıraktığı B) Meslek öğretimini dönemin medreselerinin denetimine bıraktığı C) Şehirlerin savunmasını üstlenerek askerî bir örgüte dönüştüğü D) Esnaf arasındaki rekabeti kurala bağlayarak üretimi denetlediği E) Üyeleri arasında yardımlaşmayı düzenleyerek yoksulluğu ortadan kaldırdığı

8. Tımar sisteminde sipahi, kendisine tahsis edilen toprağın vergi gelirinin kılıç hakkı denilen bölümünü geçimine ayırır, geri kalan gelirin her üç bin akçesi için cebelü adı verilen tam teçhizatlı bir asker yetiştirirdi. Sipahi aynı zamanda toprağın boş bırakılmamasını denetler, bulunduğu bölgede güvenliği sağlardı.

Buna göre tımar sisteminin,
I. sipahilerin geçimini hazineden ödenen ulufeyle karşılama
II. tarımsal üretimin sürekliliğini denetim altında tutma
III. ordunun asker ihtiyacını bütünüyle devşirme yoluyla karşılama
IV. hazineden nakit çıkmadan savaşa hazır asker yetiştirme
işlevlerinden hangilerini yerine getirdiği söylenebilir?

A) II ve III B) II ve IV C) III ve IV D) I ve II E) I ve IV

9. Klasik dönemde eyalet askerleri, merkezdeki Kapıkulu Ocaklarının dışında kalan ve farklı görevler üstlenen birliklerden oluşuyordu.

Buna göre,
I. Akıncılar, uç bölgelerde keşif ve yıpratma görevi üstlenmiştir.
II. Azaplar, devşirme yoluyla toplanan çocuklardan oluşturulmuştur.
III. Beşliler, başkentte bulunan ve üç ayda bir ulufe alan birliklerdir.
IV. Yaya ve Müsellemler, Kapıkulu Ocaklarının kurulmasının ardından geri hizmete alınmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve IV E) III ve IV

10. XVII. yüzyıldan itibaren Kapıkulu Ocaklarına devşirme usulü dışından da asker alınmaya başlanmış; yeniçerilerin evlenme ve ticaretle uğraşma yasağı fiilen ortadan kalkmış, ocak mensuplarının sayısı hızla artmıştır. Aynı dönemde yeniçeriler saltanat değişikliklerinde belirleyici olmuştur.

Bu gelişmelere bakılarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Ocağın asker kaynağında nitelik kaybı yaşanmıştır. B) Hazinenin ulufe yükü giderek ağırlaşmıştır. C) Askerî disiplinin korunması güçleşmiştir. D) Ordu, siyasi bir güç odağı hâline gelmiştir. E) Ocağın merkez üzerindeki etkisi azalmıştır.

Cevap Anahtarı

1-A 2-C 3-A 4-D 5-E 6-B 7-D 8-B 9-C 10-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com