1. Varsayımsal bir akarsu sırasıyla K, L ve M ülkelerinden geçerek denize dökülmektedir. Akarsuyun K'den L'ye geçtiği noktadaki yıllık akımı 40 km³'tür. L ülkesinde akarsuya kollarla yılda 10 km³ su eklenmekte, L ise kendi topraklarındaki toplam akımın %30'unu sulama için çekmektedir; kalan su M'ye ulaşmaktadır.

K ülkesi, kendi topraklarında kuracağı bir barajla akarsuyun L'ye geçen akımının %25'ini tutup sulamada kullanmaya başlamıştır. L'nin kol katkısı ve su çekme oranı değişmemiştir.

Buna göre M ülkesine ulaşan yıllık su miktarı yüzde kaç azalmıştır?

2. Kafkasya gibi dağlık ve engebeli bölgelerde, görece küçük bir alanda çok sayıda farklı dil konuşan ve farklı etnik kökene sahip topluluk bir arada bulunur. Bu çeşitlilik, bu tür bölgelerin çatışma potansiyelini artıran etkenlerden biri olarak değerlendirilir.

Bu bölgelerde etnik ve dilsel çeşitliliğin fazla olmasının coğrafi açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

3. Stratejik deniz geçitleri, dünya ticaretinin ve enerji taşımacılığının yoğunlaştığı dar alanlar olduğundan tarih boyunca devletlerin çıkar çatışmasına konu olmuştur.

Aşağıdaki deniz geçidi ile bağladığı su kütleleri eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

4. Orta Doğu, uzun süredir dünyanın en önemli çatışma bölgelerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

I. Dünya petrol ve doğal gaz rezervlerinin önemli bir bölümünü barındırması
II. Hürmüz, Babülmendep ve Süveyş gibi stratejik geçitlerin bu bölgede ya da yakınında bulunması
III. Kurak ve yarı kurak iklim nedeniyle su kaynaklarının kıt olması ve önemli akarsuların birden çok ülkeden geçmesi
IV. Farklı din, mezhep ve etnik gruplara mensup toplulukların bir arada yaşaması
V. Yağışların yıl boyunca düzenli olması nedeniyle tarım alanlarının geniş ve verimli olması

Bu durumun kalıcı coğrafi nedenleri arasında yukarıdakilerden hangileri gösterilebilir?

5. Bu soruda kişi başına yıllık yenilenebilir su miktarı 1700 m³'ün altına düşen ülkelerde su stresi yaşandığı kabul edilmektedir.

Varsayımsal T ülkesinin yıllık yenilenebilir su potansiyeli 34 km³, nüfusu 16 milyondur. Bu suyun tamamı, kaynağı komşu ülkede bulunan bir akarsudan gelmektedir. Komşu ülkenin yukarı havzada başlattığı projeler sonucunda T'ye ulaşan su miktarı kalıcı olarak %10 azalmıştır.

Buna göre T ülkesinin su stresi sınırının altına düşmemesi için nüfusu bugünkü değerine göre en fazla yüzde kaç artabilir? (1 km³ = 10⁹ m³)

6. Afrika kıtasındaki pek çok devlet sınırının, yer şekilleri ya da halkların yerleşim alanlarıyla uyuşmayan düz çizgiler biçiminde olduğu görülür.

I. Bu sınırların büyük bölümü sömürge döneminde, yerel halkların etnik ve kabile dağılımı dikkate alınmadan belirlenmiştir.
II. Aynı etnik gruba mensup topluluklar farklı devletlerin sınırları içinde kalabilmiştir.
III. Sınırlar çizilirken yer altı kaynaklarının devletler arasında dengeli paylaştırılması öncelikli ölçüt olmuştur.
IV. Bu durum, bağımsızlık sonrasında sınır anlaşmazlıklarına ve iç çatışmalara zemin hazırlamıştır.

Bu durumun nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?

7. İki komşu ülke arasındaki sınırın, geniş bir ovada menderesler çizerek akan bir akarsuyun yatağı boyunca belirlendiği varsayılsın. Zamanla bu sınır boyunca iki ülke arasında arazi sahipliği konusunda anlaşmazlıklar ortaya çıkmıştır.

Bu anlaşmazlıkların doğal ortamdan kaynaklanan nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

8. Varsayımsal Z bölgesiyle ilgili şu bilgiler verilmiştir:

• Bölge, iki büyük deniz alanını birbirine bağlayan dar bir boğazın iki yakasında yer alır.
• Bölgedeki ülkeler aynı akarsuyun havzasını paylaşır; akarsuyun kaynağı bir ülkede, aşağı çığırı başka ülkelerdedir.
• Bölgede zengin petrol yatakları bulunur.
• Bölge halkı aynı dili konuşan ve aynı dine mensup tek bir topluluktan oluşur.
• Ülkeler arasındaki sınırın bir bölümü, yatağı zaman zaman yer değiştiren bir akarsuyu izler.
• Bölgede ılıman ve nemli bir iklim görülür.

Bu bilgilerden kaç tanesi, Z bölgesinin bir çatışma bölgesine dönüşme olasılığını artıran coğrafi etkenler arasında gösterilebilir?

9. Etnik-dinsel çeşitlilik, çatışma bölgelerinin olası coğrafi nedenleri arasında sayılır. Bu soruda bir bölgenin etnik çeşitlilik endeksi, bölgeden rastgele seçilen iki kişinin farklı etnik gruplara mensup olma olasılığı olarak tanımlanmış ve

E = 1 − (p₁² + p₂² + ... + pₙ²)

formülüyle hesaplanmıştır (pᵢ: i. grubun nüfus içindeki payı).

Varsayımsal R bölgesinin nüfusunun %40'ı K, %30'u L, %20'si M, %10'u N etnik grubuna mensuptur.

Buna göre R bölgesinin etnik çeşitlilik endeksi kaçtır?

10. Bazı dar deniz geçitleri, dünya ölçeğinde stratejik önem taşıdıkları için tarih boyunca devletlerin denetim kurmak istediği ve çıkarlarının çatıştığı alanlar olmuştur.

I. Geçidin yerine kullanılabilecek alternatif deniz yolunun çok daha uzun olması
II. Geçidin çevresinde büyük enerji üretim alanlarının bulunması ve geçitten yoğun tanker trafiğinin geçmesi
III. Geçidin dar olması nedeniyle buradan geçen deniz trafiğinin kolayca denetlenebilmesi
IV. Geçidin kıyılarında nüfusun seyrek olması

Bir deniz geçidinin stratejik önemini artıran özellikler yukarıdakilerden hangileridir?