1. Bir araştırmacı üç katı örnekte değerlik bandı ile iletim bandı arasındaki yasak enerji aralığını ölçmüş ve sonuçları tabloda vermiştir.

I. X örneğinin direnci, sıcaklığı artırıldıkça azalır.
II. Z örneği oda sıcaklığında yalıtkan gibi davranır.
III. Y örneği uygun atomlarla katkılanarak iletkenliği artırılabilen bir malzemedir.

Buna göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

2. Bir elektronik aygıtın içinde, tek bir yarı iletken kristal parçası (yonga) üzerine binlerce transistör, diyot ve direnç birlikte üretilmiştir. Bu yapıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

3. Bir yarı iletken örneğin direnci, sıcaklığı her 25 °C arttığında yarıya inmektedir. Örneğin 20 °C'deki direnci 1440 Ω olduğuna göre, 70 °C'deki direnci kaç Ω'dur?

4. Bir devrede beyz akımı sıfırken transistörün kollektör kolundaki lamba hiç yanmamakta, beyze çok küçük bir akım verildiğinde ise lamba tam parlaklıkla yanmaktadır. Transistörün bu çalışma biçimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Saf silisyum kristaline, komşu silisyum atomlarıyla bağ kurduktan sonra kristalde artı yük gibi davranan bir boşluk (oyuk) bırakan bir element katkılanmıştır. Katkı atomunun değerlik elektron sayısı ile oluşan yarı iletkenin türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

6. Işık yayan diyotlarla (LED) ilgili olarak,

I. Doğru polarmaya bağlandığında ışık yayar.
II. Yaydığı ışığın rengi, eklemde elektron ile oyuğun birleşmesinde açığa çıkan enerjiye bağlıdır.
III. Yaydığı ışığın rengi, uygulanan gerilim artırılarak kırmızıdan maviye çevrilebilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

7. Doğru polarmadaki bir silisyum diyot, üzerinden geçen akımdan bağımsız olarak 0,7 V'luk sabit bir gerilim düşürmektedir. Elektromotor kuvveti 7 V olan, iç direnci önemsenmeyen bir üreteç; bu diyot ve 100 Ω'luk bir dirençle seri bağlanmıştır. Devreden geçen akım kaç mA'dir?

8. Ortak emiterli bağlanmış bir npn transistörde kollektör akımı, beyz akımının 100 katıdır. Transistörün beyz akımı 0,5 mA olduğuna göre emiter akımı kaç mA'dir?

9. Bir p-n ekleminde, eklem bölgesindeki serbest elektronlarla oyukların birbirini nötrlemesi sonucu taşıyıcısız bir aktarım (geçiş) bölgesi ve buna bağlı bir iç gerilim seddi oluşur. Bu ekleme dış gerilim uygulanmasıyla ilgili olarak,

I. p bölgesi üretecin (+) ucuna bağlandığında aktarım bölgesinin kalınlığı azalır.
II. n bölgesi üretecin (+) ucuna bağlandığında aktarım bölgesinin kalınlığı da azalır.
III. Eklemden akım geçebilmesi için uygulanan dış gerilimin iç gerilim seddini aşması gerekir.

yargılarından hangileri doğrudur?

10. Bir LED, uçları arasına 2,5 V gerilim uygulanarak doğru kutuplandığında üzerinden 20 mA akım geçmekte ve dalga boyu 620 nm olan ışık yaymaktadır. Eklemden geçen her elektronun bir hol ile birleşerek tek bir foton yaydığı, ışığa dönüşmeyen elektrik enerjisinin tamamının ısıya dönüştüğü varsayılmaktadır.

(h·c = 1240 eV·nm; e = 1,6·10⁻¹⁹ C)

Buna göre LED'de ısıya dönüşen güç kaç mW'tır?

11. Bir ses yükseltecinde mikrofondan gelen zayıf ve değişken akım bir npn transistörün beyzine uygulanmaktadır. Hoparlör ise transistörün kollektör koluna bağlıdır ve bu kol ayrı bir üreteçten beslenmektedir.

I. Beyz akımındaki küçük değişimler, kollektör akımında aynı biçimli fakat çok daha büyük değişimler oluşturur.
II. Hoparlöre aktarılan fazladan enerji, transistörün kendisi tarafından üretilir.
III. Transistör n, p ve n tipi üç yarı iletken katmandan oluşur ve ortadaki p katmanı beyzdir.

yargılarından hangileri doğrudur?

12. Silisyum ve germanyum, periyodik çizelgede aynı grupta yer alan iki yarı iletkendir ve germanyumun yasak enerji aralığı silisyumunkinden küçüktür. Buna göre,

I. Germanyumdan yapılan bir diyot, sıcaklık değişimlerinden silisyumdan yapılana göre daha az etkilenir.
II. Oda sıcaklığında saf germanyumun öz iletkenliği saf silisyumunkinden büyüktür.
III. Mutlak sıfıra çok yakın sıcaklıklarda saf silisyum yalıtkan gibi davranır.

yargılarından hangileri doğrudur?

13. İç direnci önemsiz bir üretecin uçları arasına K, L ve M kolları paralel bağlanmıştır.

• K kolunda L₁ lambası ile ideal bir diyot seri bağlıdır; diyot doğru kutuplanmıştır.
• L kolunda L₂ lambası, birbirine ters yönde paralel bağlanmış iki ideal diyotla seri bağlıdır.
• M kolunda L₃ lambası, birbirine ters yönde seri bağlanmış (biri doğru, öbürü ters kutuplanmış) iki ideal diyotla seri bağlıdır.

Üretecin kutupları ters çevrildiğinde hangi lambalar ışık verir?

14. Bir yangın uyarı devresinde, iç direnci önemsiz bir üretece saf yarı iletkenden yapılmış bir direnç (termistör) ile direnci sabit bir zil seri bağlanmıştır. Oda sıcaklığında devreden geçen akım zili çaldırmaya yetmemekte, ortamın sıcaklığı belirli bir değeri aştığında ise zil çalmaktadır.

I. Termistör yerine oda sıcaklığındaki direnci aynı olan bakır bir tel konulsaydı, sıcaklık artınca devre akımı artar ve zil yine çalardı.
II. Termistördeki akımı iletim bandına geçen elektronlar taşır; geride kalan holler akıma katkı vermez.
III. Sıcaklık arttıkça yarı iletkende iletim bandına geçen elektronların ve geride bıraktıkları hollerin sayısı artar.
IV. Sıcaklık arttıkça termistörün direnci azaldığı için devre akımı artar.

yargılarından hangileri doğrudur?

15. Yarı iletkenlerde yük taşıyıcılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

16. Saf bir silisyum kristalinin bir bölgesine 5 değerlikli fosfor, bitişik bölgesine 3 değerlikli bor katkılanarak bir p-n eklemi elde ediliyor. Ekleme henüz dış gerilim uygulanmamıştır.

I. Fosfor katkılı bölgede çoğunluk yük taşıyıcıları elektronlardır.
II. Eklemin iki yanındaki aktarım (geçiş) bölgesinde, n tarafında pozitif, p tarafında negatif yüklü iyonlar kalır.
III. Eklem bölgesinde oluşan iç elektrik alanı, n bölgesindeki elektronların p bölgesine geçişini kolaylaştırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

17. Etkin değeri sabit bir alternatif gerilim kaynağına ideal bir diyot ile bir lamba seri bağlanmıştır.

I. Lamba, kaynağın her periyodunun yalnızca bir yarısında akım taşır.
II. Lambadan geçen akımın yönü zamanla değişmez.
III. Diyot ters yönde bağlansaydı lamba hiç ışık vermezdi.

yargılarından hangileri doğrudur?

18. Elektromotor kuvveti 12 V, iç direnci önemsiz bir üretecin bir kutbu 2 Ω'luk R direncine bağlıdır. R'nin diğer ucu ile üretecin öbür kutbu arasında iki paralel kol vardır. Birinci kolda ideal D₁ diyotu ile 6 Ω'luk bir direnç, ikinci kolda ideal D₂ diyotu ile 3 Ω'luk bir direnç seri bağlıdır. Başlangıçta D₁ doğru, D₂ ters kutuplanmış durumdadır; D₂, D₁'e göre ters yönde yerleştirilmiştir.

(İdeal diyot, doğru kutuplamada direnci sıfır olan bir iletken, ters kutuplamada yalıtkan kabul edilir.)

Üretecin kutupları ters çevrildiğinde R direncinden geçen akım kaç A olur?

19. Bir güneş pili, dalga boyu 1240 nm'den büyük olan ışıkla aydınlatıldığında akım üretmemekte, 1240 nm'den küçük dalga boylarında ise akım üretmektedir. Bu pile dalga boyu 496 nm olan ışık düşürülüyor. Soğurulan her fotonun bir elektron-hol çifti oluşturduğu ve foton enerjisinin yasak enerji aralığını aşan kısmının ısıya dönüştüğü varsayılmaktadır.

(h·c = 1240 eV·nm)

Buna göre soğurulan her fotonun enerjisinin yüzde kaçı ısıya dönüşür?

20. Yarı iletken aygıtlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?