Compton Saçılması ve De Broglie Dalga Boyu — Çalışma Kağıdı
Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Fizik
Soru Kitapçığı
Compton Saçılması ve De Broglie Dalga Boyu — Çalışma Kağıdı
Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut
20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada
- Bu testte 20 soru vardır.
- Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.
1. Bir elektron demeti ince bir metal folyodan geçirildiğinde, arkadaki ekranda ışığın kırınımında görülene benzer halkalı bir desen oluşmaktadır. Bu gözlem en çok aşağıdakilerden hangisini destekler?
2. Bir X-ışını demeti grafit bir hedeften saçıldığında, saçılan ışının dalga boyu gelen ışınınkinden büyük ölçülmektedir.
I. Foton, çarpışmada enerjisinin bir bölümünü elektrona aktarmıştır.
II. Saçılan fotonun frekansı, gelen fotonunkinden küçüktür.
III. Saçılan fotonun boşluktaki hızı, gelen fotonunkinden küçüktür.
Bu olayla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
3. Kütlesi 1,1·10⁻³ kg olan bir toz tanesi 3 m/s'lik sabit hızla hareket etmektedir. Bu tanenin De Broglie dalga boyu kaç ×10⁻³¹ m'dir? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s)
4. Günlük yaşamda karşılaşılan cisimlerin (bir futbol topu, bir otomobil) hareketinde kırınım ve girişim gibi dalga davranışlarının gözlenememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
5. Aynı büyüklükte hızlarla hareket eden bir elektron ile bir proton için De Broglie dalga boyları karşılaştırılıyor. (Protonun kütlesi elektronunkinden büyüktür.)
I. Elektronun dalga boyu, protonunkinden büyüktür.
II. İki parçacığın çizgisel momentumları eşittir.
III. Her iki parçacığın hızı iki katına çıkarılırsa dalga boylarının oranı değişmez.
Yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
6. Bir araştırmacı, dalga boyu 50 pm olan X-ışınlarını ince bir hedefe göndererek serbest elektronlardan saçılan ışını incelemektedir. Ölçümde, saçılan fotonun dalga boyundaki artışın büyüklüğü 0,0032 nm bulunmuştur. (1 pm = 10⁻¹² m, 1 nm = 10⁻⁹ m) Saçılan fotonun dalga boyu kaç pm'dir?
7. Bir malzeme laboratuvarında kristal yapı incelemesinde kullanılan X-ışını fotonlarının dalga boyu 3·10⁻¹¹ m'dir. Bu fotonlardan birinin momentumu kaç ×10⁻²³ kg·m/s'dir? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s, c = 3·10⁸ m/s)
8. Durgun ve serbest bir elektrona çarpıp saçılan bir fotonun frekansı, çarpışma sonunda %25 azalıyor. Bu çarpışmada elektronun kazandığı kinetik enerji 4·10⁻¹⁵ J'dür.
Buna göre saçılan fotonun dalga boyu kaç ×10⁻¹¹ m'dir? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s, c = 3·10⁸ m/s)
9. Eşit kinetik enerjilere sahip K ve L parçacıklarının kütleleri sırasıyla m ve 25m'dir. K parçacığının De Broglie dalga boyunun L parçacığınınkine oranı (λK/λL) kaçtır?
10. Durgun ve serbest bir elektrona çarpan bir foton, geliş doğrultusuna dik bir doğrultuda saçılıyor. Saçılan fotonun dalga boyu, gelen fotonunkinin 4/3 katı ölçülüyor. Fotonun momentumu p = h/λ bağıntısıyla verilir.
Buna göre çarpışmadan sonra elektronun momentumunun büyüklüğü, gelen fotonun momentumunun büyüklüğünün kaç katıdır?
11. Durgun hâldeki bir elektron, bir elektron mikroskobunda 125 V'luk potansiyel farkıyla hızlandırılıyor. Göreli etkiler önemsizdir.
Buna göre elektronun De Broglie dalga boyu kaç ×10⁻¹⁰ m'dir? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s, elektronun kütlesi 9·10⁻³¹ kg, elektron yükünün büyüklüğü 1,6·10⁻¹⁹ C)
12. Enerjisi 120 keV olan bir foton, durgun ve serbest bir elektrondan saçılıyor. Çarpışma sonunda elektron 20 keV kinetik enerji kazanıyor.
Buna göre saçılan fotonun dalga boyunun gelen fotonun dalga boyuna oranı (λ′/λ) kaçtır?
13. Durgun hâldeki bir elektron 100 V'luk potansiyel farkıyla hızlandırıldığında De Broglie dalga boyu λ olmaktadır. Bu elektronun dalga boyunun λ/2 olması için, aldığı 100 V'a ek olarak aynı yönde kaç V'luk bir potansiyel farkıyla daha hızlandırılması gerekir? (Göreli etkiler önemsizdir.)
14. Durgun ve serbest bir elektronla çarpışan bir foton, çarpışmadan önce 2·10⁻¹¹ m olan dalga boyu 2,2·10⁻¹¹ m'ye çıkacak biçimde saçılmaktadır. Elektronun çarpışmada kazandığı kinetik enerji kaç ×10⁻¹⁶ J'dür? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s, c = 3·10⁸ m/s)
15. Bohr atom modeline göre hidrojen atomunda n. yörüngenin yarıçapı rₙ = n²·r₁ bağıntısıyla verilir. De Broglie'ye göre elektron, yörüngesinde duran dalga oluşturur; yani n. yörüngenin çevresine tam n tane De Broglie dalga boyu sığar.
Buna göre elektronun 2. yörüngedeki De Broglie dalga boyunun 4. yörüngedekine oranı (λ₂/λ₄) kaçtır?
16. Bir foton ile bir elektronun De Broglie dalga boyları eşit olup 2,2·10⁻¹⁰ m'dir. Elektronun hızı ışık hızının yanında çok küçüktür.
Buna göre fotonun enerjisinin elektronun kinetik enerjisine oranı kaçtır? (h = 6,6·10⁻³⁴ J·s, c = 3·10⁸ m/s, elektronun kütlesi 9·10⁻³¹ kg)
17. Elektron mikroskobunda hızlandırma gerilimi artırılarak görüntülemede kullanılan elektronların hızı büyütülmektedir. Buna göre mikroskobun ayırma gücü (birbirine çok yakın iki noktayı ayırt edebilme yeteneği) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
18. Kütlesi m, yükü +e olan bir proton ile kütlesi 4m, yükü +2e olan bir α parçacığı durgun hâlden harekete geçirilerek sırasıyla Vp ve Vα potansiyel farklarıyla hızlandırılıyor. Hızlandırma sonunda iki parçacığın De Broglie dalga boyları eşit oluyor. Göreli etkiler önemsizdir.
Buna göre Vp / Vα oranı kaçtır?
19. Compton saçılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılar ileri sürülüyor.
I. Serbest elektrondan saçılan fotonun dalga boyundaki artış, saçılma açısına bağlıdır; gelen fotonun dalga boyuna bağlı değildir.
II. Aynı saçılma açısında, görünür ışıkla yapılan bir deneyde dalga boyundaki artış X-ışınlarındakinden çok daha büyük olur.
III. Olay, fotonun momentum taşıdığını ve elektronla çarpışmada momentumun korunduğunu gösterir.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
20. Işığın ve maddenin ikili doğasını ortaya koyan deneyler ile bu deneylerin desteklediği sonuçlar eşleştirilmiştir.
Bu eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
FİZİK TESTİ BİTTİ.
COMPTON SAÇILMASI VE DE BROGLİE DALGA BOYU — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI
1-C 2-D 3-C 4-A 5-E 6-E 7-B 8-A 9-D 10-C
11-B 12-D 13-C 14-B 15-B 16-C 17-A 18-D 19-D 20-E
8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com