8genyks sekizgenacademy.com

Tanzimat, Servetifünun, Millî Edebiyat Dönemi Türk Tiyatrosu — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Tanzimat, Servetifünun, Millî Edebiyat Dönemi Türk Tiyatrosu — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Tanzimat döneminde, 1860'ta yayımlanan tek perdelik bir oyun, Batılı anlamda ilk tiyatro eserimiz sayılır.

Bu yapıt ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Vatan Yahut Silistre – Namık Kemal B) Zavallı Çocuk – Şinasi C) Celalettin Harzemşah – Şinasi D) Şair Evlenmesi – Şinasi E) Akif Bey – Ahmet Vefik Paşa

2. Tanzimat döneminde Batılı oyunlar Türkçeye çevrilmiş; Ahmet Vefik Paşa gibi yazarlar Molière'den yaptıkları uyarlamalarda kişi adlarını, olayın geçtiği yerleri ve konuşma biçimlerini bu toplumun yaşayışına göre değiştirmiştir.

Bu uygulamayla amaçlanan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Batı edebiyatının kaynaklarını olduğu gibi tanıtmak B) Geleneksel tiyatro türlerini kısa sürede ortadan kaldırmak C) Oyunları sahnelenmeyip okunacak metinlere dönüştürmek D) Yeni tanınan türü, seyircinin yabancılık çekmeyeceği bir biçimde benimsetmek E) Sahne dilini günlük konuşmanın dışına çıkarmak

3. Millî Edebiyat döneminde bazı oyun yazarları, konularını tarihten ve toplum yaşamından seçerken geleneksel Türk tiyatrosunun tiplerinden ve söze dayalı gülmece anlayışından da yararlanmıştır. Musahipzade Celal'in oyunları bu tutumun örneklerinden sayılır.

Bu tutum, dönem tiyatrosunun hangi özelliğiyle açıklanabilir?

A) Batılı tiyatro tekniğini yerli kaynaklardan gelen birikimle birleştirme çabası B) Sahne oyunlarından vazgeçip okunacak metinler yazma eğilimi C) Tiyatroyu yalnız tarihsel olayları aktarmakta kullanma isteği D) Oyun dilini gündelik konuşmadan uzaklaştırma çabası E) Batıdan yapılan uyarlamaları özgün oyunların yerine koyma eğilimi

4. Şair Evlenmesi, birbirini hiç görmeden evlendirilen gençlerin başına gelen yanlışlığı tek perdelik kısa bir olay çevresinde ele alır. Oyunda mahalle halkından tipler, birbirinin sözünü çarpıtan konuşmalar ve gülmeceye dayalı bir anlatım dikkat çeker.

Bu parçadan hareketle söz konusu yapıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Konusunu tarihten alarak okura geçmişi tanıtmayı amaçlamıştır. B) Dönemin bir toplumsal sorununu gülmeceye dayalı bir olay çevresinde işlemiştir. C) Kişilerin ruhsal çözümlemeleri üzerine kurulmuş bir oyundur. D) Sahnelenmek için değil, okunmak üzere kaleme alınmış bir metindir. E) Konusunu Batı edebiyatından alan bir uyarlama olarak yazılmıştır.

5. Tanzimat yazarları, savundukları yeni düşünceleri geniş kesimlere ulaştırmanın yollarını ararken tiyatroya ayrı bir önem verdiler. Okuma yazma bilenlerin sayıca azlığı karşısında, bir oyunun aynı anda yüzlerce kişiye seslenebilmesi belirleyici oldu. Namık Kemal de tiyatroyu, eğlendirirken eğiten bir tür olarak gördü.

Bu parçaya göre Tanzimat yazarlarının tiyatroya yönelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Batı edebiyatında en çok gelişen türün tiyatro olması B) Geleneksel tiyatronun halk arasında yaygın olması C) Tiyatro metinlerinin öteki türlere göre kolay yazılması D) Yazarların şiirden uzaklaşma isteği içinde olması E) Tiyatronun okuryazar olmayan kesimlere de doğrudan seslenebilmesi

6. Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre adlı oyunu sahneye konduğunda izleyiciler üzerinde güçlü bir etki bırakmış; gösteri sonrasında oluşan coşku uzun süre konuşulmuş, oyun bu etkisiyle anılır olmuştur.

Bu durum, dönemin tiyatro anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

A) Sahne oyununun, toplumu duygu ve düşünce yönünden harekete geçirebildiğini B) Oyunların yalnızca sanat kaygısıyla kaleme alındığını C) Tiyatronun konularını tarihten seçmek zorunda olduğunu D) Oyun dilinin şiir diline yaklaşmaya başladığını E) Yazarların oyunlarını sahne için yazmaktan vazgeçtiğini

7. Servetifünun döneminde şiir, roman ve öykü önemli ürünler verirken tiyatro alanında aynı canlılık görülmemiş; tür, kendinden önceki döneme göre belirgin biçimde gerilemiştir.

Bu gerilemenin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dönem yazarlarının tiyatro türünü küçümsemesi B) Sahne oyunlarına duyulan ilginin halk arasında bitmesi C) Dönemin koşullarında sahne oyunlarının sıkı bir denetim altında tutulması D) Tiyatro dilinin öteki türlerin dilinden ayrı bir yol tutması E) Batıdan yapılan çevirilerin tümüyle durması

8. Tanzimat yazarları tiyatroda klasisizmin katı kurallarını eleştirmiş, romantik tiyatroyu örnek almıştır. Aşağıdaki sahne bu anlayışı örneklendirmek için yazılmıştır:

(Bir sınır kalesinin avlusu. Gece. Uzaktan top sesleri gelir.)

ADİL — Bu kalenin taşları bizim kanımızla yoğruldu; düşman bu kapıdan ancak benim cesedimi çiğneyerek geçer!
SELMA — Gitme! Seni bir daha göremezsem bu dünyanın neresinde nefes alırım?
ADİL — Vatan çağırırken yürek susmalı Selma...
(Avluya bir gülle düşer. Adil yaralanır, Selma'nın kollarına yığılır; perde kapanırken son nefesini vermektedir.)

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu sahnede, romantik tiyatroyu klasik tiyatrodan ayıran özelliklerden hangisi görülmektedir?

A) Kişilerin duygularını coşkulu ve uzun konuşmalarla dile getirmesi B) Olayın tek bir mekânda ve kısa bir zaman diliminde geçmesi C) Kişilerin soylu ve yüksek tabakadan seçilmesi D) Konuşmaların ölçülü ve uyaklı bir dille yazılması E) Ölüm gibi sert olayların seyircinin gözü önünde sahnelenmesi

9. Tanzimat dönemi tiyatro yazarlarıyla oyunları aşağıda eşleştirilmiştir:

- Şinasi → Şair Evlenmesi
- Namık Kemal → Gülnihal
- Abdülhak Hâmit → Zavallı Çocuk
- Şemsettin Sami → Besa yahut Ahde Vefa
- Recaizade Mahmut Ekrem → Afife Anjelik
- Ahmet Vefik Paşa → Celâleddin Harzemşah

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

10. Millî Edebiyat döneminde tiyatro, önceki dönemin durgunluğundan sıyrılarak yeniden canlanmıştır.

I. Oyunlarda konuşma diline yaklaşan sade bir dil kullanılmıştır.
II. Millî tarihten ve toplum yaşamından alınan konular işlenmiştir.
III. Oyun yazarlığı, yerini büyük ölçüde Batıdan yapılan çevirilere bırakmıştır.
IV. Tiyatro, sahneden çekilerek yalnız okunmak üzere yazılan bir tür durumuna gelmiştir.

Buna göre bu dönem tiyatrosu için yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?

A) I ve III B) I ve IV C) I ve II D) II ve IV E) III ve IV

11. Bir öğrenci, Türk tiyatrosuyla ilgili bazı gelişmeleri gerçekleştikleri dönemle şöyle eşleştirmiştir:

1. Batılı anlamda ilk telif oyunun yayımlanması → Tanzimat
2. Sıkı sansür yüzünden telif oyun sayısının belirgin biçimde azalması → Servetifünun
3. Molière'in komedilerinden, kişi ve yer adları yerlileştirilerek uyarlamalar yapılması → Servetifünun
4. Musahipzade Celal'in geleneksel tiyatro tiplerinden yararlanan komedileri → Servetifünun
5. Darülbedayi sahnesinde yerli oyunların düzenli olarak oynanması → Millî Edebiyat
6. Namık Kemal'in vatan ve hürriyet temalı romantik dramları → Millî Edebiyat

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

12. Millî Edebiyat döneminin oyun yazarları kişilerini gündelik konuşmaya yakın, sade bir Türkçeyle konuşturmuş; Tanzimat ve Servetifünun oyunlarında yer yer görülen ağır söyleyiş bu dönemde büyük ölçüde terk edilmiştir.

Oyun dilindeki bu sadeleşme, dönemin aşağıdaki gelişmelerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

A) Şinasi'nin halka seslenebilmek için oyununda sade bir dil kullanması B) Genç Kalemler dergisinin başlattığı Yeni Lisan hareketi C) Darülbedayi'nin kurulmasıyla düzenli sahne çalışmasına geçilmesi D) Beş Hececilerin şiirde hece ölçüsünü yaygınlaştırması E) II. Meşrutiyet'in ilanıyla oyunlar üzerindeki sansürün gevşemesi

13. Tanzimat döneminin bir oyun yazarı, yapıtlarının sahne yönergelerinde binlerce askerin çarpıştığı meydan savaşları, alevler içinde batan gemiler, gökten gelen sesler ister. Kişileri uzun ve felsefi konuşmalarda ölümü, aşkı ve varlığın anlamını sorgular; konuşmalar yer yer manzum, yer yer düzyazıdır. Konularını İslam tarihinden ve uzak ülkelerden seçen yazar, bu oyunların sahnelenip sahnelenemeyeceğini pek önemsemez.

Bu özellikler aşağıdaki yazarlardan hangisinin tiyatro anlayışıyla örtüşür?

A) Abdülhak Hâmit Tarhan B) Namık Kemal C) Şinasi D) Ahmet Vefik Paşa E) Şemsettin Sami

14. Millî Edebiyat döneminde manzum oyunlar yeniden ilgi görmüştür. Aşağıdaki parça, dönemin manzum oyunlarındaki ölçü ve dil anlayışını örneklendirmek üzere yazılmıştır:

(Bir köy çeşmesinin başı. Akşam.)

DERVİŞ — Çeşmenin başında bir kız beklerdi,
GÜLSÜM — Sakın anlatma, yüreğim dayanmaz.
DERVİŞ — Bekledi, bekledi, yıllar geçti de.
GÜLSÜM — Gelen olmadı mı, hiç gülmedi mi?
DERVİŞ — Bir gün bir atlı geldi, yol tozunda.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçadaki dizelerin ölçüsü ve dili aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) 11'li hece ölçüsü – konuşma diline yakın sade Türkçe B) 12'li hece ölçüsü – konuşma diline yakın sade Türkçe C) aruz ölçüsü – Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü dil D) serbest ölçü – konuşma diline yakın sade Türkçe E) aruz ölçüsü – konuşma diline yakın sade Türkçe

15. Türk tiyatrosunun Tanzimat'tan Millî Edebiyat dönemine uzanan çizgisi, dönemlerin koşullarına göre değişen bir seyir izler.

I. Tanzimat döneminde Karagöz ve ortaoyunu gibi seyirlik türler, yeni tiyatroyla bir süre yan yana varlığını sürdürmüştür.
II. Servetifünun döneminde oyun kişileri, gündelik konuşmaya yaslanan sade bir dille konuşturulmuştur.
III. Millî Edebiyat döneminde Türk kadın oyuncular sahnede rol almaya başlamıştır.
IV. Tanzimat döneminde oyun metinleri, kişilerin konuşmalarına değil anlatıcının açıklamalarına dayandırılmıştır.

Buna göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

16. 1914'te İstanbul'da kurulan Darülbedayi, oyuncu yetiştirmeyi ve düzenli gösteriler hazırlamayı amaçlayan bir kurum olarak çalışmaya başlamış; Millî Edebiyat döneminin oyun yazarları yapıtlarını bu sahnede seyirciyle buluşturmuştur.

Bu durum, dönem tiyatrosuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini gösterir?

A) Tiyatronun okullarda bir ders olarak okutulmaya başlandığını B) Oyun yazarlarının metinlerini yayımlamaktan vazgeçtiğini C) Tiyatronun düşünce aşılamaktan çok eğlendirmeye yöneldiğini D) Sahneye konan oyunların konularının Batıdan seçildiğini E) Türün düzenli bir sahne çalışmasına kavuştuğunu

17. Aşağıda konuları ve özellikleri verilen oyunlardan hangisi Tanzimat döneminde yazılmış OLAMAZ?

A) Birbirini görmeden evlendirilen gençlerin başına gelenleri işleyen tek perdelik bir komedi B) Vatan için savaşan kahramanları coşkulu konuşmalarla sahneye taşıyan romantik bir dram C) Fransız bir yazarın komedisinden kişileri İstanbullu yapılarak uyarlanmış bir oyun D) Sahnelenmekten çok okunmak üzere yazılmış, tarihî konulu bir trajedi E) Balkan Savaşları'nın ardından İstanbul'a sığınan göçmenlerin acılarını işleyen bir dram

18. Türk tiyatrosunun gelişimiyle ilgili bazı olaylar şunlardır:

I. Darülbedayi'nin kurulması
II. Şair Evlenmesi'nin yayımlanması
III. Vatan yahut Silistre'nin sahnelenmesi
IV. II. Meşrutiyet'in ilanıyla sansürün gevşemesi ve oyun yazımının yeniden canlanması

Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisidir?

A) III – II – IV – I B) II – III – IV – I C) II – III – I – IV D) II – IV – III – I E) IV – II – III – I

19. (Yoksul bir evin odası. HAYRİ yatakta hastadır; kızı NERMİN başucunda ağlamaktadır.)

NERMİN — Babacığım, ilacı alacak paramız kalmadı; ev sahibi de yarın bizi kapının önüne koyacakmış.
(Kapı çalınır. Yirmi yıl önce denizde boğulduğu sanılan amca, elinde bir kese altınla içeri girer.)
AMCA — Kardeşim! Yıllarca seni aradım; işte bütün servetim senindir!
HAYRİ — Ah Allah'ım, bu ne saadet! (Bayılır.)
AMCA — (Nermin'e dönerek) Bak kızım: Dürüst insanı Tanrı sokakta bırakmaz. O merhametsiz ev sahibi gibi açgözlüler ise er geç cezasını bulur.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu sahnede, Tanzimat tiyatrosunda sıkça eleştirilen kusurlardan hangisi görülmez?

A) Olayın düğümünün beklenmedik bir rastlantıyla çözülmesi B) Kişilerin iyiler ve kötüler olarak keskin biçimde ayrılması C) Konuşmaların Arapça ve Farsça tamlamalarla ağırlaştırılması D) Yazarın düşüncelerinin bir kişinin ağzından öğüt biçiminde verilmesi E) Duygusal tepkilerin abartılı biçimde sahnelenmesi

20. Millî Edebiyat dönemi (1911-1923) içinde yazılmış bir oyun ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Akın – Faruk Nafiz Çamlıbel B) Vatan yahut Silistre – Namık Kemal C) Bir Adam Yaratmak – Necip Fazıl Kısakürek D) Binnaz – Yusuf Ziya Ortaç E) Eşber – Abdülhak Hâmit Tarhan

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

TANZİMAT, SERVETİFÜNUN, MİLLÎ EDEBİYAT DÖNEMİ TÜRK TİYATROSU — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-D 2-D 3-A 4-B 5-E 6-A 7-C 8-E 9-D 10-C

11-C 12-B 13-A 14-A 15-B 16-E 17-E 18-B 19-C 20-D

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com