8genyks sekizgenacademy.com

Şiir Bilgisi 2 — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Şiir Bilgisi 2 — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Türk edebiyatında kullanılan ölçülerden biri olan aruz, Arap ve Fars edebiyatlarından alınmış ve divan şiirinin başlıca ölçüsü olmuştur.

Aruz ölçüsünde dizeler arasındaki denklik aşağıdakilerden hangisine dayanır?

A) Dizelerdeki hece sayısının birbirine eşit olmasına B) Dizelerin belli yerlerinden duraklarla bölünmesine C) Hecelerin açık (kısa) ya da kapalı (uzun) oluşuna D) Sözcük vurgularının belli aralıklarla yinelenmesine E) Dize sonlarındaki ses benzerliklerinin düzenine

2. Nazım türleri, işledikleri konu bakımından belli şiir türleriyle örtüşür.

Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Ağıt – didaktik şiir B) Fabl – pastoral şiir C) Koçaklama – lirik şiir D) Taşlama – satirik şiir E) Gazel – epik şiir

3. Uykusuz kentin üstünden bir kuş maviye geçti
Ben o kuşu, çocukluğumu unuttuğum gibi unuttum
Sonra bütün pencereler birer birer akşamlandı

Bu dizelerde şiir dilinin günlük dilden ayrıldığı nokta aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A) Ölçü ve uyak düzeninin titizlikle korunmuş olmasıyla B) Sözcüklerin alışılmamış bağdaştırmalarla yeni anlamlarda kullanılmasıyla C) Devrik cümlelerin art arda sıralanarak söyleyişin hızlandırılmasıyla D) Aynı ünsüzün yinelenmesiyle dizelerde bir ses örgüsü kurulmasıyla E) Yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe karşılıklarıyla değiştirilmesiyle

4. Aşağıdaki dize çiftlerinin hangisinde tunç uyak (tunç kafiye) kullanılmıştır?

A) Rüzgâr savurunca sarardı yaprak / Ayak izlerini örttü şu toprak B) Gün batarken sulara vurdu ışık / Kıyıda unutulmuş tek bir kayık C) Yamacın ucunda eğilmiş bir dal / Altından geçerdi tozlu bir yol D) Çocuklar sokakta durmadan koşuyor / Damların üstünden kuşlar uçuyor E) Bahçede son kez göründü o yaz / Ardından her yer oldu bembeyaz

5. Aruz ölçüsüyle yazılan şiirlerde, ölçünün gerektirdiği ses değerini tutturmak ya da ahengi güçlendirmek için başvurulan uygulamalar vardır.

Aşağıdaki terim–açıklama eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

A) İmale: kısa bir hecenin ölçü gereği uzun okunması B) Zihaf: kapalı bir hecenin bir buçuk hece değerinde okunması C) Med: ünsüzle biten sözcüğün ünlüyle başlayan sözcüğe bağlanması D) Vasl: uzun bir ünlünün ölçü gereği kısa okunması E) Takti: dizenin belli yerlerinden duraklara bölünmesi

6. Sürüler iner akşam vaktinde yamaçtan
Çoban, kavalını dudağına götürür
Çeşme başında serinler yorgun sular
Otlaklar uykuya çekilir usulca

Konusu ve işlenişi göz önünde bulundurulduğunda bu dörtlüğün aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

A) Lirik şiir B) Epik şiir C) Didaktik şiir D) Satirik şiir E) Pastoral şiir

7. Ölçülü ve uyaklı olarak yazılmış her metin şiir sayılmaz. Manzume, ölçülü ve uyaklı olmakla birlikte bir olayı anlatmayı ya da bilgi vermeyi önceleyen manzum metindir.

Buna göre manzume ile şiiri ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Manzumede ölçü ve uyak kullanılırken şiirde bunlara yer verilmemesi B) Manzumenin dörtlüklerle, şiirin beyitlerle kurulmuş olması C) Manzumede olayın ya da bilginin, şiirde çağrışımın öne çıkması D) Manzumenin anonim, şiirin adı bilinen bir şaire ait olması E) Manzumenin öğretici, şiirin yalnızca eğlendirici bir amaç taşıması

8. Divan şiirinde "servi" sevgilinin boyunu, "gonca" ağzını, "bülbül" âşığı anlatmak üzere yüzyıllarca yinelenen kalıplaşmış söz değerleridir. Modern şiirde ise şair, böyle ortak bir dağarcığa yaslanmak yerine kendi buluşu olan bağlantılar kurar.

Bu parçadan mazmun ile imge arasındaki ilişkiye yönelik olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Mazmun, gelenek içinde ortaklaşmış ve önceden bilinen bir imgedir. B) Mazmun, sözcüklerin sözlük anlamıyla kullanılmasından doğar. C) İmge, şairin gelenekten devraldığı hazır bir benzetmedir. D) İmge, ancak ölçülü ve uyaklı şiirlerde kurulabilen bir yapıdır. E) Mazmun ile imge, şiir dilinde birbirinin yerine kullanılan iki addır.

9. I. Portakal kokusu sinmiş kışın avuçlarına
II. Uzaktan bir çan sesi düştü suskun meydana
III. Buz gibi bir el değdi omzuma karanlıkta
IV. Mor bir ışık sızdı perdenin aralığından

Numaralanmış dizelerde ağırlıklı olarak hangi duyuya seslenen imgeler kullanılmıştır?

A) Koku – İşitme – Görme – Görme B) Koku – İşitme – Dokunma – Görme C) Tat – İşitme – Dokunma – Görme D) Koku – Görme – Dokunma – Görme E) Koku – İşitme – Dokunma – Dokunma

10. Aruz kalıplarında açık hece (ünlüyle biten ve uzun ünlü taşımayan) kısa, kapalı hece (ünsüzle biten) ya da uzun ünlü (â, î, û) taşıyan hece uzun değerdedir. Örneğin "fâilün" tef'ilesi "fâ-i-lün" biçiminde hecelenir ve uzun–kısa–uzun değerindedir.

Buna göre aşağıdaki kalıplardan hangisinde kısa değerli hecelerin sayısı uzun değerli hecelerin sayısından fazladır?

A) Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün B) Müstef'ilün müstef'ilün müstef'ilün müstef'ilün C) Fâilâtün fâilâtün fâilün D) Mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün E) Fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilün

11. Gazel, beyitlerle kurulan ve kendine özgü bir uyak düzeni olan bir divan nazım biçimidir.

Buna göre yedi beyitten oluşan bir gazelde, gazelin uyak düzeni gereği aynı uyakla biten dizelerin sayısı kaçtır?

A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 14

12. Annemin elleri hamur kokardı sabahları
Tandırın başında ezgiler söylerdi alçak sesle
Şimdi o mutfakta yalnız bir saat tıkırdıyor
Ve ben her şehirde bir tandır kokusu arıyorum

Bu dizelerin konusu ve teması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Konu: geçmişe ve anneye duyulan özlem – Tema: annenin artık bulunmadığı evin hatırlanması B) Konu: tandırda ekmek pişirme geleneği – Tema: geleneksel yaşamın kaybolup gitmesi C) Konu: şehir yaşamının getirdiği yalnızlık – Tema: kentleşmenin insanı yabancılaştırması D) Konu: annenin artık bulunmadığı evin hatırlanması – Tema: geçmişe ve anneye duyulan özlem E) Konu: annenin ölümünün ardından yaşananlar – Tema: insanın ölüm karşısındaki korkusu

13. Sen gittin, kapıyı ardından çektin
Ben kaldım avluda, akşam uzundu
Bir mektup bıraktın, açtım okudum
Adım her satırda bir kez yazılı

Bu dörtlükte şiirin söyleyicisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Olayları dışarıdan izleyen, kendini anlatıya katmayan bir gözlemcidir. B) Yaşadığı ayrılığı birinci kişi ağzından, bir "sen"e seslenerek dile getirir. C) Şairin kendisidir; dörtlükte yaşamından bir kesit olduğu gibi belgelenir. D) Kendisiyle konuşmaktadır; dörtlük baştan sona bir iç konuşma niteliğindedir. E) Okura seslenerek onu anlatılan olayın bir tanığı durumuna getirmektedir.

14. Bir gün gelecek, bütün kapıları açacak
rüzgâr; ve biz o gün, yıllardır beklediğimiz
şeyin
kendimiz olduğunu anlayacağız.

Bu dizelerde dikkat çeken biçim özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Cümle dize sonunda tamamlanmayıp sonraki dizelere taşmış, anlam dize sınırını aşmıştır. B) Her dize kendi içinde anlamca tamamlanmış, bağımsız bir yargı bildirmektedir. C) Dize sonlarındaki ses benzerlikleriyle düzenli bir uyak örgüsü kurulmuştur. D) Dizelerin hece sayıları eşit tutularak hece ölçüsünün düzeni korunmuştur. E) Devrik cümleden kaçınıldığından söyleyiş, günlük konuşma diline yaklaştırılmıştır.

15. I. Kuşandı kılıcını alp yiğitler, at koştu
Dağlar inledi, düşman ardına bakmadan kaçtı
II. Doğru söyle oğul, yalandan sakın
Eğri yolun sonu çıkmaz sokaktır
III. Kürsüye çıktı efendi, halkın derdini anlattı saatlerce
Sonra bindi arabasına, gülerek döndü demir kapılı evine
IV. Bir yaprak düştü bu akşam içime
Adını anıp anıp ağladım

Numaralanmış dizeler, konu ve işleniş bakımından sırasıyla hangi şiir türlerine örnektir?

A) Epik – Didaktik – Satirik – Lirik B) Epik – Satirik – Didaktik – Lirik C) Lirik – Didaktik – Satirik – Lirik D) Epik – Didaktik – Lirik – Pastoral E) Epik – Lirik – Satirik – Lirik

16. Aruz, Arap ve Fars edebiyatlarından alınmış bir ölçüdür. Türk şairleri bu ölçüyü kullanırken imale ve zihaf gibi uygulamalara Arap ve Fars şairlerinden çok daha sık başvurmak zorunda kalmıştır.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkçede sözcüklerin büyük bölümünün tek heceli olması B) Aruz kalıplarının Türkçeye aktarılırken hece sayısına göre yeniden düzenlenmiş olması C) Türkçede doğal uzun ünlüler olmadığından hecelerin kalıba kendiliğinden uymaması D) Türkçede ünsüzle biten bir sözcüğün ünlüyle başlayan sözcüğe bağlanamaması E) Divan şairlerinin halk şiirinin hece ölçüsünü aruzla birleştirmeye çalışması

17. Gönül bir gün senin nûrunla dolsun ey vefâ gülü

Yukarıdaki dize, "mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün" kalıbıyla, yani kısa–uzun–uzun–uzun değerlerinin dört kez yinelenmesiyle yazılmıştır.

Bu dizede ölçü gereği kısa bir hecenin uzun okunduğu yer aşağıdakilerden hangisidir?

A) "senin" sözcüğündeki "se" hecesi B) "nûrunla" sözcüğündeki "nû" hecesi C) "vefâ" sözcüğündeki "fâ" hecesi D) "gülü" sözcüğündeki "gü" hecesi E) "gülü" sözcüğündeki "lü" hecesi

18. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ünsüz yinelemesi (aliterasyon), dizede sözü edilen sesi okura duyurmaya yönelik olarak kullanılmıştır?

A) Bahar bahçelere beyaz bir bulut bıraktı B) Şelaleden şarıl şarıl şakıyan sular taşıyor C) Uzun uykulardan uyandı ulu dağlar D) Uzak bir köyden bir çan sesi geldi E) Gece indi, yorgun köyde lambalar söndü

19. Gurbet elde kaldım yalnız
Ne bir mektup, ne bir haber
Gecemde ne ay ne yıldız
Gönlümde bitmeyen keder

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Gurbette yaşanan yalnızlığı ve özlemi dile getirdiğinden lirik bir şiir niteliği taşır. B) Söyleyici, duygularını birinci kişi ağzından dile getirmektedir. C) Uyak örgüsü çaprazdır. D) Dizeler 11'er heceli olup 6+5 durakla yazılmıştır. E) "yalnız / yıldız" sözcüklerinde tam uyak kullanılmıştır.

20. Kafesin kapısını her gün yokluyor kanarya
Pencereden bakıyor göğe, uçan kuşlara
Ben de bir kafes taşıyorum göğsümde
Kapısı içeriden kilitli

Bu dizelerde "kafes" sözcüğünün kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Sözcük şiir boyunca gerçek anlamıyla kullanılmış, bir kuş kafesini betimlemektedir. B) Söyleyici kafesi, başkalarının kendisini hapsetmek için kurduğu bir tuzak olarak göstermektedir. C) Kafes kişileştirilmiş ve ona insana özgü bir davranış yüklenmiştir. D) Son dizelerdeki kafes, söyleyicinin geçmişte beslediği bir kuşu hatırlatan bir anı imgesidir. E) Önce gerçek anlamıyla geçen sözcük, sonra söyleyicinin kendi özgürlüğünü sınırlamasını simgeler.

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

ŞİİR BİLGİSİ 2 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-C 2-D 3-B 4-E 5-A 6-E 7-C 8-A 9-B 10-E

11-C 12-D 13-B 14-A 15-A 16-C 17-D 18-B 19-D 20-E

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com