8genyks sekizgenacademy.com

Halk Şiiri 3 — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Halk Şiiri 3 — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Aşağıdaki sanatçı – yapıt eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

A) Ahmet Yesevi – Makâlât B) Kaygusuz Abdal – Vesîletü'n-Necât C) Yunus Emre – Divan-ı Hikmet D) Eşrefoğlu Rûmî – Risâletü'n-Nushiyye E) Hacı Bektaş Veli – Makâlât

2. Dinî-tasavvufi Türk halk şiirinin doğuşu ve amacıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Saz eşliğinde söylenen ürünleriyle âşık tarzı halk şiirinin bir kolu olarak XIX. yüzyılda ortaya çıkmıştır. B) İlk örnekleri XII. yüzyılda Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet adlı yapıtında toplanan şiirlerle verilmiştir. C) Tarikat büyüklerinin yaşamını anlatan manzum biyografiler oluşturmak amacıyla doğmuştur. D) Ürünleri yalnızca tekke ve dergâhlarda söylenmiş, yazıya geçirilmeden ezber yoluyla aktarılmıştır. E) Öğretici bir amaç taşıdığından bu şiirlerde ezgi ve makam kullanımına gerek duyulmamıştır.

3. İlahinin, söylendiği tarikat ve inanç çevresine göre aldığı adlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Alevi-Bektaşi çevresinde söylenen ilahilere nefes, Mevlevilikte söylenenlere ayin adı verilir. B) Nefes ile ilahi, ölçü ve nazım birimi bakımından birbirinden ayrılan iki ayrı nazım biçimidir. C) Deme ve tapuğ, ilahinin aruz ölçüsüyle yazılmış biçimlerine verilen adlardır. D) Ayin, tarikat büyüğünün müritlerine yol göstermek için söylediği şiirlerin ortak adıdır. E) Durak, Alevi-Bektaşi geleneğinde cem törenlerinde okunan ilahilerin adıdır.

4. Dinî-tasavvufi halk şiirinin ölçü ve nazım birimi kullanımıyla ilgili olarak aşağıdaki numaralanmış yargılar ileri sürülmüştür:

I. Bu geleneğin bütün ürünleri dörtlük birimiyle ve hece ölçüsüyle ortaya konmuştur.
II. Aruz ölçüsüyle ve beyit birimiyle yazılmış örnekleri de bulunmaktadır.
III. Aruzla yazılan örneklerde dil ağırlaştığı için bu ürünler öğretici amacını yitirmiştir.
IV. Hem hecenin hem aruzun kullanılabilmesi, bu şiiri âşık tarzı halk şiirinden ayıran özelliklerdendir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

5. Yunus Emre ve şiiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Şiirlerinde hem hece hem aruz ölçüsünü kullanmıştır. B) Şiirlerini yalnızca Risâletü'n-Nushiyye'de toplamış, ayrıca bir divan düzenlememiştir. C) Sade ve anlaşılır bir Türkçeyle söylediği şiirleriyle tanınır. D) Tasavvufi düşünceyi geniş kesimlerin anlayabileceği bir dille aktarmıştır. E) Risâletü'n-Nushiyye adlı yapıtını öğüt verme amacıyla kaleme almıştır.

6. Tekke edebiyatının nazım türlerinden nutukla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tarikatın kurucusu için ölümünden sonra kaleme alınan övgü şiirlerine verilen addır. B) Şeyhin müritleriyle karşılıklı olarak söylediği, atışmayı andıran şiirlerdir. C) Dinî törenlerde topluca okunmak üzere özel bir makamla bestelenen şiirlerdir. D) Tarikata yeni giren kişiye, tarikat büyüğünün yol göstermek amacıyla söylediği şiirlerdir. E) Tasavvuf yolundaki kişinin kendi iç yolculuğunu birinci ağızdan anlattığı şiirlerdir.

7. Süleyman Çelebi'nin Vesîletü'n-Necât adlı yapıtıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Hz. Muhammed'in doğumunu ve yaşamını anlatan, aruz ölçüsüyle ve mesnevi biçiminde yazılmış bir yapıttır. B) Hece ölçüsüyle ve dörtlüklerle yazıldığından halk şiirinin nazım biçimlerinden ilahiye bağlanan bir yapıttır. C) Tarikat büyüklerine ilişkin menkıbeleri bir araya getiren, düzyazıyla kaleme alınmış bir yapıttır. D) Cem törenlerinde okunmak üzere düzenlenmiş nefeslerden oluşan, ezgiyle söylenen bir yapıttır. E) Şairin tasavvufi öğütlerini topladığı, koşma biçiminde kurulmuş şiirlerden oluşan bir yapıttır.

8. Dinî-tasavvufi halk şiirinin temsilcileriyle ilgili olarak,
I. Kaygusuz Abdal, şathiyeleriyle tanınan bir tekke şairidir.
II. Pir Sultan Abdal, XVI. yüzyılda yaşamış ve Alevi-Bektaşi geleneğine bağlı nefesleriyle tanınmıştır.
III. Eşrefoğlu Rumi, tasavvufi düşüncelerini Müzekki'n-Nüfus adlı yapıtında öğretici bir dille anlatmıştır.
IV. Hacı Bektaş Veli, Makâlât'ını hece ölçüsüyle ve dörtlükler hâlinde yazmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

9. Aşağıdaki özellik kümelerinden hangisi bütünüyle dinî-tasavvufi halk şiirine aittir?

A) Söyleyeni bilinmez; mani ve türkü biçimleri kullanılır; ürünler sözlü gelenekte değişir. B) Söyleyeni bellidir; mahlas kullanılır; aşk, doğa, yiğitlik gibi dünyevi konular işlenir. C) Söyleyeni bellidir; yalnız aruz ve beyit kullanılır; gazel ve kaside biçimleri öne çıkar. D) Söyleyeni bellidir; hece de aruz da kullanılır; ilahi, nefes, nutukla tasavvuf öğretilir. E) Söyleyeni bellidir; hece ve dörtlük kullanılır; destan ve varsağı ile olaylar anlatılır.

10. Dinî-tasavvufi halk şiiri ile âşık geleneği arasındaki ilişki üzerine,
I. Alevi-Bektaşi şairleri nefeslerini çoğunlukla saz eşliğinde söyler; bu yönüyle âşık geleneğine yaklaşırlar.
II. Tekke şairleri şiirlerinde mahlas kullanmaz; bu yönüyle anonim halk şiirine yaklaşırlar.
III. Pir Sultan Abdal gibi Alevi-Bektaşi şairleri toplumsal konulara hiç değinmemiş, yalnız tasavvufi konuları işlemiştir.
IV. Tekke şiirinde ilahiler belli bir makamla bestelenip toplu olarak okunabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) III ve IV E) I, II ve IV

11. Miskin Ali der ki bu dünya fani
Nefsini bilen kişi bilir Hakk'ı
Mürşide varmayan bulmaz bu yolu
Fenada bulunur bekanın tadı

Bu dörtlüğü, biçimce benzediği âşık tarzı bir koşmadan ayıran temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hece ölçüsünün on birli kalıbıyla söylenmesi B) Son dizelerde söyleyicinin mahlasını anması C) Konusunun ve amacının tasavvufi öğreti oluşu D) Nazım biriminin dörtlük olarak seçilmesi E) Dilinin halkın anlayacağı sadelikte olması

12. I.
Talip gel sana söyleyim
Mürşit eteğin tutasın

II.
Cenneti kurmuşsun güzel
Kapına bekçi dizmişsin

III.
Ondan geldik yine ona
Döner bu devran dönerek

Numaralanmış dizelerin özelliklerini taşıdığı nazım türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) nefes – şathiye – devriye B) nutuk – devriye – şathiye C) nutuk – taşlama – devriye D) ilahi – şathiye – nutuk E) nutuk – şathiye – devriye

13. Dinî-tasavvufi halk şiirinin hem âşık tarzı halk şiiriyle hem de divan şiiriyle ortak yönler taşımasıyla ilgili aşağıdaki numaralanmış yargılar ileri sürülmüştür:

I. Âşık tarzıyla ortak yönü, ürünlerinin söyleyeni belli olmayan ortak bir birikime dayanmasıdır.
II. Hece ölçüsü, dörtlük birimi ve yarım kafiye kullanımı, bu şiiri âşık tarzı halk şiirine yaklaştırır.
III. Aruz ölçüsünün, beyit biriminin ve mesnevi gibi biçimlerin kullanılması, bu şiirin divan şiiriyle ortak yönleridir.
IV. Tekke şiirinin nazım türlerinden ilahi, divan şiirinden alınıp halk şiirine uyarlanmış bir biçimdir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

14. Hünkâr Hacı Bektaş Veli
Erenlerin pîri oldur
Cem evinde muhabbetle
Can gönüller dolup durur

Bu dörtlüğün söylendiği çevre ve bu çevrede ilahiye verilen ad dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Mevlevi çevresinde söylenmiştir; bu çevrede ilahiye ayin denir. B) Alevi-Bektaşi çevresinde söylenmiştir; bu çevrede ilahiye nefes denir. C) Alevi-Bektaşi çevresinde söylenmiştir; bu çevrede ilahiye ayin denir. D) Alevi-Bektaşi çevresinde söylenmiştir; sekizli olduğu için semai adını alır. E) Bir tarikat büyüğünün müridine öğüdü olduğundan nutuk adıyla anılır.

15. Aşağıdaki dörtlük, hikmet türünün biçim ve içerik özelliklerini taşıyacak biçimde yazılmıştır:

Bu fani dünyaya gelen gider bir gün
Mal mülk sana kalmaz Hakk'a döner bir gün
Geceler Hakk'ı an kavuşur dostuna
Dergâhta pişerek nura erer bir gün

Bu dörtlük ve temsil ettiği tür ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) On birli hece ölçüsüyle ve 6+5 duraklı kurulmuştur; türün ilk örnekleri Ahmet Yesevi'ye aittir. B) On ikili hece ölçüsüyle ve 4+4+4 duraklı kurulmuştur; tür Anadolu'da Yunus Emre ile doğmuştur. C) On ikili hece ölçüsüyle ve 6+6 duraklı kurulmuştur; türün ilk örnekleri Ahmet Yesevi'ye aittir. D) On ikili hece ölçüsüyle ve 6+6 duraklı kurulmuştur; türün ilk örnekleri Süleyman Çelebi'ye aittir. E) On ikili hece ölçüsüyle ve 7+5 duraklı kurulmuştur; tür Alevi-Bektaşi cemlerinde doğmuştur.

16. Aşağıdaki ürün tanımlarından hangisi dinî-tasavvufi halk şiirine ait bir ürün OLAMAZ?

A) Bir tarikat büyüğünün, yola yeni girene tarikat adabını öğrettiği hece ölçülü bir şiir B) Bektaşi ceminde saz eşliğinde okunan, Hz. Ali ve ehlibeyt sevgisini işleyen bir şiir C) Görünüşte aykırı ve alaycı söyleyişinin ardında tasavvufi bir anlam gizleyen bir şiir D) Aruz ölçüsüyle yazılmış, Allah sevgisini sade bir Türkçeyle dile getiren bir ilahi E) İlk dizesi kısa tutulmuş, sesteş uyaklı, sözleri yöreden yöreye değişen bir mani

17. Bir karınca gördüm dağı yüklenir
Denizi bir kaba koydum taşmadı
Bir pireyi yüz yıl güttüm beslenir
Sırrını bilen bu söze şaşmadı

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Toplumdaki aksaklıkları alaycı bir dille yerdiği için taşlama sayılmalıdır. B) Söyleyişteki mizah, şiirin yalnızca güldürme amacı taşıdığını göstermektedir. C) Görünürdeki aykırı söyleyişin altında tasavvufi bir anlam taşıdığı için şathiyedir. D) Varlığın Allah'tan gelip yine Allah'a dönüşünü anlattığı için devriyedir. E) Tarikat büyüğünün müride verdiği öğüdü aktardığı için nutuktur.

18. Ezelde bir damla oldum
Toprağa düştüm can oldum
Bin bir suret geçtim doldum
Yine aslıma dönerim

Bu dörtlükte dile getirilen anlayış ve bu anlayışın karşılık geldiği nazım türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Tarikat büyüğünün müride yol göstermesi – nutuk B) Allah sevgisinin özel bir ezgiyle dile getirilmesi – ilahi C) Görünürde aykırı bir söyleyişin tasavvufi anlam taşıması – şathiye D) Hz. Muhammed'in doğumunun ve yaşamının anlatılması – mevlid E) Varlığın Allah'tan gelip yine Allah'a dönmesi – devriye

19. Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Kaygusuz Abdal, Pir Sultan Abdal ve Niyazi-i Mısrî adlı tekke şairlerinin yaşadıkları dönem bakımından eskiden yeniye doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Ahmet Yesevi – Yunus Emre – Kaygusuz Abdal – Pir Sultan Abdal – Niyazi-i Mısrî B) Yunus Emre – Ahmet Yesevi – Kaygusuz Abdal – Pir Sultan Abdal – Niyazi-i Mısrî C) Ahmet Yesevi – Kaygusuz Abdal – Yunus Emre – Pir Sultan Abdal – Niyazi-i Mısrî D) Ahmet Yesevi – Yunus Emre – Pir Sultan Abdal – Kaygusuz Abdal – Niyazi-i Mısrî E) Ahmet Yesevi – Yunus Emre – Kaygusuz Abdal – Niyazi-i Mısrî – Pir Sultan Abdal

20. Aşağıdaki dörtlükler bir ilahiden alınmıştır:

Aşk ehline yol soralım
Dergâhına yüz sürelim
Yanıp yanıp nur olalım
Bu dünyanın ötesinde

Gönül kuşu kanat açar
Kaygılardan uzak kaçar
Dost elinden şerbet saçar
Yâr yüzünün perdesinde

Bu dörtlüklerin ölçüsü, durak yeri ve uyak düzeni aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

A) 8'li hece, 4+4 durak, aaab cccb B) 8'li hece, 4+4 durak, abab cccb C) 8'li hece, 5+3 durak, aaab cccb D) 7'li hece, 4+3 durak, aaab cccb E) 8'li hece, 4+4 durak, aaaa bbbb

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

HALK ŞİİRİ 3 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-E 2-B 3-A 4-D 5-B 6-D 7-A 8-D 9-D 10-B

11-C 12-E 13-C 14-B 15-C 16-E 17-C 18-E 19-A 20-A

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com