8genyks sekizgenacademy.com

Halk Şiiri 2 — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 08.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Halk Şiiri 2 — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Aşağıdakilerin hangisinde âşıklık geleneğine ait bir kavram, karşılığıyla birlikte doğru verilmiştir?

A) Atışma: âşığın rüyasında bade içerek şiir söyleme yeteneği kazanması B) Muamma: iki âşığın saz eşliğinde karşılıklı şiir söyleyerek yarışması C) Bade: şiirin son dörtlüğünde âşığın takma adını anması D) Usta malı: âşığın kendi söylediği şiirleri saz eşliğinde topluluğa aktarması E) Leb değmez: dudak ünsüzleri kullanılmadan, dudak değdirmeden şiir söylenmesi

2. Aşağıdaki âşıklardan hangisi, XVII. yüzyılda yaşamış ve doğayı, yaylayı, sevgilinin güzelliğini işleyen güzellemeleriyle tanınmıştır?

A) Karacaoğlan B) Köroğlu C) Dadaloğlu D) Seyranî E) Erzurumlu Emrah

3. Âşık edebiyatındaki destan nazım biçimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) On birli hece ölçüsüyle söylenir ve nazım birimi dörtlüktür. B) Savaş, kıtlık, salgın, eşkıya baskını gibi toplumsal olaylar konu edilebilir. C) Dörtlük sayısı bakımından koşmadan farklı olarak belirli bir sınıra bağlı değildir. D) Olay anlatmaya dayandığından İslamiyet öncesi Türk destanlarıyla aynı geleneğin ürünü sayılır. E) Kafiye düzeni koşmanınkiyle örtüşür; son dörtlükte âşığın mahlası yer alır.

4. Seherleyin esti yaylanın yeli
Sular çağlayarak akmaya durdu
Gönlümü dağlayan sevdanın eli
Yüreğime taze bir ateş vurdu

Çiçekler açmıştı yolun üstüne
Arılar konmuştu gülün üstüne
Bir ışık düşmüştü dalın üstüne
Sabahın ilk nuru gönlüme vurdu

Bu dizelerin nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

A) Semai – güzelleme B) Koşma – koçaklama C) Koşma – güzelleme D) Varsağı – güzelleme E) Destan – taşlama

5. Âşık tarzı halk şiiriyle ilgili olarak aşağıdaki numaralanmış yargılar ileri sürülmüştür:

I. Ürünler söyleyeni belli olmadığından cönklerde bir araya getirilmiştir.
II. Saz eşliğinde söylenme geleneği, âşıkların aruz ölçüsüne başvurmasını engellemiştir.
III. Şiirin son dörtlüğünde yer alan mahlas, ürünü sahibine bağlayan temel ölçüttür.
IV. İrticalen söyleme geleneği, aynı şiirin farklı yörelerde değişik biçimlerde derlenmesine yol açabilmiştir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

6. Kadı hüküm verir keseye bakar
Utanmak dediğin göçüp savuşmuş
Zengine gülümser fakire çakar
Yalanla riyâ bir olup buluşmuş

Bu dörtlüğün nazım biçimi ve nazım türü bakımından aşağıdakilerin hangisiyle nitelendirilmesi uygundur?

A) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş bir semai; konusu bakımından taşlama B) Sekizli hece ölçüsüyle söylenmiş bir varsağı; konusu bakımından koçaklama C) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş bir koşma; konusu bakımından taşlama D) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş bir koşma; konusu bakımından ağıt E) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş bir destan; konusu bakımından güzelleme

7. Halk şiirindeki bir nazım türü ile divan şiirindeki karşılığının aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru biçimde değerlendirildiği söylenebilir?

A) Güzelleme – kaside: ikisi de övgü amacı taşır; güzelleme dörtlük, kaside beyit birimiyle kurulur. B) Taşlama – hicviye: ikisi de yergi amacı taşır; taşlama hece, hicviye aruz ölçüsüyle söylenir. C) Ağıt – mersiye: ikisi de ölüm üzerine söylenir; ağıt divan, mersiye halk geleneğine bağlanır. D) Koçaklama – methiye: ikisi de yiğitlik konusunu işler; koçaklama hece, methiye aruz ölçüsüyle söylenir. E) Koşma – gazel: ikisi de aşk ve doğa konusunu işler; koşma aruz, gazel hece ölçüsüyle söylenir.

8. Behey dağlar açıl yoldan
Yiğide savaş bir düğün
Korku düşmez bizim koldan
Hey er meydanıdır bugün

Bu dörtlüğün nazım biçimiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Sekizli hece ölçüsü, meydan okuyan edası ve ünlem sözcükleriyle varsağıdır. B) Sekizli hece ölçüsüyle söylendiğinden semaidir; eda, nazım biçimini belirlemede ölçüt sayılmaz. C) abab kafiye düzeniyle kurulduğu için koşmadır; koşmanın ölçüsü sekizli de olabilir. D) Yiğitlik konusunu işlediği için koçaklamadır; koçaklama sekizli heceyle söylenir. E) Ünlem sözcükleriyle seslenme içerdiği için destandır; destan da dörtlüklerle kurulur.

9. Âşık tarzı halk şiirinde aruzun kullanımıyla ilgili olarak,
I. Divan, selis ve kalenderi, âşıkların aruzla söylediği nazım biçimlerindendir.
II. Âşıkların aruzla söylediği şiirlerde ölçü kusurlarına sıkça rastlanır.
III. Semai adı, hem hece ölçüsüyle hem de aruzla söylenen biçimler için kullanılmıştır.
IV. Aruzu kullanan âşıklar, divan şiirinin mazmunlarından tümüyle uzak durmuştur.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

10. Aşağıdaki dörtlük, dört dörtlükten oluşan bir şiirin son dörtlüğüdür:

Âşık Veli'm der ki dertten usandım
Ayrılık oduna düştüm de yandım
Vefasız yâre boşuna inandım
Ömrüm gurbet ellerinde tükenir

Bu dörtlükle ilgili olarak,
I. Söyleyicinin takma adının geçmesi, şiirin anonim bir ürün olmadığını gösterir.
II. Mahlasın şiirin son dörtlüğünde söylenmesine âşık geleneğinde "ayak" denir.
III. Ölçüsü ve dörtlük sayısı birlikte düşünüldüğünde şiir koşma biçimindedir.
IV. Mahlas kullanılması, şiirin dinî-tasavvufi halk şiirine ait olduğunu kesinleştirir.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

11. I.
Bahar geldi dağlar yeşil
Yâr yaylaya göçer oldu
Gül yanağı çiçek gibi
Gönlüm ona açar oldu

II.
Beli yiğit atın bağla
Kılıcını kuşan da gel
Bre düşmana meydan oku
Mert isen bu meydana gel

III.
Ağanın ambarı buğday dolarken
Yoksulun sofrası boş kalır gayri
Hak deyip kapıya varan dertliler
Eli boş evine yollanır gayri

Numaralanmış dörtlüklerin nazım biçimleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) varsağı – semai – koşma B) semai – semai – koşma C) semai – varsağı – koşma D) koşma – varsağı – koşma E) varsağı – varsağı – koşma

12. Âşık tarzı halk şiirinin temsilcileriyle ilgili olarak,
I. Kayıkçı Kul Mustafa, Genç Osman Destanı ile tanınan XVII. yüzyıl âşıklarındandır.
II. Dadaloğlu, Avşar boylarının iskânına karşı söylediği koçaklamalarıyla tanınan XIX. yüzyıl âşığıdır.
III. Karacaoğlan, divan şiirinin etkisinde kalarak şiirlerinin çoğunu aruzla söylemiştir.
IV. Köroğlu, XIX. yüzyılda yaşamış ve daha çok güzellemeleriyle öne çıkmış bir âşıktır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) I, II ve IV

13. Âşıkların yetişmesi ve âşıklık geleneğinin yaşadığı ortamlarla ilgili olarak,
I. Âşıklar çoğunlukla bir ustanın yanında çıraklık ederek yetişir; mahlaslarını genellikle ustaları verir.
II. Bade içme, çıraklığını tamamlayan âşığa ustası tarafından saz verilmesini anlatan bir törendir.
III. Âşık şiiri köy odası, kahvehane ve konak gibi ortamlarda dinleyici önünde söylenerek yaşamıştır.
IV. Âşıklar şiirlerini çoğu kez o anda, ortamın etkisiyle irticalen söyler.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve III B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV

14. Ağıt üzerine aşağıdaki numaralanmış yargılar ileri sürülmüştür:

I. Konu bakımından örtüştüğü mersiyeden, bağlı olduğu gelenek ve kullandığı ölçü bakımından ayrılır.
II. Bir şiirin ağıt sayılabilmesi için dörtlük sayısının bir sınıra bağlı olmaması gerekir.
III. Söyleyeni belli bir ağıt, koşmanın konularına göre türlerinden biri olarak değerlendirilemez.
IV. Aynı adla anılan ağıtların bir bölümü söyleyeni belli âşık ürünü, bir bölümü ise söyleyeni belirsiz üründür.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

15. Ruhsarın gül kaddin servi-i revan
La'l dudağın şarap sunar dillere
Zülfün kemend olmuş bu dil-i hayran
Âşığın ah eder düşer çöllere

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Arapça-Farsça tamlamalar aruzla kurulduğunu gösterdiğinden bir divan şiiri dörtlüğü sayılır. B) Hece ölçüsüne karşın divan mazmunları taşıyan; âşık şiirindeki divan etkisini yansıtır. C) Sevgiliyi ilahi aşkın simgesi olarak anan, tekkede okunan bir ilahi dörtlüğüdür. D) Söyleyeni bilinmeyen, yöreden yöreye sözleri değişen bir türkü bendidir. E) Sekizli ölçüsü ve yiğitçe edasıyla Güney Anadolu'ya özgü bir varsağıdır.

16. Aşağıda, on yedi dörtlükten oluşan bir şiirin ilk ve son dörtlükleri verilmiştir:

Kıtlık düştü bu yıl bizim ellere
Ne ekin bitirdi tarla ne bağlar
Ana evladına ekmek bulamaz
Gece gündüz garip gönüller ağlar

Kul Yusuf'um gördüğümü söyledim
Kara günü satır satır işledim
Sabır diye gönlümü bağışladım
Dinleyenler şu sözlerime ağlar

Bu şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) On birli ölçüsü ve mahlaslı son dörtlüğüyle, konusu bakımından taşlama türünde bir koşmadır. B) Söyleyeni bilinmeyen, toplumsal bir acıyı işleyen ve ezgiyle söylenen bir ağıttır. C) On birli ölçüyle kurulmuş, son dörtlüğü mahlaslı ve dörtlük sayısı serbest bir semaidir. D) Kıtlığı tasavvufi bir sınav olarak yorumladığı için tekkede okunan bir ilahidir. E) Toplumsal bir olayı on yedi dörtlükte anlatan on birli bir destandır.

17. Koşma, semai ve varsağı için aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik DEĞİLDİR?

A) Nazım biriminin dörtlük olması B) Uyak düzeninin koşmanınkiyle örtüşmesi C) Son dörtlükte âşığın mahlasının yer alması D) Âşık tarzı halk şiirine ait olmaları E) Aynı hece ölçüsüyle söylenmeleri

18. Yaylanın başında bir güzel gördüm
Saçları omzuna dökülür gider
Görünce yolunun üstünde durdum
Bakışı yüreğe ekilir gider

Ela gözlerinde bir sevda yanar
Gülünce dağlara bahar uyanar
Garip gönlüm onun derdine kanar
Adımı dillerde söylenir gider

Bu koşmanın verilen dörtlüklerindeki uyak düzeni ile konusuna göre türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

A) abab cccb – koçaklama B) aaab cccb – güzelleme C) abab cccb – güzelleme D) xaxa bbba – güzelleme E) abab cccb – taşlama

19. Dağlar dağlar karlı dağlar yol verin
Yolum uzun menzil ırak gün batar
Garip başım derde düştü ne derin
Yüreğimde gizli bir kor hep yatar

Bu dörtlüğün ölçüsü ve durak düzeniyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş, 4+3+4 biçiminde duraklanmıştır. B) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş, 5+6 biçiminde duraklanmıştır. C) Sekizli hece ölçüsüyle söylenmiş, 4+4 biçiminde duraklanmıştır. D) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş, 4+4+3 biçiminde duraklanmıştır. E) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş, 6+5 biçiminde duraklanmıştır.

20. Kul Haydar der hele söyle bilirsen
Hangi kuştur yuva yapmaz dallara
Ustalık iddia edip gelirsen
Cevabını ver de çık meydanlara

Ozan Selim der ki budur cevabım
Guguk kuşu yuva kurmaz dallara
Sorana bilgiyle vermek sevabım
Eğil de bak gökte uçan kollara

Bu dörtlüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İki âşığın aynı ayağa uyarak karşılıklı söylediği on birli bir atışmadır. B) Gençlerin karşılıklı söylediği, yedili ölçülü ve aaxa uyaklı bir deyiş manidir. C) Bir nesneyi sezdirip çözülmesini isteyen, söyleyeni bilinmeyen bir bilmecedir. D) Âşığın ustasına ait şiirleri meclislerde okuduğu bir usta malı örneğidir. E) Dudak ünsüzleri kullanılmadan söylenmiş, on birli ölçülü bir leb değmezdir.

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

HALK ŞİİRİ 2 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-E 2-A 3-D 4-C 5-E 6-C 7-B 8-A 9-D 10-B

11-C 12-A 13-D 14-B 15-B 16-E 17-E 18-C 19-D 20-A

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com