8genyks sekizgenacademy.com

Halk Şiiri 1 — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________ Tarih: 07.10.2026 20 soru AYT Türk Dili ve Edebiyatı

Soru Kitapçığı

Halk Şiiri 1 — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

Konuya dön

AYT • Türk Dili ve Edebiyatı TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ A

Bu testte 20 soru vardır.
Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Anonim halk şiirinin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Nazım birimi beyit, ölçüsü hecedir; tam uyak yaygındır. B) Nazım birimi dörtlük, ölçüsü hecedir; yarım uyak yaygındır. C) Nazım birimi dörtlük, ölçüsü aruzdur; zengin uyak yaygındır. D) Nazım birimi bent, ölçüsü aruzdur; tam uyak yaygındır. E) Nazım birimi dörtlük, ölçüsü serbesttir; uyak düzeni aranmaz.

2. Karşı yamaçta duman
Yolcu yolunu şaşar
Bir haber gelse yardan
Gönlüm dağları aşar

Aman dağlar yol verin
Yârin köyüne varam

Sabah olur gün doğar
Kapıma kimse gelmez
Dağlar duman içinde
Hâlimi kimse bilmez

Aman dağlar yol verin
Yârin köyüne varam

Bu metinde yinelenen iki dizeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bentler arasında yer alan bu dizeler, dörtlüklerin uyak düzenini belirler. B) Bu dizeler bentlerin son iki dizesidir; bende bağlanan ayrı bir bölüm değildir. C) Her bendin ardından yinelenen bu dizeler kavuştak (nakarat) adını alır. D) Bu dizeler türkünün bent bölümüdür; asıl anlam bu bölümde verilir. E) Bu dizeler maninin doldurma dizelerine karşılık gelir; anlamca bağımsızdır.

3. Bahçemizde gül biter
Dalını yele iter
Yârimin bir sözü var
Bin kitaptan çok değer

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, uyak düzeni abab olan bir dörtlüktür. B) 7'li hece ölçüsüyle söylenmiş, asıl iletisi ilk iki dizede toplanan bir manidir. C) 7'li hece ölçüsüyle söylenmiş, kavuştağı bulunan bir türkü bendidir. D) 7'li hece ölçüsüyle söylenmiş, aaxa uyaklı, asıl iletisi son iki dizede olan manidir. E) 8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, uyak düzeni aaab olan bir dörtlüktür.

4. Türkülerin sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Ezgilerine göre uzun hava ve kırık hava olmak üzere gruplandırılabilir. B) Ezgilerine göre koşma ve semai olmak üzere gruplandırılabilir. C) Ezgilerine göre divan ve kalenderi olmak üzere gruplandırılabilir. D) Ölçülerine göre yedili ve on birli olmak üzere iki gruba ayrılır. E) Konularına göre yalnızca aşk ve ölüm olmak üzere iki gruba ayrılır.

5. Bir edebiyat öğretmeni, "Ölüm karşısında duyulan acıyı dile getiren şiirler her dönemde söylenmiştir; yalnız adları değişmiştir." diyor.

Buna göre bu şiirlerin İslamiyet öncesi Türk şiirindeki, anonim halk şiirindeki ve divan şiirindeki karşılıkları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

A) sav - ağıt - mersiye B) sagu - türkü - mersiye C) sagu - ağıt - mersiye D) koşuk - ağıt - kaside E) sagu - ağıt - münacat

6. Anonim halk şiiri ürünleriyle ilgili olarak,
I. Türkülerin bentleri her zaman dört dizeden oluşur.
II. Ağıt, ölüm dışında doğal afetler karşısında da yakılabilir.
III. Ninni ile ağıt, ezgiyle söylenmedikleri için türküden ayrılır.
IV. Mani, çoğunlukla tek dörtlükten oluşan ve kendi başına bütünlük taşıyan bir biçimdir.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve IV E) III ve IV

7. Ninniyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Ölen kişinin ardından yakılan, acıyı dile getiren ve ezgiyle söylenen bir türdür. B) Bir duyguyu ya da nükteyi tek dörtlükte özetleyen, ilk iki dizesi doldurma olan bir türdür. C) Bentleri kavuştakla bağlanan, ezgisine göre uzun hava ve kırık hava diye ayrılan bir türdür. D) Çocuk oyunlarında sıralanan, anlamdan çok ses benzerliğine ve ahenge dayanan bir türdür. E) Çocuğu uyutmak için ezgiyle söylenen, annenin dilek ve kaygılarını da taşıyan bir türdür.

8. Yüce dağlar başında
Bir ceylan var taşında
Ayrılığın acısı
Görünürmüş kaşında

Bu maninin ölçüsü, durak yeri ve uyak düzeni aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

A) 7'li hece, 4+3 durak, aaxa uyak B) 7'li hece, 3+4 durak, aaxa uyak C) 8'li hece, 4+4 durak, aaxa uyak D) 7'li hece, 4+3 durak, abab uyak E) 7'li hece, 4+3 durak, xaxa uyak

9. Aşağıdaki dörtlük bir ninniden alınmıştır:

Ninni derim uyusun
Uykusunda büyüsün
Gurbetteki babası
Yollarını tez bulsun

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Biçim bakımından düz maniyle örtüşen, yedili ve aaxa uyaklı bir dörtlüktür. B) Çocuğa seslenirken annenin gurbetteki eşine duyduğu özlem de dile getirilmiştir. C) Ezgiyle söylenmesi ve çocuğu uyutma işlevi, onu biçimce benzediği maniden ayırır. D) Hece sayıları tutmadığından ezgiye uydurulmuş serbest bir metindir. E) Adını biçiminden değil işlevinden alan anonim halk şiiri türlerinden birine örnektir.

10. Ala atın yuları
Suya düştü kim aldı
Köprü altı çeşme başı
Kaplumbağa bekçi kaldı

Bu metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bütün dizeleri yedişer heceli ve aaxa uyaklı olduğu için düz manidir. B) Hece sayıları eşit değildir; ses ve ahenge dayanan tekerlemedir. C) Bir nesneyi adını anmadan sezdirip çözülmesini istediği için bilmecedir. D) Bentlerin ardından yinelenen bir kavuştağı bulunduğu için türkü bendidir. E) Annenin dilek ve kaygılarını ezgiyle aktardığı için bir ninni dörtlüğüdür.

11. Anonim halk şiirinin âşık tarzı halk şiirinden ayrıldığı noktalarla ilgili olarak,
I. Söyleyeni bilinmediği için bu ürünlerde mahlasa rastlanmaz.
II. Ürünler yazıya geçirilerek aktarıldığından metinleri değişmeden günümüze ulaşmıştır.
III. Aynı ürünün yörelere göre değişen söyleyişlerine rastlanabilir.
IV. Bu ürünlerin başlangıçta da bir söyleyicisi bulunmadığı, doğrudan topluluk tarafından üretildiği kabul edilir.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

12. Sabah sabah kara bir haber geldi
Ocağım söndü de külüm dağıldı
Yiğidimi dağ başında vurmuşlar
Yüreğim yerinden koptu ayrıldı

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) 7'li hece ölçüsüyle söylenmiş, uyak düzeni aaxa olan bir manidir. B) Söyleyeni belli olan, mahlas taşıyan bir âşık şiirinden alınmıştır. C) Ayrılık acısını dile getiren, kavuştağı bulunan bir türküdür. D) Divan şiirinde ölüm için yazılan türün, yani mersiyenin bir örneğidir. E) 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, ölüm acısını dile getiren bir ağıttır.

13. Aşağıdaki dörtlük, bir köyde selde yitirilen bir çocuk için yakılmış ve yakıcısı zamanla unutulmuş bir ağıttan alınmıştır:

Ağustosun ortasında
Sel geldi köy yamacına
Kuzularım ağıllarda
Yavrum kaldı su başında

Bu bilgiden ve dörtlükten hareketle aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Ağıtların insan ölümünün yanı sıra doğal afet gibi toplumsal acılar karşısında da yakıldığı görülmektedir. B) Yakıcısı unutulan ürün, sözlü gelenekte yaşayarak topluluğun ortak malı olmuş ve anonimleşmiştir. C) Sekizli hece ölçüsüyle söylenmesi, ağıtın tek bir hece ölçüsüne bağlı olmadığını göstermektedir. D) Konu bakımından divan şiirindeki mersiyeye karşılık gelir; ölçüsü ve geleneğiyle ondan ayrılır. E) İlk söyleyicisi bulunduğu için ürün anonim sayılamaz; âşık tarzı halk şiirine bağlanmalıdır.

14. Bir derleyici, aynı türküyü üç ayrı köyde kayda alır. Ezgi her yerde aynıdır; ancak birinci köyde türküde bir dağın adı geçerken ikinci köyde onun yerine bir ırmağın adı söylenmektedir, üçüncü köyde ise bentlerden biri hiç bilinmemektedir. Hiçbir sürümde söyleyenin adı geçmez.

Derleyicinin bu gözlemleri, anonim halk şiirinin aşağıdaki özelliklerinden hangisini en açık biçimde örneklemektedir?

A) Ürünlerin cönklere yazılarak kuşaktan kuşağa değişmeden aktarılması B) Sözlü aktarım sırasında ürünün yöreye göre değişip ortak mala dönüşmesi C) Ürünlerin usta-çırak ilişkisi içinde saz eşliğinde yeniden yorumlanması D) Söyleyicinin şiirini o anda, ortamın etkisiyle doğaçlama olarak söylemesi E) Mahlas kullanılmadığı için ürünün yöredeki söyleyicilere mal edilmesi

15. Ayva dalda çiçek açtı
Bülbül gülden uçtu kaçtı
Yâr gelmedi akşam oldu
Gönlüme bir ateş saçtı

Gel aman yârim gel
Yollar seni bekler

Çeşme başı serin olur
Garip gönül derin olur
Sılaya bir haber salsam
Yolum yine yarın olur

Gel aman yârim gel
Yollar seni bekler

Bu türküyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bentler sekizli, kavuştak altılı hece ölçüsüyledir; kavuştak bentten ayrı ölçüdedir. B) Bentler de kavuştak da sekizli hece ölçüsüyledir; türküde ölçü bütün bölümlerde aynı kalır. C) Bentler yedili, kavuştak altılı hece ölçüsüyledir; bentlerin her biri bir düz manidir. D) Bentler sekizli hece ölçüsüyledir; kavuştak ölçü dışı kaldığından nakarat sayılamaz. E) Bentler sekizli, kavuştak yedili hece ölçüsüyledir; kavuştak ayrı bir ezgiyle söylenir.

16. I.
Yaylada kuzu meler
Söğüt suya dal eğer
Gurbet elde bir mektup
Bin altından çok değer

II.
Kara dağlar
Yolumu keser dağlar
Ayrılık ateş olmuş
Yüreğimi de dağlar

I ve II numaralı metinlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İki metnin bütün dizeleri yedişer hecelidir; bu nedenle ikisi de düz mani sayılır. B) I düz manidir; II ise kısa ilk dizesi ve sesteş uyak sözcüğüyle kesik manidir. C) I kesik manidir; II ise dizelerinden biri eksik heceli olduğu için yedekli manidir. D) İki metinde de uyak düzeni abab'dir; bu yönüyle koşma dörtlüğüne yaklaşırlar. E) II'de ilk dize dört hecelidir; ölçü bozulduğundan metin tekerleme sayılmalıdır.

17. Eller
Kapımı çalan eller
Bir tutam sıcaklığı
Bana çok gördü eller

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İlk dizesi kısa, uyaklı sözcükleri sesteştir; cinaslı (kesik) manidir. B) Dört dizenin tümü yedişer hecelidir; düz (tam) manidir. C) Yinelenen sözcük nakarat görevindedir; kavuştaklı bir türküdür. D) Dörtlüğe fazladan dizeler eklenmiştir; yedekli (artık) manidir. E) Karşılıklı söyleme geleneğinden gelmektedir; deyiş (karşılıklı) manidir.

18. Türkülerin ezgi yapısıyla ilgili olarak,
I. Bozlak, ritmi serbest olan uzun havalardandır.
II. Hoyratların sözleri çoğunlukla cinaslı mani biçimindedir ve hoyrat bir uzun havadır.
III. Kırık havalar belli bir usule bağlı, ritmi düzenli ezgilerdir.
IV. Oyun havaları, ritimleri serbest olduğu için uzun havalar arasında sayılır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

19. Aşağıda bazı halk şiiri ürünlerinin özellikleri verilmiştir.

Bunlardan hangisi anonim halk şiirine ait bir ürün OLAMAZ?

A) Ezgisi her yörede aynı kalan, sözleri yöreden yöreye değişen ve söyleyeni bilinmeyen bir türkü B) İlk dizesi kısa tutulmuş, uyağı sesteş sözcüklerle kurulmuş ve yedi heceli dizelerle süren bir mani C) Hece ölçüsüyle söylenmiş, son dörtlüğünde söyleyicinin takma adı anılan bir güzelleme D) Bir köy baskınında ölenler için yakılmış ve yakıcısı zamanla unutulmuş sekizli bir ağıt E) On birli hece ölçüsüyle söylenmiş, her bendin ardından kavuştağı yinelenen bir türkü

20. Ağzı var dili yoktur
Karnı dolu kâğıtla
Kapısını açarsın
Dünyayı gezer atla

Bu dörtlüğün türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Yedili ölçüsü ve aaxa uyağıyla, asıl iletisi son iki dizede olan bir düz manidir. B) Ses benzerliğine dayanan, dizeleri arasında anlam bağı zayıf bir tekerlemedir. C) Bir nesneyi adını anmadan özellikleriyle sezdiren bir bilmecedir. D) Ölüm ya da ayrılık acısını yansıtan, ezgiyle söylenen bir ağıt dörtlüğüdür. E) Uyakları sesteş sözcüklerle kurulmuş, ilk dizesi kısa tutulmuş bir kesik manidir.

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TESTİ BİTTİ.

HALK ŞİİRİ 1 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

1-B 2-C 3-D 4-A 5-C 6-D 7-E 8-A 9-D 10-B

11-B 12-E 13-E 14-B 15-A 16-B 17-A 18-D 19-C 20-C

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com