1. Romanda gözlemi bilimsel bir yönteme dönüştüren, kişilerini kalıtımın ve çevrenin belirlediği varlıklar olarak ele alan akım ile bu akımın kurucusu sayılan yazar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

2. I. Yıllardır aradığı kardeşini, tam da umudunu yitirdiği gecede, o ıssız handa karşısında buldu. Bu iyi yürekli, temiz yüzlü genç, kötülüğün ne olduğunu bilmeyen biriydi; oysa karşısındaki adam, göreceğiniz gibi, alçaklığın ta kendisiydi.

II. Adam masaya oturdu, ceketini iskemlenin arkalığına astı. Karşısındaki kadın bardağı iki eliyle tuttu, bir yudum aldı, sonra bardağı geri bıraktı. Pencereden gelen ışık masanın kenarında duruyordu. İkisi de konuşmadı.

(Bu parçalar örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu iki parça arasındaki temel farkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

3. Batı'da ortaya çıkan roman anlayışları Türk romanını da doğrudan etkilemiştir. Duygunun, hayal gücünün ve okuru duygulandırmaya yönelen rastlantıların öne çıktığı anlayış Tanzimat'ın ilk kuşağında karşılık bulmuş; gözlemi bilimsel bir yönteme bağlayıp kalıtımı ve çevreyi belirleyici sayan anlayışa ise sonraki kuşaktan bazı yazarlar yaklaşmıştır.

Bu parçada sözü edilen iki anlayışa Türk edebiyatında yaklaşan yazarlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?

4. ...saat kaç oldu acaba tren kaçtaydı annem de hep aynı şeyi söylerdi sabah kalkınca perdeyi aç derdi perde şimdi kapalı olmalı odada toz kokusu vardı hep kahve içmeliydim belki de o sabah hiç konuşmasaydım her şey başka türlü olurdu kim bilir şimdi kapının önünden biri geçti mi... (Bu parça örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçadan hareketle çağdaş roman anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Roman akımlarının insana bakışı birbirinden ayrılır: Kimi anlayışta insan, her çağda değişmeyen genel bir doğanın temsilcisidir; kimisinde kendi duygularıyla ve iç çelişkileriyle başkalarından ayrılan eşsiz bir bireydir; kimisinde ise içinde yaşadığı toplumun koşullarıyla biçimlenmiş bir tiptir.

Bu parçada sözü edilen ikinci insan anlayışının romana yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

6. Bu anlayışa göre bir yapıtın değeri, yazarın kendi duygularını ne kadar içtenlikle dile getirdiğinde değil, aklın ve sağduyunun koyduğu ölçülere ne kadar uyduğundadır. Yazar, şu ya da bu kişinin geçici hâllerini değil, her çağda ve her yerde aynı kalan genel insan doğasını konu edinir; biçimde ise önceden belirlenmiş kurallara bağlı kalmayı bir kusur değil, bir erdem sayar.

Bu parçada özellikleri verilen edebî akım aşağıdakilerden hangisidir?

7. Yazarın bu romanında olaylar, bir taşra kasabasının sokaklarında, kahvesinde, pazarında geçer; kişilerin konuşmaları, yaşadıkları çevrenin diliyle verilir. Kasabanın esnafı, memuru, işsiz genci; kazandıkları, harcadıkları ve birbirlerine söyledikleriyle okurun önüne serilir. Romanın sonunda ise hiçbir sorun okurun beklediği biçimde çözüme bağlanmaz; kimin haklı olduğuna karar vermek okura kalır. (Bu parça örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada sözü edilen romanla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

8. 20. yüzyılın ikinci yarısında yazılan bir roman şöyle tanıtılmaktadır: Olaylar 14. yüzyılda İtalya'daki bir manastırda art arda yaşanan esrarengiz ölümler çevresinde gelişir; bir keşiş ile onun genç yardımcısı bu ölümleri araştırır. Yazar polisiye kurguyu Orta Çağ felsefesi, kütüphane ve yasaklı kitap tartışmalarıyla birleştirir; romanın çerçevesini de bulunmuş eski bir el yazmasının aktarılması kurmacasına dayandırır.

Tanıtılan roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

9. Kişilerimi bir gözlemci gibi izlemekle yetinmiyorum; onları, bir hekimin hastasını izlediği gibi sınıyorum. Şu adamın içkiye düşkünlüğü, öğütle düzeltilebilecek bir karakter zaafı değildir; babasından devraldığı yatkınlığın, doğup büyüdüğü mahallenin havasıyla birleşmesinin kaçınılmaz sonucudur. Romanım, bu birleşmenin bir insanı nereye götürdüğünü gösteren bir denemedir. (Bu parça örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçadaki yazarın benimsediği anlayışı, gözleme dayanan öteki anlayıştan ayıran temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

10. Aşağıda roman üzerine bazı yargılar verilmiştir:

I. Yapıtta işlenecek konular, aklın ve sağduyunun onayladığı ölçüler içinde seçilir.
II. Kişiler ve olaylar, günlük yaşamda karşılaşılabilecek olağanlıkta seçilir.
III. Konular uzak ülkelerden ve geçmiş çağlardan alınarak okurun hayal gücü beslenir.
IV. Yazar, anlattıklarını doğrulamak için gerçek çevrelerde inceleme ve araştırma yapar.

Bu yargılardan hangileri, romanda gözlemi esas alan anlayışlarla bağdaşır?

11. (Bu parça, bir roman anlayışını örneklendirmek amacıyla yazılmıştır.)

Kapının altından itilen kâğıtta bir saat, bir kat ve bir oda numarası yazıyordu; neden çağrıldığı yazmıyordu. Adam binaya vaktinde girdi. Koridorlar birbirine benziyordu; her kapının önünde, ellerinde aynı kâğıdı tutan insanlar bekliyordu. Sorduğu görevli oda numarasına uzun uzun baktı, "Burası değil, ama burası da sayılır," dedi ve onu bir üst kata gönderdi. Üst kattaki görevli de onu aşağıya yolladı. Akşam olduğunda adam neyle suçlandığını hâlâ bilmiyordu; yine de ertesi gün aynı saatte gelmesi gerektiğini, bunun kendi yararına olduğunu biliyordu.

Bu parçadaki dünya görüşü ve anlatım, aşağıdaki eserlerden hangisinin dünyasına en yakındır?

12. 19. yüzyıl Fransız romanından dört eser aşağıda verilmiştir:

I. Madam Bovary
II. Germinal
III. Goriot Baba
IV. Sefiller

Bu eserlerin ilk yayımlanış sırası, en eskiden en yeniye doğru aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

13. Bir roman üzerine şu saptamalar yapılmıştır:

I. Olaylar, birbirini izleyen beklenmedik rastlantılarla düğümlenmektedir.
II. Kişilerin gelirleri, giyimleri ve oturdukları semt ayrıntılarıyla betimlenmektedir.
III. Kişilerin konuşmaları, yaşadıkları çevrenin günlük diliyle verilmektedir.
IV. Kişilerin ruh hâlleri, fırtınalı ya da ıssız doğa görüntüleriyle birlikte sunulmaktadır.

Bu saptamalardan hangileri, romanın duygunun ve hayal gücünün öne çıktığı anlayışa bağlandığını gösterir?

14. 19. yüzyılda bir romancı, Fransız toplumunu bütün katmanlarıyla yansıtmak amacıyla yazdığı romanları tek bir büyük başlık altında toplamıştır. Bu dizide bir romanda tanıdığımız kişi, başka bir romanda yeniden karşımıza çıkar. Yazar, doğa bilimcilerin canlı türlerini sınıflandırması gibi toplumdaki insan tiplerini sınıflandırmayı amaçlar; ancak dizinin amacı, bir ailenin kalıtım yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılan yazgısını izlemek değildir.

Sözü edilen dizi ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

15. Romanlarıyla dünya edebiyatında öne çıkan bazı yazarlar şunlardır:

Balzac, Victor Hugo, Flaubert, Chateaubriand, Stendhal, Goethe, Walter Scott

Bu yazarlardan roman alanında realizm akımına bağlı olanlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

16. 20. yüzyılın toplumcu gerçekçi romanlarından biri şöyle tanıtılmaktadır: 1930'larda Amerika'da kuraklık ve ekonomik bunalım yüzünden toprağını yitiren bir çiftçi ailesi, iş bulma umuduyla batıya, Kaliforniya'ya doğru yola çıkar. Yolculuk boyunca aile, göçmen tarım işçilerinin sömürüsüne ve yoksulluğa tanık olur; romanda bireysel çaresizlik, ortak bir direniş bilincine dönüşür.

Tanıtılan roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

17. Dünya edebiyatından bazı roman–yazar eşleştirmeleri aşağıda verilmiştir:

I. Kırmızı ve Siyah – Stendhal
II. Vadideki Zambak – Flaubert
III. Oliver Twist – Dickens
IV. Kayıp Zamanın İzinde – Joyce
V. Mrs Dalloway – Virginia Woolf
VI. Ivanhoe – Victor Hugo
VII. Robinson Crusoe – Daniel Defoe

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

18. Don Kişot, edebiyat tarihlerinde ilk modern roman olarak kabul edilir. Eserin kahramanı, okuduğu şövalye hikâyelerinin etkisiyle kendini gezgin bir şövalye sanarak yola düşer; ancak karşılaştığı her şey, kafasındaki şövalyelik dünyasına uymayan sıradan bir gerçekliktir. Okur, kahramanın yüce sandığı serüvenlerin çoğunda hem güler hem de onun saflığına acır.

Bu bilgilere göre eserin "ilk modern roman" sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

19. 19. yüzyıl Rus realizminden bazı eserler, yazarları ve konuları aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Savaş ve Barış (Tolstoy): Napolyon'un Rusya seferi yıllarında aristokrat ailelerin hayatı
II. Suç ve Ceza (Dostoyevski): Yoksul bir öğrencinin işlediği cinayetin ardından yaşadığı vicdan hesaplaşması
III. Babalar ve Oğullar (Turgenyev): Eski değerleri reddeden nihilist bir genç ile önceki kuşak arasındaki çatışma
IV. Ölü Canlar (Dostoyevski): Ölmüş toprak kölelerinin kâğıt üzerinde satın alınmasıyla dönen bir dolandırıcılık

Bu eşleştirmelerden hangileri eser, yazar ve konu bakımından doğrudur?

20. (Aşağıdaki parça, özgün olarak yazılmış bir örnek metindir.)

O yıl kasabaya bir hafta boyunca kar yerine portakal çiçeği yağdı. Kadınlar çamaşırlarını içeri almadı; çiçekler ıslatmazdı nasılsa. Berber, dükkânının önüne biriken çiçekleri süpürgeyle kenara itip ilk müşterisini tıraş etti. Papaz pazar vaazında olaydan söz etmedi; anlatılacak bir tuhaflık görmemişti. Kasabada bu yağıştan şikâyet eden tek kişi, yüz on yaşındaki büyükanneydi: Çiçeklerin kokusu, gençliğinde unuttuğu bir aşkı ona her sabah yeniden hatırlatıyordu.

Bu parçada örneklendirilen anlayış ve bu anlayışın temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?