1. Gitti o güzel, kalmadı gönlümde tahammül
ey bâd-ı sabâ
Bir hâlini sorsan, ne olur, söylesen ey gül
ey nûr-ı bekâ

Bu parçanın nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

2. Bir kaside, nesib bölümünde kış mevsiminin ayrıntılı biçimde betimlenmesiyle açılmakta, ardından sultanın övüldüğü bölümle sürmektedir. Nesib bölümünün konusuna göre bu kaside aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

3. Gazel nazım biçimiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Gazelde beyit sayısı en az yirmi olmalıdır.
II. Bir gazelin en güzel beytine beytü'l-gazel ya da şah beyit denir.
III. Mahlasın yer aldığı beyit, beytü'l-gazel olarak da anılır.
IV. Bütün beyitleri aynı konu çevresinde birleşen gazele yek-âhenk gazel denir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

4. Serv-i bâlâsı revân, gonca-dehânı handân
Kaşı ol tîğ-ı hilâl, zülfü kemend-i cânân

Bu beyitte sevgilinin boyu servi, ağzı gonca, kaşı hilâl, saçı kemend olarak anılmaktadır. Bu durum, divan şiirinin hangi özelliğine bağlanabilir?

5. Aşağıdakilerin hangisinde kaside türü, tanımıyla YANLIŞ eşleştirilmiştir?

6. Kişi kendi kusurun görmez olur
Gayrının aybını her dem arar

Terazi kurmak istersen cihana
Evvelâ nefsini insan tartar

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

7. Bir zamanlar var idi bir ulu şâh
Adli ile dolmuş idi her bir râh

Ülkesinde kimse görmezdi sitem
Herkesin gönlünde vardı bir kerem

Bu parçanın nazım biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

8. Tartmadan söyleyen dil, sonra çeker pişmanlık
Sözün de bir vakti olur, işin de bir zamânı var

Gönül sırrını herkese açmak neye gerek
Her sırrın bir sahibi, her derdin bir lisânı var

Az söyle ki dinlensin sözün meclis içinde
Çok sözün câhil yanında bin türlü ziyânı var

Ârif odur ki susar, bilir yerini sözün
Her sükûtun ehl-i dil katında bir beyânı var

(Parça, divan şiirinin bir nazım biçimiyle yazılmış, eksiksiz bir şiirdir.)

Bu şiirin kafiye düzeni ile nazım biçimi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

9. Bir araştırmacı, XVI. yüzyılda yaşamış divan şairlerinin hayatları hakkında bilgi edinmek ve onların şiirlerinden seçilmiş örnekleri bir arada görmek istemektedir. Ayrıca bu şairlerden birinin ünlü bir gazeline başka şairlerin aynı ölçü, kafiye ve redifle yazdığı benzer şiirleri bulmayı amaçlamaktadır.

Bu araştırmacının başvuracağı eser türü ile aradığı şiirlere verilen ad aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

10. Bir gece yârân ile bezm-i safâ
Kurmuş idik, dediler: Ey ehl-i vefâ

Bir hikâyet eyle nazm ile beyân
Kim okuyan anda bula feyz-i cân

Ben de bu ricâyı kabûl eyleyip
Başladım bu nâmeye "Bismillah" deyip

Bu beyitler, bir mesnevinin aşağıdaki bölümlerinin hangisinden alınmış olabilir?

11. Kaside nazım biçimiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Kasidenin en güzel beytine beytü'l-kasîd denir.
II. Kasidelerin beyit sayısı genellikle 33 ile 99 arasında değişir.
III. Kasidelerde şairin mahlası çoğunlukla nesip bölümünde yer alır.
IV. Kasidenin asıl amacını taşıyan bölüm, giriş niteliğindeki nesiptir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

12. Ömrü bir an bilir ârif olan bu dünyâda
Bir serâbın ardına düşmez kişi sahrâda

Bu beyitle ilgili şu iki durum düşünülmektedir:
– Beyit, bir gazelin ilk beyti olarak yazılmıştır.
– Beyit, başka hiçbir beyitle bağlantısı olmayan, tek başına bağımsız bir şiir olarak yazılmıştır.

Beytin bu iki durumda alacağı adlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

13. Divan şiirinin genel özellikleriyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Parça güzelliği esastır; beyit çoğu zaman anlamca kendi içinde tamamlanır.
II. Şairler, geleneğin ortak mazmunlarını yeni ve ince bir söyleyişle işleyerek ustalıklarını gösterir.
III. Aruz, Türkçenin ses yapısına tam uymadığından imale ve zihaf gibi kusurlara yol açabilir.
IV. Doğa, bir mevsimin ya da bahçenin şairin gözlemine dayalı gerçekçi ayrıntılarıyla betimlenir; kalıp imgelerden kaçınılır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

14. Bir divan nüshasında şu şiirler yer almaktadır:

– 7 beyitlik bir gazel
– 9 beyitlik bir gazel
– 2 beyitlik bir kıt'a
– 12 beyitlik bir mesnevi parçası
– 33 beyitlik bir kaside

(Kasidede ikinci bir matla kullanılmamıştır; şiirlerin tamamı kendi nazım biçiminin kafiye düzenine uymaktadır.)

Buna göre bu şiirlerde, iki dizesi kendi arasında kafiyeli (musarra) olan beyitlerin toplam sayısı kaçtır?

15. Yine bir nâz ile meyletti o dildâra gönül
Düşer elbet yine bin dürlü efkâra gönül

Söylemez derdini hicran gecesinde bile
Açmadı sırrını asla o cefâkâra gönül

Bir gülün hasretidir bunca dikenden çekilen
Katlanır hâr ile bin cevre, o gülzâra gönül

Aşk odur kim, yakar evvel kendi sâhibini
Sonra teslîm eder ol şu'le-i bîdâra gönül

Hasretî, sen yine sabreyle bu hicrâna bugün
Erişir vuslata elbet, döner ol yâra gönül

(Beyitler, bir gazelin sıralanışı korunarak verilmiştir.)

Bu gazelle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

16. Divan edebiyatında kasideler farklı ölçütlere göre adlandırılır.

I. Fuzûlî'nin, beyitlerinin ikinci dizeleri aynı sözcükle biten kasidesinin "Su Kasidesi" olarak anılması
II. Kafiyesi "l" harfiyle kurulan bir kasidenin "Lâmiyye" diye adlandırılması
III. Giriş bölümünde baharın betimlendiği bir kasidenin "Bahâriye" diye adlandırılması
IV. Hz. Muhammed'i öven bir kasidenin "Naat" diye adlandırılması

Bu adlandırmalarda esas alınan ölçütler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

17. Klasik bir kasidede bölümlerin sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

18. Divan edebiyatının kavramlarıyla ilgili olarak aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Divanlarda şiirler, yazılış tarihlerine göre sıralanır.
II. Mürettep divan, şairin ölümünden sonra başkalarınca derlenen divandır.
III. Mahlas, şairin şiirlerinde kullandığı takma addır.
IV. Hamse, bir şairin beş mesnevisinden oluşan takımdır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

19. Aşağıdaki beyitler, bir kasidenin farklı bölümlerinden alınmıştır:

I.
Bu tâzelik ki gülşene geldi bu nev-bahâr
Sanma ki yeldendir, o şehin cûdu eyledi

II.
Benim o tûtî-i şeker-güftâr ki bu bezmde
Bir söz demedi kimse benim sözüm gibi

III.
Durdukça çarh-ı felek, döndükçe gün ü gece
Dâim ola cihanda bu devlet ü bu ikbâl

Bu beyitlerin alındığı bölümler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

20. Bir şairin kafiye düzenine tam uyan iki şiiri incelenmiştir:

– Bir gazelde, kafiyeye giren dizelerin sayısı 12'dir.
– Bir mesnevi parçasında da kafiyeye giren dizelerin sayısı 12'dir.

(Redifler kafiyeyle birlikte değerlendirilmiş, gazelde tek matla bulunmaktadır.)

Buna göre bu iki şiirin beyit sayıları toplamı kaçtır?