Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2 — Çalışma Kağıdı

1. (Bir köy evinin önü. KADIN çamaşır ipini toplamaktadır; KOMŞU kapıdan seslenir.)

KOMŞU — Postacı bugün de uğramadı mı?
KADIN — Uğradı; bizim kapıyı atladı.
KOMŞU — Oğlan haber salmıyor mu hiç?
KADIN — Salıyor. Ama haber karın doyurmuyor ki; ben havale bekliyorum.
KOMŞU — Bizimki de "bu ay olmadı ana" diye yazmış. Kentte de para ağaçta değilmiş.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

1950 sonrasında yazılmış bir oyundan alınan bu parça, dönem tiyatrosunun hangi eğilimini yansıtır?

A) Batılı akımların tekniklerinin oyunun yapısına taşınmasını B) Köy insanının yaşayışının ve geçim sıkıntısının sahneye taşınmasını C) Geleneksel tiyatronun tiplerinden ve söz gülmecesinden yararlanılmasını D) Oyun dilinin ölçülü ve uyaklı söyleyişe bağlanmasını E) Konuların millî tarihten ve kahramanlık olaylarından seçilmesini

2. 1950 sonrasında Türk tiyatrosunda devlet sahnelerinin yanı sıra özel tiyatroların sayısı artmış, sahnelenen oyun sayısı çoğalmıştır.

Bu gelişmenin tür üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Oyun yazarlığının ve sahnelenen oyun çeşidinin genişlemesi B) Oyun konularının yalnızca millî tarihle sınırlanması C) Geleneksel tiyatro kollarının Batılı türlerin yerini alması D) Sahne dilinin yeniden ölçülü söyleyişe dönmesi E) Oyunculuk eğitiminin okul dışına çıkarılması

3. 1950 sonrası Türk tiyatrosuyla ilgili olarak şu bilgiler verilmiştir:

I. Epik tiyatro tekniğinden yararlanan oyunlar yazılmıştır.
II. Toplumsal eleştiri, gülmeceyle birleştirilerek verilmiştir.
III. Batılı akımların etkisi ortadan kalkmış, oyunlar yalnız geleneksel kaynaklardan beslenmiştir.
IV. Oyunlar, ölçülü ve uyaklı bir dille yazılmaya dönülmüştür.

Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) II ve III B) I ve IV C) I ve II D) II ve IV E) III ve IV

4. Epik tiyatroyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Olay, kendi içinde bütünlüğü olan bölümler durumunda sunulabilir. B) Oyuncu, zaman zaman seyirciye doğrudan seslenebilir. C) Anlatıcıya, şarkıya ve yazılı levhalara yer verilebilir. D) Sahnede olup bitenin bir oyun olduğu seyirciden gizlenmez. E) Seyircinin olaya kapılması için sahnedeki her ayrıntı gerçeğe benzetilir.

5. (Sahnenin ortasında bir tezgâh. ANLATICI, elinde defterle öne çıkar; ışık onun üstündedir.)

ANLATICI — (seyircilere) Şimdi göreceğiniz bölümde usta, çırağın parasını vermeyecek. Vermediğine değil, veremediğine bakın; asıl mesele orada.
(Işık tezgâha kayar.)
USTA — Bu hafta da olmadı çırak; sipariş gelmedi.
ÇIRAK — Gelmeyen sipariş mi usta, benim hakkım mı?
(Kenardan bir türkü yükselir; oyuncular durur, türkü bitince kaldıkları yerden sürdürürler.)
ANLATICI — (seyircilere) Karar sizin: usta mı vermiyor, veremiyor mu?

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçadaki sahneleme tutumuyla amaçlanan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kişilerin iç dünyasını uzun konuşmalarla seyirciye açmak B) Olayı kesintisiz sürdürerek seyircideki gerilimi yükseltmek C) Olayı tek bir günde ve tek bir yerde toplayarak yoğunluk sağlamak D) Seyirciyi olayın akışına kapılmaktan alıkoyup nedenleri üzerinde düşünmeye yöneltmek E) Kişileri yöresel konuşma özellikleriyle vererek gerçeklik duygusunu artırmak

6. (Bir kasaba kahvesi. ŞÜKRÜ, elinde kullanma kılavuzuyla oturmaktadır; HALİL yanına ilişir.)

HALİL — Duyduk, makine almışsın.
ŞÜKRÜ — Aldım. Dört gündür camekânda duruyor; gelen geçen bakıyor.
HALİL — Çalıştırdın mı bari?
ŞÜKRÜ — Kılavuzu yabancı dilde. Zaten çalışsa ne olacak, çalışmasa ne olacak; camekânda duruyor ya.
HALİL — Benimki de öyleydi. Üstüne bir örtü serdim; misafir gelince örtüyü kaldırıyorum.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada toplumsal bir aksaklığa yönelik eleştiri aşağıdakilerin hangisiyle sağlanmıştır?

A) Kişilerin ruhsal çözümlemelerine geniş yer verilmesiyle B) Bir anlatıcının seyirciye seslenerek olayı yorumlamasıyla C) Olayın acıklı bir sonla bağlanıp seyircide acıma uyandırmasıyla D) Kişilerin yöresel ağzın bütün özellikleriyle konuşturulmasıyla E) Kişilerin davranışındaki tutarsızlığın gülünç bir karşılaşmada gösterilmesiyle

7. Bir kenar mahallenin yaşayışını müzikli bir oyun biçiminde sahneye taşıyan, toplumsal eleştiriyi mizahla birleştirirken epik tiyatro tekniğinden de yararlanan yapıt ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Köşebaşı – Ahmet Kutsi Tecer B) Bir Kavuk Devrildi – Musahipzade Celal C) Sersem Kocanın Kurnaz Karısı – Haldun Taner D) Keşanlı Ali Destanı – Haldun Taner E) Bir Adam Yaratmak – Necip Fazıl Kısakürek

8. 1950 sonrası Türk tiyatrosuna ilişkin aşağıdaki oyun – yazar – eğilim üçlülerinin hangisinde üç bilgi de doğrudur?

A) IV. Murat – Turan Oflazoğlu – epik tiyatro B) Keşanlı Ali Destanı – Haldun Taner – absürt tiyatro C) Boş Beşik – Cahit Atay – köy gerçekçiliği D) Hürrem Sultan – Turan Oflazoğlu – tarihî oyun E) Asiye Nasıl Kurtulur – Vasıf Öngören – epik tiyatro

9. Haldun Taner'in oyunlarında Batıdan gelen epik tiyatro tekniğiyle geleneksel Türk tiyatrosunun birikimi bir arada kullanılır. Bu birleşmeyi kolaylaştıran, iki kaynağın birbirine şaşırtıcı biçimde yakın düşen yanlarıdır.

I. İkisinde de sahnedekinin gerçeğin birebir kopyası olduğu izlenimi verilmez.
II. İkisinde de kişiler ruhsal çözümlemelerle derinleştirilir.
III. İkisinde de oyuncu, seyirciyle doğrudan ilişki kurabilir.
IV. İkisinde de olay, neden-sonuç bağıyla sıkı sıkıya örülmüş tek bir çizgide ilerler.

Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) I ve III B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

10. (Kentin kenarında bir yamaç. Teneke çatılı, yarım kalmış bir ev. Arkada fabrika bacaları görünür.)

DURSUN — Köyde toprağımız vardı, suyumuz yoktu. Burada suyumuz var, toprağımız yok; tapu diyorlar, kâğıt diyorlar.
FATMA — Komşu, belediye gelirse duvarı yıkarmış diyor.
DURSUN — Gece yaptık bu duvarı. Sabaha kadar dam örtülürse ev sayılırmış.
FATMA — Ev sayılır da biz sayılır mıyız Dursun?

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

1950 sonrası tiyatroda köy yaşamını işleyen oyunların yanında başka eğilimler de belirmiştir. Bu parçanın, köy yaşamını konu edinen oyunlardan ayrılan yönü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kişilerin geçim sıkıntısı ve yoksulluk içinde sunulması B) Toprak ve su gibi doğal kaynaklara ilişkin dertlere değinilmesi C) Kente göçenlerin kentin kıyısında tutunma ve kabul görme sorunu D) Kişilerin kendi çevrelerinin konuşma özellikleriyle konuşturulması E) Toplumsal bir sorunun gülmeceyle değil ciddi bir söyleyişle verilmesi

11. (Sahnede yalnız bir oyuncu vardır. Omzunda bir mendil, elinde bir değnek taşır. Bir iskemleye oturur, değneği yere vurarak söze başlar.)

OYUNCU — Efendim, bu gece size bir kahveci ile bir tahsildarın hikâyesini anlatacağım. (Mendili başına bağlayıp sesini kalınlaştırır.) "Vergini öde kahveci!" (Mendili omzuna atıp sesini inceltir.) "Neyle ödeyeyim efendi, bu ay üç bardak çay sattım!" (Seyirciye döner.) Gülmeyin efendim; yarın aynı tahsildar sizin kapınızı çalacak.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

1950 sonrası bazı oyun yazarları geleneksel Türk tiyatrosunun birikimini çağdaş sahneye taşımıştır. Bu parçada yararlanılan geleneksel tür ile bu kullanımla seyirci üzerinde amaçlanan etki aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) meddah – seyircinin olaya mesafeyle bakıp düşünmesi B) ortaoyunu – seyircinin olaya mesafeyle bakıp düşünmesi C) meddah – seyircinin kendini kahramanın yerine koyması D) Karagöz – seyircinin olaya mesafeyle bakıp düşünmesi E) tuluat – seyircinin kendini kahramanın yerine koyması

12. (Boş bir oda. Ortada bir masa, iki iskemle. İki kişi karşılıklı oturmaktadır.)

NECLA — Saat kaç?
FERHAT — Yağmur yağacak galiba.
NECLA — Demek üç oldu.
FERHAT — Şemsiyeyi getirmemişim.
NECLA — Getirseydin de olmazdı; masa küçük.
(Uzun bir sessizlik.)
NECLA — Saat kaç?
FERHAT — Yağmur yağacak galiba.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçanın alındığı oyunla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Olaylar, birbirini doğuran bir sıra içinde çözüme doğru ilerlemektedir. B) Kişiler, bir aksaklığı düzeltmek üzere seyirciyi göreve çağırmaktadır. C) Anlamsızlaşan konuşmalar ve yineleme, insanın çıkışsızlığını duyurmaktadır. D) Kişilerin geçmişi, uzun konuşmalarla seyirciye tanıtılmaktadır. E) Konuşmalar, bir yörenin ağzıyla gerçekçi biçimde verilmektedir.

13. 1950 sonrası Türk tiyatrosunda yazılmış bazı oyunlar ile yazarları aşağıda eşleştirilmiştir:

• Çiçu – Aziz Nesin
• Cengiz Han'ın Bisikleti – Refik Erduran
• Mikadonun Çöpleri – Necati Cumalı
• Evcilik Oyunu – Adalet Ağaoğlu
• Pusuda – Necati Cumalı
• Kanaviçe – Turgut Özakman
• Ayak Bacak Fabrikası – Vasıf Öngören

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

14. (Bir kasaba berberi. BERBER, dükkânın arkasındaki kuyunun başına eğilmiştir.)

BERBER — Dinle kuyu, kimseye söyleme: kralın kulakları eşek kulağıdır! Yıllardır başlığının altında saklıyor; bilen yalnız benim. Söylemezsem çatlayacaktım.
(Kuyunun çevresindeki sazlar rüzgârla sallanır; bir fısıltı yükselir.)
SAZLAR — Kralın kulakları... kralın kulakları...
BERBER — (korkuyla) Ben sustum ama söz susmuyor!

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

1950 sonrası Türk tiyatrosunda Antik Çağ mitoslarını yeniden yorumlayıp sanatçı ile iktidar, gerçeği söyleme ile susma arasındaki çatışmayı işleyen oyunlar yazılmıştır. Bu parçanın esinlendiği mitosu sahneye taşıyan oyun ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Midas'ın Kulakları – Güngör Dilmen B) Midas'ın Kulakları – Turan Oflazoğlu C) Kurban – Güngör Dilmen D) Deli İbrahim – Turan Oflazoğlu E) Eşeğin Gölgesi – Haldun Taner

15. Bir sahne topluluğunun programı şöyle tanıtılmaktadır: Gösteri, birbirine olay örgüsüyle bağlanmayan kısa skeçlerden ve aralarına yerleştirilen şarkılardan oluşuyor; her skeç o haftanın gazetelerinden alınmış güncel bir siyasal ya da toplumsal olayı alaya alıyor; oyuncular skeç aralarında seyirciyle doğrudan şakalaşıyor.

Bu programın ait olduğu tiyatro türü ile bu türü Türk sahnesine kazandırmasıyla bilinen yazar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) vodvil – Haldun Taner B) kabare – Haldun Taner C) kabare – Aziz Nesin D) tuluat – Haldun Taner E) operet – Aziz Nesin

16. (Sahne çıplaktır; arkada bir ip gerilmiş, üzerine birkaç gömlek asılmıştır. Işıklar yanınca oyuncular gömlekleri seyircinin gözü önünde giyer.)

BİRİNCİ OYUNCU — (seyirciye dönerek) Ben bu akşam Terzi Rıza'yım. Aslında terzi değilim; ama kırk yıl dikiş diken bir adamın sabrını size göstermeye çalışacağım.
(Yukarıdan bir levha iner: "Fabrika açılınca terziler ne yaptı?")
TERZİ RIZA — (makinesinin başına geçer) Bir gömleği iki günde dikerdim; karşıdaki fabrika şimdi günde iki bin gömlek basıyor.
ÇIRAK — Usta, bu hafta da müşteri gelmedi.
TERZİ RIZA — (birden durur, seyirciye) Rıza'ya acımanızı istemiyorum. Kendinize sorun: o fabrikanın gömleğini siz neden alıyorsunuz?

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Epik tiyatroda başvurulan bazı ögeler şunlardır:

• Oyuncunun seyirciye doğrudan seslenmesi
• Sahneye yazılı bir levha indirilmesi
• Olayın akışını kesen bir şarkıya yer verilmesi
• Oyuncunun canlandıracağı kişiyle arasına mesafe koyması
• Bir anlatıcının sonraki bölümde olacakları önceden duyurması
• Kostümlerin seyircinin gözü önünde giyilmesi

Bu ögelerden kaç tanesi parçada kullanılmıştır?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

17. 1950 sonrası Türk tiyatrosunda, Batıdan gelen iki anlayışın etkisi bir arada görülür. Bu anlayışların seyirciye yönelik temel amaçları birbirinden ayrılır.

Epik tiyatro ile absürt tiyatronun seyirciye yönelik temel amacı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?

A) toplumsal düzeni sorgulatmak – kişilerin iç dünyasını çözümlemek B) toplumsal düzeni sorgulatmak – insanın varoluş durumunu duyurmak C) insanın varoluş durumunu duyurmak – toplumsal düzeni sorgulatmak D) acıma ve korku uyandırmak – gülmece yoluyla eğlendirmek E) gülmece yoluyla eğlendirmek – kişilerin iç dünyasını çözümlemek

18. (Kentte bir apartman dairesi. Akşam yemeği. ŞENAY sofrayı kurmaktadır; kocası ERDAL gazete okur.)

ŞENAY — Bugün annemi aradım. Sesi yorgun geliyordu.
ERDAL — (gazeteden başını kaldırmadan) Yağ yine zamlanmış.
ŞENAY — Hafta sonu ona gidelim mi diye düşünmüştüm.
ERDAL — Müdür beni yine toplantıya almadı. On beş yıl oldu, hâlâ kapının dışındayım.
ŞENAY — (tabakları dizer, durur) On beş yıldır ben de bu masada senin karşında oturuyorum Erdal. Beni gördüğün oldu mu?
(Erdal gazeteyi yavaşça indirir. Uzun bir sessizlik.)

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada konuşmalar birbirini karşılamıyor gibi görünse de parça absürt tiyatroya değil, 1950 sonrasında bireyin iç dünyasını ve aile içi ilişkileri irdeleyen eğilime örnektir.

Bu yargıyı destekleyen en güçlü kanıt aşağıdakilerden hangisidir?

A) Konuşmaların tek bir mekânda ve akşam yemeği gibi gündelik bir anda geçmesi B) Kişilerin adlarıyla verilmesi ve kentli bir çevreden seçilmiş olması C) Konuşmalardaki karşılıksızlığın sonunda uzun bir sessizliğe varması D) Karşılıksız konuşmanın, kişilerden birince ilişkideki bir yara diye adlandırılması E) Kişilerden birinin iş yaşamında gördüğü haksızlıktan yakınması

19. (Bir köy kahvesinin önü. Akşam olmuştur. HALİL AĞA ile oğlu MEMO karşı karşıyadır.)

HALİL AĞA — Karşı obanın adamları kanımızı yerde bıraktı. Töre ne der? Kan kanla yunur.
MEMO — Ağam, ben okuyacağım dedim; kasabadaki okula yazıldım.
HALİL AĞA — Okul kan almaz oğul. Bu köyde silahını kuşanmayan erkeğe erkek denmez.
MEMO — (yere bakarak) Gidersem babamı yitiririm, kalırsam kendimi...

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

I. Töre ve kan davası gibi geleneksel değerlerin birey üzerindeki baskısı
II. Bireyin, çevresinin beklentisiyle kendi isteği arasında kalması
III. Bir anlatıcının olayları seyirciye yorumlaması
IV. Olayın, ulusal tarihten bir kahramanlık sahnesine dayanması

1950 sonrasında köy yaşamını işleyen oyunlardan alınmış gibi düzenlenen bu parçada yukarıdakilerden hangileri görülmektedir?

A) Yalnız I B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve IV E) I ve II

20. (Sarayda gece. Tahtın önünde tek bir kandil yanmaktadır. PADİŞAH yalnızdır.)

PADİŞAH — Kapının ardındaki her ayak sesi bir kılıç sesi gibi geliyor kulağıma. Kardeşlerimi bu odadan birer birer çıkardılar; hiçbiri geri dönmedi. Şimdi taht benim, korku da benim. Sabaha kadar uyumazsam beni deli sanacaklar; uyursam belki uyanamayacağım.
(Kandilin alevi titrer; padişah duvardaki gölgesine bakar.)
PADİŞAH — Sen de mi bekliyorsun gölgem? Herkes bekliyor...

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Cumhuriyet'in ilk döneminde de tarihî konulu oyunlar yazılmıştır. 1950 sonrasında yazılmış bir tarihî oyundan alınmış gibi düzenlenen bu parça, tarihin sahneye taşınmasında hangi eğilimi yansıtmaktadır?

A) Tarihî kişiyi, ulusun kahramanlık ülküsünü taşıyan bir örnek olarak yüceltme B) Tarihî kişiyi, iktidarın doğurduğu korku ve yalnızlık içinde ruhsal yönüyle ele alma C) Tarihî olayı, araya giren bir anlatıcının yorumlarıyla seyirciye mesafeli sunma D) Tarihî konuyu, geleneksel tiyatronun kalıp tipleriyle bir güldürüye dönüştürme E) Tarihî olayı, günümüze taşınan bir efsanenin yeniden yorumuna bağlama

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2 — Çalışma Kağıdı

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2 — Çalışma Kağıdı

CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK TİYATROSU 2 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI