Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 1 — Çalışma Kağıdı

1. Cumhuriyet'in ilk döneminde manzum olarak kaleme alınmış bir oyun ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Köşebaşı – Ahmet Kutsi Tecer B) Akın – Faruk Nafiz Çamlıbel C) Bir Kavuk Devrildi – Musahipzade Celal D) Bir Adam Yaratmak – Necip Fazıl Kısakürek E) Vatan Yahut Silistre – Namık Kemal

2. Cumhuriyet'in ilk döneminde tiyatro, konservatuvar ve devlet sahnesi gibi kurumlar aracılığıyla desteklenmiş; oyuncu yetiştirme işi düzenli bir öğretimin içine alınmıştır.

Bu tutumla amaçlanan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sahnelenecek oyunların konularını önceden belirleyip türü denetim altında tutmak B) Batıdan gelen sahne tekniğini bırakıp geleneksel tiyatro kollarını yaygınlaştırmak C) Türü, kişisel girişimlere bağlı olmaktan çıkarıp sürekli bir sahne ve oyuncu düzenine kavuşturmak D) Çeviri oyunların sahnelenmesine son verip yalnızca telif oyunlara yer vermek E) Oyun yazarlığını, şiirle uğraşan adların dışındaki yazarlara açmak

3. (Bir köy evinin avlusu. Akşamüstü. ANA leğenin başındadır; BABA çuvalları saymaktadır. Kızları SELVİ kapıda durur.)

SELVİ — Öğretmen, kasabadaki okula yazılabilirim, dedi.
BABA — Kasaba iki saat yol kızım; kışın o yol kapanır.
ANA — Kapanırsa kapansın. Bizim gibi kalmasın.
BABA — (çuvalı bırakır) Harman bu yıl yarı yarıya. Kitabı, yolu, yatısı... Hangisine yeteriz?
SELVİ — Yetmezse dönerim baba; hiç gitmemişten iyidir.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Cumhuriyet'in ilk döneminde yazılmış bir oyundan alınan bu parça, dönem tiyatrosundaki hangi gelişmeyi örneklendirir?

A) Oyun kişilerinin kalıplaşmış tiplerle verilmesi geleneğinin sürdürülmesini B) Sahne dilinin ölçü ve uyak gözetilerek kurulmasının yaygınlaşmasını C) Oyun konularının Batıdan yapılan uyarlamalarla karşılanmasını D) Geleneksel tiyatronun söze dayalı gülmece anlayışının sürdürülmesini E) Kahramanlık konularının yanı sıra sıradan insanın yaşayışının da işlenmesini

4. Cumhuriyet'in ilk döneminde, Osmanlı toplum yaşamını konu edinen komedyalar yazan bazı yazarlar, geleneksel Türk tiyatrosunun birikiminden yararlanmayı sürdürmüştür. Aşağıdaki parça, böyle bir oyundan alınmıştır.

(Bir çarşı meydanı. KÂTİP, elinde defterle esnafın önünde durur; arkasında MÜBAŞİR bekler.)

KÂTİP — Defterde yazılıdır: tezgâh iki arşın olacak. Seninki iki buçuk.
ESNAF — Babamdan böyle kaldı efendim; dedemden de böyle kalmıştı.
KÂTİP — Deden defter tutmazdı; ben tutarım.
MÜBAŞİR — (kolları sıvayarak) Efendimiz yorulmasın, ben ölçerim.
ESNAF — Ölçme! Ölçülen tezgâh küçülür, küçülen tezgâh kapanır.
KÂTİP — (defteri kapatır) Kapanırsa yerine yenisi açılır; defter boş kalmaz.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada oyun kişileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İç dünyaları çözümlenerek bireysel özellikleriyle ayrıntılandırılmışlardır. B) Oyun boyunca değişen ve gelişen bir çizgi izleyecekleri belli olmaktadır. C) Olayın geçtiği yeri seyirciye tanıtan birer anlatıcı gibi konuşmaktadırlar. D) Temsil ettikleri konumun kalıplaşmış özellikleriyle karşımıza çıkmaktadırlar. E) Konuşmalarını ölçülü ve uyaklı bir söyleyişle sürdürmektedirler.

5. Cumhuriyet'in ilk döneminde devlet eliyle kurulan sahnelerin dağarında, telif oyunların yanı sıra Batı edebiyatının tanınmış oyunlarına da geniş yer verilmiştir.

Bu uygulamayla amaçlanan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yerli oyun yazarlığının yerini çeviri metinlere bırakmasını sağlamak B) Oyun kişilerinin adlarını ve olay yerlerini bu toplumun yaşayışına uydurmak C) Batılı sahne tekniğinin ve oyunculuk anlayışının yerleşmesini sağlamak D) Geleneksel tiyatro kollarının yerini bu oyunların almasını sağlamak E) Seyirciyi millî tarih konulu oyunlardan uzaklaştırmak

6. Cumhuriyet'in ilk döneminde tiyatro alanındaki kurumlaşmayla ilgili olarak şu bilgiler verilmiştir:

I. Darülbedayi, Cumhuriyet'in ilanından sonra kurulan ilk sahne topluluğudur.
II. Darülbedayi, Cumhuriyet döneminde İstanbul Şehir Tiyatrosu adıyla çalışmalarını sürdürmüştür.
III. Ankara'da açılan konservatuvar, sahne sanatçısı yetiştirmeyi düzenli bir öğretime bağlamıştır.
IV. Devlet Tiyatroları, geleneksel Türk tiyatrosunun kollarını yeniden canlandırmak amacıyla kurulmuştur.

Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) I ve II B) II ve III C) I ve III D) II ve IV E) III ve IV

7. (Bir sınır kalesinin burcu. Şafak sökmek üzeredir. Genç bir nöbetçi ile komutan karşı karşıyadır.)

NÖBETÇİ — Haber var: bu gece ırmak geçildi,
Sabaha varmadan burçlar seçildi.
KOMUTAN — Sayımız az diye başın eğilmez,
Bu toprak yürekten başkasın bilmez.
NÖBETÇİ — Peki ya kapıyı zorlarsa düşman?
KOMUTAN — Kapı taş değildir, kapıdır insan.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Cumhuriyet'in ilk döneminde yazılmış bir oyundan alınan bu parçada görülen konu kaynağı ile dil özelliği aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?

A) günlük yaşamdan bir olay – konuşma diline yakın düzyazı B) Batı edebiyatından alınan bir konu – uyarlamaya dayalı düzyazı C) toplumsal bir aksaklık – söz oyunlarına dayalı gülmece dili D) millî tarih ve kahramanlık – ölçülü, uyaklı söyleyiş E) köy yaşamından bir kesit – yöresel ağza dayalı düzyazı

8. Tanzimat döneminde de Cumhuriyet'in ilk döneminde de tiyatroya eğitici bir işlev yüklenmiştir; ne var ki bu işlev iki dönemde aynı zemine dayanmaz.

I. Tanzimat'ta bu işlev, tek tek yazarların halkı aydınlatma isteğinden doğmuştur.
II. Cumhuriyet döneminde aynı işlev, sahneyi ve oyuncu yetiştirmeyi de kapsayan kurumsal bir düzenlemenin parçası olmuştur.
III. Tanzimat döneminde oyunlar, devlete bağlı sahnelerde düzenli bir ödenekle sahnelenmiştir.
IV. Cumhuriyet döneminde eğitici işlev, oyun konularının yalnızca tarihten seçilmesi zorunluluğunu doğurmuştur.

Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) I ve II B) II ve III C) I ve IV D) II ve IV E) III ve IV

9. (Bir konağın salonu. Duvarda eski bir duvar saati, yanında yeni alınmış bir gramofon.)

NURİ — (kravatını düzelterek) Anneciğim, artık bana "mon cher" diye seslenin; Avrupa'da herkes böyle konuşuyor.
ANNE — Oğlum, Avrupa'yı gördün de kitabını da gördün mü? Ev plakla doldu, raflarda tek kitap yok.
NURİ — Kitap eski kafalıların işi anne; medeniyet giyimle, dansla gelir.
BÜYÜKBABA — (saate bakarak) Bu saati babam aldı, ben kurdum. Sen kurmayı bilmezsin ama atmayı iyi bilirsin.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçayla ilgili olarak şunlar söylenmiştir:

I. Kuşaklar arasındaki çatışma işlenmektedir.
II. Batılılaşmanın yüzeysel bir taklit olarak anlaşılması eleştirilmektedir.
III. Konuşmalar ölçülü ve uyaklı bir dille yazılmıştır.
IV. Kişiler, yöresel ağız özellikleriyle konuşmaktadır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve IV E) II, III ve IV

10. 1930'ların ortasında bir Anadolu kasabasında öğretmenler, memurlar ve esnaf akşamları bir araya gelir; kasabadaki salona kurulan sahnede kendi hazırladıkları oyunları oynarlar. Oyunlarda yeni kurulan düzenin değerleri, okumanın ve sağlığı korumanın önemi işlenir. Oyuncuların hiçbiri sahne eğitimi almamıştır; seyircilerin çoğu da hayatında ilk kez bir tiyatro oyunu izlemektedir.

Bu parçada anlatılan çalışmalar aşağıdaki kurumlardan hangisinin etkinlikleri arasında yer alır?

A) Halkevleri B) Darülbedayi C) Devlet Tiyatroları D) Ankara Devlet Konservatuvarı E) İstanbul Şehir Tiyatroları

11. Cumhuriyet'in ilk döneminde tiyatroya yönelen yazarların birçoğu, başka türlerde de eser vermiş, hatta asıl ününü bu türlerde kazanmıştır.

Aşağıdakilerin hangisinde yazar, bu dönemde yazdığı bir oyun ve asıl tanındığı tür doğru olarak birlikte verilmiştir?

A) Faruk Nafiz Çamlıbel – Akın – roman B) Necip Fazıl Kısakürek – Bir Adam Yaratmak – hikâye C) Ahmet Kutsi Tecer – Köşebaşı – roman D) Nazım Hikmet – Unutulan Adam – roman E) Reşat Nuri Güntekin – Hülleci – roman

12. Türk tiyatrosunun kurumlaşma sürecinde şu gelişmeler yaşanmıştır:

I. Devlet Tiyatrolarının kurulması
II. Halkevlerinin açılarak Anadolu'da amatör sahne çalışmalarının başlaması
III. İstanbul'da Darülbedayi'nin kurulması
IV. Ankara'da Devlet Konservatuvarının açılarak oyuncu yetiştirme işinin düzenli öğretime bağlanması

Bu gelişmelerin gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisidir?

A) II – III – IV – I B) III – IV – II – I C) III – II – I – IV D) III – I – II – IV E) III – II – IV – I

13. (Bir kasaba kahvesi. MUHTAR, KÂTİP ve genç DOKTOR oturmaktadır.)

MUHTAR — Doktor bey, köylü aşıya yanaşmıyor; "atalarımız aşısız yaşadı" diyorlar.
KÂTİP — Zorla olmaz bu işler.
DOKTOR — (ayağa kalkar) Zorla değil, bilgiyle olur. Bir millet ancak okuyarak, sağlığını koruyarak, bilime güvenerek ayağa kalkar. Hurafeye bağlanan toplum yerinde sayar, bilime sarılan ilerler. Bunu her köylümüze anlatmak hepimizin borcudur.
(Muhtar ile kâtip başlarını sallar.)

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada Cumhuriyet'in ilk dönemi tiyatrosunun aşağıdaki özelliklerinden hangisi belirgin biçimde görülmektedir?

A) Kişilerin, geleneksel tiyatronun kalıplaşmış tipleri olarak çizilmesi B) Bir anlatıcının olayı durdurup seyirciye doğrudan seslenmesi C) Bir kişinin, yazarın görüşlerini dile getiren sözcü olması D) Kişilerin ruhsal çatışmalarının iç konuşmalarla derinleştirilmesi E) Gülmecenin, sözcüklerin yanlış anlaşılmasından doğması

14. Cumhuriyet'in ilk döneminde manzum oyun yazma geleneği bir süre sürdürülmüş, ilerleyen yıllarda oyun dili düzyazıya bırakılmıştır.

Bu değişimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sahnedeki konuşmanın, günlük konuşmanın doğallığına yaklaştırılmak istenmesi B) Oyun konularının tarihten alınmasından vazgeçilmesi C) Şiirle uğraşan yazarların tiyatro türünden büsbütün uzaklaşması D) Devlet sahnelerinde yalnızca çeviri oyunlara yer verilmeye başlanması E) Seyircinin ölçülü söyleyişi anlamakta güçlük çektiğinin belirlenmesi

15. (Üç perdelik bir oyunun ikinci perdesi. Bir memur evinin yemek odası; masada soğumuş bir tencere, duvarda yaprakları koparılan bir takvim. Işık, akşamüstünü gösterecek biçimde yavaş yavaş kararır.)

SABRİ — Müdür bugün de zammı sormadı. Yirmi yıldır aynı masadayım.
FATMA — Sen sorsaydın?
SABRİ — Sorsam ne olacak; adam başını bile kaldırmadı.
(Fatma sessizce tencereyi ısıtmaya götürür; kapının ardından kızlarının ders çalışan sesi gelir.)

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçayı, 1950 sonrasında epik tiyatro anlayışıyla yazılan oyunlardan ayıran özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toplumsal bir sorunun gündelik yaşam içinde işlenmesi B) Konuşmaların ölçüsüz, düzyazı bir dille yazılması C) Sıradan insanların oyunun başkişisi olarak seçilmesi D) Sahnedeki yaşamın gerçeğin kopyası gibi sunulması E) Olayın bir memur ailesinin evinde geçmesi

16. Cumhuriyet döneminin ilk kuşak oyun yazarlarıyla oyunları aşağıda eşleştirilmiştir:

- Reşat Nuri Güntekin → Tanrıdağı Ziyafeti
- Nazım Hikmet → Kafatası
- Cevat Fehmi Başkut → Paydos
- Faruk Nafiz Çamlıbel → Canavar
- Necip Fazıl Kısakürek → Taş Parçası
- Ahmet Kutsi Tecer → Tohum

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

17. (1921 yazı. Bir Anadolu köyünün harman yeri. Kadınlar kağnılara sandık yüklemektedir.)

ZEYNEP — Bu sandıklar bu gece cepheye yetişmeli; yağmur bastırmadan yola çıkalım.
YAŞLI KADIN — Oğlum cephede, gelinim burada; bu kağnıyı ben sürmezsem kim sürecek?
ÇOBAN — Köprü yıkılmış diyorlar.
ZEYNEP — Dereden geçeriz. Öküz yorulursa kağnıyı biz çekeriz.

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçayla ilgili olarak şunlar söylenmiştir:

I. Konusunu yakın tarihten almıştır.
II. Kahramanları, sıradan halk insanlarıdır.
III. Konuşmalar düzyazıyla yazılmıştır.
IV. Olay, geleneksel tiyatronun kalıplaşmış tipleriyle canlandırılmaktadır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I, II ve III C) I ve IV D) II ve III E) II, III ve IV

18. Aşağıda bazı oyunlar yazarlarıyla birlikte verilmiştir:

- Bir Adam Yaratmak – Necip Fazıl Kısakürek
- Keşanlı Ali Destanı – Haldun Taner
- Köşebaşı – Ahmet Kutsi Tecer
- Hürrem Sultan – Orhan Asena
- Hülleci – Reşat Nuri Güntekin
- Midas'ın Kulakları – Güngör Dilmen

Bu oyunlardan kaç tanesi Cumhuriyet'in ilk döneminde (1923-1950) yazılmıştır?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

19. Cumhuriyet'in ilk döneminde tiyatroya, toplumsal konuların yanı sıra farklı yönelimler de girmiştir. Aşağıdaki parça bu yönelimlerden birini örneklendirmek üzere yazılmıştır:

(Gece. Bir hekimin muayenehanesi. SUAT masanın başındadır; önünde kapatılmış bir hasta dosyası durur.)

SUAT — Onu kurtaramadım. Herkes "elinden geleni yaptın" diyor; peki ya içimdeki ses? O ses susmuyor. Bu odada benden başka biri var sanki; uyusam da uyanık kalsam da gözü üstümde. Ölüm bir kapıysa ardında ne var: koca bir hiçlik mi, yoksa beni bekleyen bir yargı mı?
(Pencereye gider; dışarıdan yalnız rüzgârın sesi duyulur.)

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parça aşağıdaki yönelimlerden hangisini örneklendirmektedir?

A) Kişilerin anlamsızlaşan konuşmalarla iletişimsizliği yaşadığı absürt anlayış B) Anlatıcının olayı keserek seyirciyi düşünmeye çağırdığı epik anlayış C) Millî tarihin kahramanlarını ölçülü bir dille yücelten manzum oyun anlayışı D) Bireyin iç dünyasını ve metafizik sorgulamalarını öne çıkaran psikolojik dram E) Köy yaşamının sorunlarını gerçekçi bir gözle sahneye taşıyan anlayış

20. Cumhuriyet'in ilk dönemindeki Türk tiyatrosuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Sahne sanatçısı yetiştirmek üzere düzenli öğretim veren kurumlar açılmıştır. B) Konularını millî tarihten alan oyunlar kaleme alınmıştır. C) Oyun yazanlar arasında şiirle tanınmış adlar önemli bir yer tutmuştur. D) Halkevlerinin temsil kolları aracılığıyla oyunlar ülkenin değişik yerlerinde sahnelenmiştir. E) Oyun metinleri sahne için değil okur için kaleme alındığından tür, seyirciyle bağını koparmıştır.

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 1 — Çalışma Kağıdı

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 1 — Çalışma Kağıdı

CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK TİYATROSU 1 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI