1. 1950 sonrası Türk romanında bireyin yabancılaşmasını iç monolog ve bilinç akışı gibi tekniklerle işleyen yazarlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

2. Modernist romanın "anlatacak bir konusu yok" biçiminde değerlendirilmesi yaygın bir yanlış anlamadır. Bu romanlarda bilinç akışı, iç monolog ve zamanın kırılması gibi teknikler belli bir amaçla kullanılır.

Buna göre bu tekniklerin kullanılma amacı aşağıdakilerden hangisidir?

3. (Aşağıdaki parça, sözü edilen roman anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Harman yerinde ölçü, her yıl olduğu gibi yine ağanın adamının elindeydi. Veli, çuvalın ağzını bağlarken payının geçen yılkinden az olduğunu gördü; bir şey demedi. Diyemezdi de: kışın aldığı tohumun karşılığı daha kapanmamıştı, kapanmadıkça tarlanın hangi ucunu süreceğine kendisi karar veremezdi. Akşam evde kadın, "Ölçüyü sorsaydın." dedi. Veli ocağın başına çöktü, "Sorarım." dedi, "sorarım da gelecek yıl tohumu kimden alırım?" Köyde herkesin borcu vardı; borcun kimde toplandığını da herkes bilirdi.

Bu parçadan hareketle sözü edilen roman anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. 1950 sonrası Türk romanında tarihî konulara yönelen bir çizgi de vardır. Bu çizgideki romanlar geçmişi bir macera ortamı olarak kullanmak yerine, o dönemdeki toplumsal düzenin nasıl işlediğini anlamaya çalışır.

Buna göre bu romanlarda tarihin ele alınışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Köy hayatının Türk romanına girişi 1950 sonrasıyla başlamaz; köy ve taşra daha önceki dönemlerde de roman konusu olmuştur. 1950 sonrasında değişen şey, köyün ele alınış biçimidir; bu dönemde köy enstitülerinde yetişmiş yazarların katkısıyla köy, içeriden bilen bir gözle anlatılmıştır.

Buna göre bu değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

6. (Aşağıdaki parça, sözü edilen anlatım tutumunu örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Köyün yaşlıları anlatır: O kış, kar üç gün üç gece durmadan yağdı; yollar kapandı, damlar çöktü, dağın yolunu su gibi bilenler bile eşikten öteye adım atmadı. "Gök o kış kapılarını üstümüze kapadı," derlerdi, "sürüyü bir daha göremeyiz sandık." Veli, ikinci gün sabaha karşı sopasını aldı, kepeneğini omzuna attı, kimseye bir şey demeden yamaca yürüdü. Karın içinde bir gün bir gece yürüdü; rüzgâr yüzüne vurdukça silmedi, oturup dinlenmedi. Üçüncü günün akşamı köyün önünde önce bir çıngırak sesi duyuldu, sonra karanlıkta kımıldayan bir karaltı göründü, sonra dört yüz koyun birden ağıla doldu; sayıldı, bir teki eksik değildi. O günden sonra köyde yıllar takvimle değil o kışla sayılır oldu: büyük kardan iki yıl önce, büyük kardan üç yıl sonra...

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

7. Toplumcu gerçekçi çizgide, Çukurova'da toprak ve geçim ilişkileri çevresinde gelişen olayları birbirini izleyen ciltler hâlinde sürdüren bir roman dizisi vardır.

Bu dizinin ilk kitabı ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

8. 1980 sonrası Türk romanından bir eser şöyle tanıtılmaktadır: Olaylar 16. yüzyılın sonunda İstanbul'da, padişah için gizlice hazırlanan bir kitap üzerinde çalışan nakkaşlar arasında işlenen bir cinayetin çevresinde gelişir. Romanın bölümleri farklı seslerin ağzından anlatılır; bu sesler arasında kişilerin yanı sıra bir ölü, bir renk ve bir ağaç resmi de vardır. Polisiye bir kurgunun içinde Doğu ve Batı resim anlayışlarının çatışması tartışılır.

Tanıtılan roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

9. (Örnek metin; bir anlatım tutumunu yansıtmak üzere yazılmıştır.)

Tepenin yamacına ilk duvarı gece yarısı diktiler. Ay da onlara yardım etti, ışığını tuğlaların üstüne serpip harcı bir solukta kuruttu. Sabah belediyenin adamları gelip duvarı yıktığında taşlar kendiliğinden yuvarlanıp yamacın dibine sıra sıra dizildi; en yaşlıları, "Biz buradan gitmeyiz," diye homurdandı. Ertesi gece mahalleli yine çıktı yamaca, bu kez rüzgârın da sözünü alarak. Rüzgâr bekçi oldu, kapı oldu; adamlar yaklaşınca öyle bir uğuldadı ki kimse tepeye ayak basamadı. Bir haftada yamaçta yirmi ev bitti, yirmi bacadan duman tüttü.

Bu parçayı, kente göç ve yoksulluk konusunu işleyen 1950'lerin toplumcu gerçekçi romanından ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

10. Toplumcu gerçekçi, modernist ve postmodern çizgilerden dört roman aşağıda verilmiştir:

I. Tutunamayanlar
II. İnce Memed (dizinin ilk kitabı)
III. Kara Kitap
IV. Aylak Adam

Bu eserlerin ilk yayımlanış sırası, en eskiden en yeniye doğru aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

11. 1950 sonrası Türk romanında bazı yazarlar, aynı kişilerin hayatını birbirini izleyen ciltler boyunca sürdürmüştür.

Bu tercihin, aynı konuyu hikâye türünde işlemekten farklı olarak sağladığı imkân aşağıdakilerden hangisidir?

12. 1950 sonrası Türk romanından bazı eser–yazar eşleştirmeleri aşağıda verilmiştir:

I. Yorgun Savaşçı – Kemal Tahir
II. Sarı Traktör – Fakir Baykurt
III. Anayurt Oteli – Yusuf Atılgan
IV. Yer Demir Gök Bakır – Orhan Kemal
V. Küçük Ağa – Tarık Buğra
VI. Tehlikeli Oyunlar – Adalet Ağaoğlu

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

13. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarını konu alan iki roman vardır. Birincisinde yazar, bu kuruluşu Batı'nın tarih şemalarıyla açıklanamayacak özgün bir toplum düzeninin ürünü olarak çözümlemeye çalışır; romanın ağırlığı, devletin hangi toplumsal ilişkilerden doğduğu sorusundadır. İkincisinde ise kuruluş; adalet, inanç ve töre gibi millî ve manevi değerlerin, devleti kuracak gencin kişilik olarak olgunlaşmasıyla birlikte yükselişi biçiminde işlenir.

Sözü edilen romanlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?

14. Türk romanında 1950'lerin sonundan itibaren belirginleşen bir çizgi, toplumsal olaylardan çok bireyin iç dünyasına, yalnızlığına ve çevresine yabancılaşmasına yönelir; bu romanlarda iç monolog, zaman kırılmaları gibi teknikler sık kullanılır.

Aşağıdaki romanlardan hangisi bu çizgide DEĞİLDİR?

15. 1971 askerî muhtırasının ardından gelen baskı yıllarında aydınların yaşadığı sarsıntıyı; kimlik, sorumluluk ve yenilgi duygusu üzerinden hesaplaşmalarını işleyen romanlar edebiyat tarihlerinde "12 Mart romanları" adıyla anılır.

Aşağıdakilerin hangisinde bu romanlardan biri ve yazarı birlikte verilmiştir?

16. Tutunamayanlar romanıyla ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Günlük, mektup, şiir ve ansiklopedi maddesi gibi farklı metin türleri romanın kurgusuna katılmıştır.
II. İroni ve parodi, aydının kendisiyle hesaplaşmasını anlatmanın başlıca araçlarındandır.
III. Olaylar, Çukurova'daki toprak ağalığı düzeninin çözümlenmesine bağlanmıştır.
IV. Toplumun kalıplarına uyamayan bireyin yalnızlığı ve yabancılaşması işlenmiştir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

17. 1950 sonrası Türk romanında toplumcu gerçekçi çizgi ile modernist çizgi, roman kişisini kurma ve olay örgüsünü düzenleme bakımından birbirinden ayrılır.

Aşağıda bu ayrımla ilgili numaralanmış yargılar verilmiştir:

I. Toplumcu gerçekçi romanda kişilerin iç dünyası, anlatının merkezine yerleştirilir.
II. Modernist romanda toplumsal çevre, kişilerin davranışlarının nedeni olarak çözümlenir.
III. Toplumcu gerçekçi romanda kişi, çoğunlukla içinde bulunduğu toplumsal düzenle ilişkisi içinde tanıtılır.
IV. Modernist romanda olay örgüsü gevşer; anlatı, kişinin zihninde olup bitenlerin çevresinde toplanır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

18. (Aşağıdaki parça, sözü edilen anlatım tekniğini örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

O akşam kapıyı ben kapattım. Daha doğrusu kapattığımı sanıyorum; çünkü ertesi sabah kapı aralıktı ve bunu gördüğümde şaşırmadım, şaşırmamış görünmeyi yıllardır iyi beceririm. Size şimdiye kadar anlattıklarımın hepsi doğrudur, yalnız birkaçı dışında. Hangileri olduğunu söylersem anlatının tadı kaçar. Zaten kendimi anlatırken hep biraz daha düzgün, biraz daha haklı çıkarırım; bunu bildiğime göre dürüst sayılırım, öyle değil mi?

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

19. Çukurova'yı toplumcu gerçekçi bir bakışla işleyen iki romancı, Orhan Kemal ile Yaşar Kemal'in roman anlayışları karşılaştırılarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Orhan Kemal'in kişileri çoğunlukla köyden kente, fabrikaya ya da pamuk tarlasına çalışmaya inen, işçileşen insanlardır.
II. Yaşar Kemal, halk anlatılarından beslenen destansı bir söyleyişe ve geniş doğa betimlemelerine yer verir.
III. Orhan Kemal'in romanlarında olaylar çoğunlukla geçmiş yüzyıllardaki toplum düzeninin çözümlenmesine dayanır.
IV. Yaşar Kemal'in romanlarında olay örgüsü gevşer; anlatı, kişinin zihnindeki çağrışımlara bırakılır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

20. (Aşağıdaki parça, sözü edilen roman anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Okur bilmelidir ki bu hikâyeyi ben yazmadım. Üsküdar'da bir sahafın sandığında bulduğum, ilk yaprakları kopmuş bir yazmadan aktarıyorum. Yazmanın sahibi kendinden "bu fakir kul" diye söz eder, gördüklerini "acayip vakalar" başlığı altında, uzun ve süslü cümlelerle anlatır. Ben de onun cümlelerini elimden geldiğince bozmadan sürdürüyorum; kimi yerde ise sıkılıp kendi uydurduklarımı araya katıyorum. Hangi sayfanın onun, hangisinin benim olduğunu sormayın; roman bittiğinde bunu siz de bilmeyeceksiniz, ben de.

Bu parçayla ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Anlatıcı, okura metnin bir kurmaca olduğunu açıkça hissettirmektedir.
II. Eski bir metnin söyleyişi yansılanarak yeni metnin içine katılmaktadır.
III. Kişinin zihninden geçenler, mantık sırası gözetilmeden aktarılmaktadır.
IV. Olaylar, kişilerin geçim ilişkileri ve toplumsal konumlarıyla açıklanmaktadır.

Bu yargılardan hangileri parça için söylenebilir?