Cumhuriyet Dönemi Roman 1 — Çalışma Kağıdı

1. Bir eleştirmen, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanların bir bölümü için şöyle diyor: "Bu romanlarda kişiyi tanımak için birkaç sayfa yeter; gerisinde bizi bekleyen bir sürpriz yoktur."

Eleştirmenin bu yargısı, söz konusu romanların hangi özelliğine dayanmaktadır?

A) Olayların, tek bir kişinin bakış açısından aktarılmasına B) Kişilerin, içinde yaşadıkları çevrenin koşullarıyla birlikte ayrıntılı tanıtılmasına C) Anlatıcının, kişilerin iç dünyasına girmekten kaçınmasına D) Olay örgüsünün, birbirinden bağımsız halkalara ayrılmasına E) Kişilerin, bireysel yönleriyle değil temsil ettikleri görüşle kurulmasına

2. (Aşağıdaki parça, sözü edilen roman anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Kasabaya yeni yol açıldığından beri pazar eski yerinde kurulmuyor; kamyonlar çarşının girişine kadar geliyor, yük oradan indiriliyordu. Bakkal Hurşit Efendi tezgâhın ardından bunu her hafta seyreder, terazisinin pirinç kefesini siler, "Yolun getirdiği, yine yolun götürdüğü." derdi. Kasabanın kadınları eskiden dokudukları bezi kendi aralarında değişirken şimdi aynı bezi kamyonla gelen topların yanına koyup fiyat soruyorlardı. Değirmenin suyu azalmıştı; un, iki ilçe öteden çuvalla geliyordu. Akşamüstü kahvede konuşulan şey hep aynıydı: kimin tarlasını kime verdiği, kimin oğlunun şehre gittiği.

Bu parçadan hareketle sözü edilen roman anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kasabadaki değişim, kişiler arasında açık bir çatışmaya dönüştürülerek verilmiştir. B) Kasaba hayatı, anlatıcının çocukluğuna duyduğu özlemle geriye dönüşler hâlinde anlatılmıştır. C) Doğu ile Batı arasındaki değer çatışması, kişinin ikilemi üzerinden işlenmiştir. D) Anadolu'daki gündelik hayat ayrıntılarıyla gözlenerek toplumsal değişimin kişilerin hayatına yansıyışı verilmiştir. E) Toplumsal aksaklıkların kaynağı, sınıflar arasındaki çelişkiyle açıklanmıştır.

3. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanların çoğunda anlatıcı olayların dışında durur, kişileri ve çevreyi okura tanıtır. Dil konuşma diline yaklaştırılmış, yerel söyleyişlere yer verilmiştir. Çevre betimlemeleri süs olsun diye değil, kişilerin hayat koşullarını göstermek için yapılır.

Bu parçadan hareketle sözü edilen romanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Anlatıcı, olayları dışarıdan aktaran bir konumdadır. B) Dilde konuşma diline yakın bir söyleyiş benimsenmiştir. C) Çevre betimlemeleri, olay örgüsünden bağımsız bir süs ögesi olarak kullanılmıştır. D) Yerel söyleyişler anlatıma katılmıştır. E) Betimlemeler, kişilerin yaşama koşullarını görünür kılmaya yarar.

4. Cumhuriyet Dönemi romancılarından birinin eserlerinde geçmiş, geride bırakılmış bir dönem olarak değil; bugünün içinde sürmeye devam eden bir zaman olarak ele alınır. Eski musiki, eski yapılar ve eski hayat biçimleri, kişilerin bugünkü duyuşunu belirleyen ögeler hâlinde romana girer.

Bu anlayışla ilgili olarak aşağıda numaralanmış yargılar verilmiştir:

I. Geçmişle bugün arasında bir süreklilik kurulur.
II. Kişilerin iç dünyası, kültürel ögelerle birlikte verilir.
III. Geçmiş, tarihî olayların sıralanması amacıyla anlatıya alınır.
IV. Kişilerin iç dünyası, toplumsal koşulların bir sonucu olarak çözümlenir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve III B) I ve II C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV

5. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanların bir bölümünde toplumsal değişim doğrudan anlatılmak yerine, aynı ailenin farklı kuşaklarının hayat karşısındaki tutumları arasındaki fark üzerinden sezdirilir: evin büyüğünün doğal saydığı bir davranış, torun için açıklanması gereken bir şeye dönüşmüştür.

Buna göre bu romanlarda kuşak farkının işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Geçmişin bugünden bütünüyle koptuğunu göstermek B) Kişilerin iç çatışmasını dışarıdan bir anlatıcıya bağlamak C) Olay örgüsünü zaman sırası kırılmış biçimde kurmak D) Toplumsal değişimi gündelik hayattaki davranışlar üzerinden somutlaştırmak E) Değişimin sorumlusu olarak belli bir kesimi göstermek

6. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanlardan birinde, genç bir kızın iki ayrı hayat çevresi arasında bocalayışı; davranışlarının gerisindeki ruh hâli ayrıntılı biçimde çözümlenerek verilir. Böylece Doğu-Batı karşıtlığı, dışarıdan eleştirilen bir tutum olmaktan çıkıp bireyin iç dünyasında yaşanan bir sorun hâline gelir.

Sözü edilen roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Yaban - Yakup Kadri Karaosmanoğlu B) Çalıkuşu - Reşat Nuri Güntekin C) Fatih-Harbiye - Peyami Safa D) Huzur - Ahmet Hamdi Tanpınar E) Sinekli Bakkal - Halide Edip Adıvar

7. (Aşağıdaki parça, sözü edilen anlatım tutumunu örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Mektup sabahtan beri masanın üstünde duruyordu. Zarfı açtığında elinin titrediğini fark etmiş, sonra bu titremeyi kendine açıklamaya çalışmıştı: korkmuyordu, hayır; korkmadığını söylemek zorunda kalışı asıl sıkıntısıydı. Cevap yazmak için oturdu, ilk cümleyi kurdu, bozdu. Bozduğu her cümlede aynı şeyi sezdi: karşısındakine değil, kendi kendine bir şey ispatlamaya çalışıyordu. Pencereyi açtı, serinlik iyi geldi; fakat rahatlamasının sebebi hava değildi, cevabı bir gün daha ertelemek için sebep bulmuş olmasıydı.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kişinin davranışları, iç durumunun adım adım çözümlenmesiyle açıklanmıştır. B) Kişinin ruh durumu, davranışları yorum katılmadan aktarılarak sezdirilmiştir. C) Kişinin ruh durumu, çevrenin ayrıntılı betimlenmesiyle sezdirilmiştir. D) Kişinin geçmişi, geriye dönüşlerle adım adım tamamlanmıştır. E) Kişiler arasındaki çatışma, karşılıklı konuşmalarla kurulmuştur.

8. Kurtuluş Savaşı'nı konu edinen romanlarla ilgili olarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Ateşten Gömlek, savaş henüz sürerken yayımlanmıştır.
II. Yaban'da savaşın köylüde uyandırdığı coşku ve aydın ile köylünün kaynaşması anlatılır.
III. Ankara'da Millî Mücadele yıllarından Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan bir süreç bölümler hâlinde işlenir.
IV. Kurtuluş Savaşı'nı anlatan romanlar, savaşın hemen ardından 1920'li yıllar içinde yazılıp tamamlanmıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) III ve IV

9. Cumhuriyet'in ilk döneminin (1923-1950) romanlarını bir listede toplamak isteyen bir öğrenci, aşağıdaki romanlardan yalnız bu yıllar arasında ilk kez yayımlananları listeye alacaktır:

• Huzur
• Kuyucaklı Yusuf
• Fatih-Harbiye
• Yaprak Dökümü
• İnce Memed
• Küçük Ağa
• Yorgun Savaşçı

Bu romanlardan kaç tanesi listeye girmelidir?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7

10. Millî Mücadele yıllarında bir Anadolu köyünde geçen Yaban romanıyla ilgili olarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Olaylar, kolunu savaşta yitirmiş bir yedek subayın tuttuğu notlar biçiminde aktarılır.
II. Aydın ile köylü arasındaki kopukluk, romanın temel sorunudur.
III. Köylü, toprak ağasına karşı örgütlenen bilinçli bir topluluk olarak çizilir.
IV. Yazar, köyü köy enstitüsünde yetişmiş biri olarak içeriden tanıyarak anlatmıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve III B) II ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I ve II

11. 1923-1950 arasında farklı eğilimlerde yazılmış aşağıdaki romanlar, ilk yayımlanış tarihlerine göre sıralanacaktır:

• Kürk Mantolu Madonna
• Bozkurtların Ölümü
• Ankara
• İçimizdeki Şeytan
• Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

Bu romanlar eskiden yeniye doğru sıralandığında üçüncü sırada hangisi yer alır?

A) Kürk Mantolu Madonna B) Bozkurtların Ölümü C) Ankara D) İçimizdeki Şeytan E) Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

12. Tanzimat Dönemi romanında Batılılaşma konusu çoğunlukla giyim kuşam, eğlence alışkanlıkları ve mirası tüketen "alafranga" tipin gülünç düşürülmesi üzerinden ele alınır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan bazı romanlarda ise aynı konu, kişinin hangi değerlerle yaşayacağına karar veremeyişi biçiminde, iç dünyasına taşınarak işlenir.

Buna göre bu iki ele alış arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tanzimat romanında konu şehir hayatıyla sınırlıyken sonraki romanlarda taşraya taşınmıştır. B) Tanzimat romanında yüzeysel bir özenti davranışı olarak eleştirilen tutum, sonraki romanlarda kişinin değer ve kimlik sorununa dönüşmüştür. C) Tanzimat romanında anlatıcı okura seslenirken sonraki romanlarda anlatıcı bütünüyle ortadan kalkmıştır. D) Tanzimat romanında Batılılaşma olumlanırken sonraki romanlarda büsbütün reddedilmiştir. E) Tanzimat romanında karşıtlık kişiler arasında kurulurken sonraki romanlarda kuşak çatışmasına indirgenmiştir.

13. Peyami Safa ve Ahmet Hamdi Tanpınar ile ilgili olarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Romanlarında Bergson'un zaman ve bilinç anlayışının izleri belirgindir.
II. Server Bedi takma adıyla popüler polisiye romanlar da yazmıştır.
III. Doğu ile Batı arasında kalan bireyin, medeniyet değişmesi karşısındaki bunalımını işlemiştir.
IV. Köy hayatını toprak düzeni ve sınıf çatışması içinde ele almıştır.

Bu yargılardan hangileri iki yazar için de söylenebilir?

A) Yalnız I B) I ve III C) II ve III D) Yalnız III E) III ve IV

14. Ahmet Hamdi Tanpınar ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi YANLIŞTIR?

A) Huzur'da aşk, İstanbul ve musiki birbirinin içinde işlenir. B) Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nde kurumlar ironik bir dille ele alınır. C) Romanlarında rüyaya ve bilinçaltına geniş yer verir. D) Roman dışında şiir ve deneme türlerinde de yapıt vermiştir. E) Huzur ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü 1950'den önce yayımlanmıştır.

15. (Aşağıdaki parça, sözü edilen roman anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Evi satmaya karar verdikleri gün bahçeye indi. Kuyunun ağzındaki taş, yıllar önce birinin oturması için oraya konmuş gibi düzdü; üzerine oturunca dedesinin sesini duyar gibi oldu. Oysa o sesi hatırlamıyordu; hatırladığı şey, sesin evdeki yeriydi. Sokaktan geçen bir kamyonun sarsıntısıyla camlar titredi; bu titreyiş, akşamları su ısıtılırken tencerenin kapağının çıkardığı sese benziyordu. Bahçe duvarının ötesinde yeni yapılan binanın gölgesi, öğleden sonraları artık incir ağacının üstüne düşüyordu. Geçmiş ona ayrı bir zaman gibi değil, bugünün içine karışmış, yer yer görünen bir damar gibi geliyordu.

Bu parçadan hareketle sözü edilen roman anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Anlatının zaman sırası kırılarak olaylar parçalı biçimde sıralanmıştır. B) Geçmişe duyulan bağlılık, kişinin bugünü büsbütün reddetmesiyle sonuçlanmıştır. C) Evle ilgili ayrıntılar, kişinin toplumsal konumunu sezdirmek için sıralanmıştır. D) Eski ile yeni arasındaki karşıtlık, kişiler arası bir çatışmaya dönüştürülmüştür. E) Geçmiş, bugünden kopuk bir dönem olarak değil, şimdinin içinde süren bir katman olarak verilmiştir.

16. 1923-1950 arasında Abdullah Ziya Kozanoğlu ve Nihal Atsız gibi yazarlar tarihî konulara yönelmiştir. Bu yılların tarihî romanları, 1950 sonrasında tarihî konuları işleyen romanlardan geçmişi ele alış biçimleriyle ayrılır.

Buna göre 1923-1950 arasında yazılan tarihî romanlar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Geçmiş, kahramanlık duygusunu ve millî bilinci besleyen bir macera ortamıdır. B) Geçmiş, toplumsal yapının nasıl oluştuğunu çözümleyen bir inceleme alanıdır. C) Tarihî olaylar, kişinin bilinç akışı içinde dağınık parçalar hâlinde verilir. D) Geçmiş, bugünün içinde sürmeye devam eden bir duyuş katmanı olarak işlenir. E) Tarihî kişiler, yerel ağız özellikleriyle konuşturulup halk anlatısına yaklaştırılır.

17. Halide Edip Adıvar'ın Cumhuriyet döneminde yayımlanan Sinekli Bakkal romanıyla ilgili olarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Olaylar, II. Abdülhamit döneminde bir İstanbul mahallesinde geçer.
II. Doğu ile Batı'nın değerleri bir sentez içinde uzlaştırılmaya çalışılır.
III. Roman, yazarın öteki Millî Mücadele romanları gibi cephe hayatını ve Anadolu köylüsünü anlatır.
IV. Geleneksel seyirlik sanatlarla geçimini sağlayan bir kişi, romanda önemli bir yer tutar.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) III ve IV

18. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan bir romanda, medreseden yetişmiş bir genç, öğretmen olarak gittiği kasabada bağnazlığa karşı mücadele eder. Roman, yeni rejimin laik eğitim anlayışını savunan bir tez taşır.

Sözü edilen roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

A) Çalıkuşu – Reşat Nuri Güntekin B) Vurun Kahpeye – Halide Edip Adıvar C) Yeşil Gece – Reşat Nuri Güntekin D) Yaban – Yakup Kadri Karaosmanoğlu E) Sinekli Bakkal – Halide Edip Adıvar

19. Aşağıdaki parça, 1923-1950 arasında görülen roman eğilimlerinden birini örneklendirmek üzere yazılmıştır:

Tarlanın senedi, Hacı Rıza'nın çekmecesine girdiği gün Mustafa bunu bilmiyordu bile. Üç yıl önce aldığı tohumun borcu, her hasatta biraz daha büyümüş, sonunda tarlanın kendisi kadar olmuştu. Kaymakam dosyaya baktı, "Kâğıt kâğıttır," dedi; jandarma çavuşu da kapının önünde bekledi. Kasabada kimse bunu bir haksızlık saymadı; çünkü aynı kâğıt, aynı çekmece ve aynı çavuş, yıllardır başka tarlalar için de aynı biçimde işliyordu. Mustafa o akşam ilk kez, kendi yoksulluğunun bir rastlantı olmadığını düşündü.

Bu parça, aşağıdaki roman eğilimlerinden hangisine örnektir?

A) Yoksulluğu, ezen ile ezilen arasındaki ilişkiyle açıklayan toplumcu gerçekçi roman B) Millî Edebiyat zevkini sürdüren, Anadolu'yu gözlemci bir bakışla anlatan roman C) Kişinin iç dünyasını adım adım çözümleyen psikolojik roman D) Geçmişi, bugünün içinde süren bir duyuş katmanı olarak gören roman E) Toplumu yeni rejimin ilkelerine göre eğitmeyi amaçlayan tezli roman

20. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanlarla 1950 sonrasında belirginleşen roman çizgileri, konuların ele alınışı bakımından birbirinden ayrılır.

Buna göre, ilk dönem romanıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Toplumsal değişim, sınıflar arası çelişkiden çok eski ile yeni arasındaki değer farkı üzerinden ele alınmıştır. B) Kişilerin iç dünyasına hiç yer verilmemiş, yalnızca dış olaylar anlatılmıştır. C) Anlatım teknikleri denemeye açılmış, anlatının zaman sırası kırılmıştır. D) Köy hayatı, ağalık düzeni çevresinde ve sınıfsal çelişkiyle birlikte işlenmiştir. E) Konular ağırlıklı olarak şehirdeki işçi çevresinden seçilmiştir.

Cumhuriyet Dönemi Roman 1 — Çalışma Kağıdı

Cumhuriyet Dönemi Roman 1 — Çalışma Kağıdı

CUMHURİYET DÖNEMİ ROMAN 1 — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI