1. Bir bitkinin yaprak ayası, aynı bitkinin gövde ve kökünden farklı olarak yassı ve ince bir yapı gösterir.
Ayanın bu biçiminin bitkiye sağladığı yarar olarak,
I. birim kütle başına düşen ışık soğurma yüzeyinin büyümesi,
II. dış ortamdan alınan gazın iç katmanlara ulaşacağı yolun kısalması,
III. bitkinin toprak üstü kısmını dik tutan desteğin güçlenmesi
durumlarından hangileri gösterilebilir?

2. Bir yaprak ayası ışığa tutulduğunda, kalın orta damardan ayrılan damarların giderek incelip ayanın her bölgesine dağıldığı görülür.
Damarların ayada bu biçimde dağılması öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlar?

3. Bir botanik bahçesinde şu gözlemler yapılmıştır: bir bitkide yapraklar sivri dikenlere, bir başkasında bileşik yaprağın uç yaprakçıkları desteğe tutunmayı sağlayan sülüklere, bir diğerinde ise çiçeğin altındaki yapraklar tozlaştırıcı böcekleri çeken parlak renkli yapılara dönüşmüştür.
Bu üç yapıyla ilgili,
I. Üçü de yaprağın değişime uğramasıyla oluşmuştur.
II. Üçü de bitkinin su kaybını azaltmaya yarar.
III. Üçü de bulunduğu ortamda bitkiye yaşama üstünlüğü sağlar.
yargılarından hangileri doğrudur?

4. Şemada bir yaprağın mezofilini oluşturan iki katmanın bazı özellikleri karşılaştırılmıştır.
Bu karşılaştırmaya dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

5. Azot bileşikleri bakımından yoksul bataklık topraklarında yetişen bir bitkinin yaprakları, küçük hayvanları yakalayıp sindiren tuzaklara dönüşmüştür. Bu yaprakların yeşil renkli olduğu ve kloroplast taşıdığı belirlenmiştir.
Buna göre bu bitkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Bir duvarın dibinde yetişen sarmaşığın yaprakları incelendiğinde, yaprak saplarının boylarının birbirinden farklı olduğu ve ayaların üst üste gelmeden duvar yüzeyini kaplayacak biçimde dizildiği görülmüştür.
Bu dizilişin bitkiye sağladığı yarar aşağıdakilerden hangisidir?

7. Bir çift çenekli bitkinin yaprak ayasından, damarların bulunmadığı bir bölgede alınan enine kesitte katmanların kalınlıkları şöyle ölçülmüştür: üst epidermis 15 µm; palizat parankiması iki sıra hâlinde dizilmiş ve her sırası 50 µm; sünger parankiması 70 µm; alt epidermis 15 µm.
Buna göre ayanın bu bölgedeki toplam kalınlığının yüzde kaçını mezofil oluşturur?

8. Kuzey ormanlarında yetişen çam ağaçları yapraklarını kışın dökmez. Bu bölgelerde kış boyunca toprak uzun süre donmuş kalır. Çam yapraklarının iğne biçimli ve kalın kutikulalı olduğu, stomalarının ise epidermis yüzeyinin altındaki çukurlara gömülü bulunduğu bilinmektedir.
Bu yaprak özelliklerinin kış koşullarında bitkiye sağladığı temel yarar aşağıdakilerden hangisidir?

9. Bir kara bitkisinin yaprağında, ayanın bir yüzünün alanı 24 cm² olarak ölçülmüştür. Mikroskopta yapılan sayımda ayanın alt yüzünde 1 mm²'ye 150, üst yüzünde ise 1 mm²'ye 25 stoma düştüğü belirlenmiştir.
Buna göre bu yaprağın iki yüzündeki toplam stoma sayısı kaç ×10⁴'tür?

10. Tabloda dört bitki türünün yapraklarında yapılan stoma sayımları, türlerin yaşadığı ortamla birlikte verilmiştir.
Bu verilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

11. Gövdedeki bir iletim demetinde ksilem gövdenin merkezine, floem ise gövdenin dış yüzüne bakmaktadır. Bu demetin bir dalı, düzenini bozmadan yaprak sapına ve oradan yaprak ayasına geçer. Yaprak ayası, gövdeye bağlandığı yerde üst yüzü sürgün eksenine (gövdeye) dönük olacak biçimde açılmıştır.
Buna göre yatay duran bir yaprağın enine kesitinde, bir damardaki iletim dokularının konumu için aşağıdakilerden hangisi beklenir?

12. Bir su bitkisinin aynı gövdesi üzerinde, su altında kalan yapraklar ince şeritler hâlinde parçalı, kutikulası çok ince ve stomasız; su yüzeyinin üzerinde kalan yapraklar ise geniş ayalı, kutikulalı ve stomalı olarak gelişmiştir. Bu bitkiden alınan çelikler tamamen su altında yetiştirildiğinde yalnız parçalı yaprak oluşturmuştur.
Bu gözlemlerle ilgili,
I. İki yaprak tipi arasındaki fark, aynı genetik yapının farklı çevre koşullarında farklı biçimde ortaya çıkmasıdır.
II. Su altındaki yaprakların stomasız olması, gaz alışverişinin yaprak yüzeyinden sudaki çözünmüş gazlarla yapıldığını düşündürür.
III. Su altında gelişen parçalı yaprak biçimi, bu yapraklı dallardan oluşan çiçeklerin tohumlarıyla yeni bireylere aktarılır.
IV. Su yüzeyinin üzerindeki yapraklarda bulunan kutikula, havaya açık yüzeyden su kaybını azaltır.
yargılarından hangileri doğrudur?

13. Bir öğrenci, bir ağaçtan kopardığı ve ortak bir eksen üzerinde çok sayıda küçük, yeşil aya taşıyan bir yapının, birçok basit yaprak taşıyan genç bir dal mı yoksa tek bir bileşik yaprak mı olduğunu belirlemek istemektedir.
Aşağıdaki gözlemlerden hangisi, bu yapının bileşik yaprak olduğunu gösterir?

14. Gündüz fotosentez yapan, stomaları alt yüzünde bulunan bir yaprakta, atmosferdeki bir karbondioksit molekülü bir palizat parankiması hücresinin kloroplastına ulaşmaktadır.
Bu molekülün izlediği yol aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

15. Aynı ağacın tepe dallarından ve gövdenin alt bölümünde gölgede kalan dallarından yapraklar toplanıp enine kesitleri incelenmiştir. Tepe yapraklarında palizat parankimasının iki sıra hâlinde dizildiği ve ayanın kalın olduğu; gölge yapraklarında ise palizat parankimasının tek sıra kaldığı, ayanın daha geniş ve daha ince olduğu ölçülmüştür.
Bu bulgular aşağıdakilerden hangisini destekler?

16. Aynı bitkiden koparılan, eşit büyüklükteki üç yaprağın kesik sap uçları su geçirmeyecek biçimde kapatılmıştır. K yaprağına başka işlem yapılmamış; L yaprağının yalnız üst yüzü, M yaprağının ise yalnız alt yüzü su buharı geçirmeyen vazelinle kaplanmıştır. Yapraklar aynı ortamda asılı bırakılmış ve 6 saatte kaybettikleri su tartılarak şöyle bulunmuştur: K: 140 mg, L: 112 mg, M: 28 mg. Su kaybının yalnız kaplanmamış yüzlerden gerçekleştiği kabul edilmektedir.
Buna göre bu yaprakların alt yüzünden kaybedilen su, üst yüzünden kaybedilen suyun kaç katıdır?

17. Kumul alanlarında yetişen otsu bir bitkinin yaprakları, kuru ve rüzgârlı havada üst yüzleri içte kalacak biçimde boyuna kıvrılıp boru biçimini almakta, nemli havada ise yeniden açılmaktadır. Kıvrılmanın yapraktan su kaybını belirgin biçimde azalttığı ölçülmüştür. Kıvrılan yaprağın dışta kalan alt yüzünün kalın kutikulalı olduğu bilinmektedir.
Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, bu bitkinin yapraklarındaki stoma dağılımıyla ilgili en uygun çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

18. Şemada, ılıman kuşakta yetişen yaprak döken bir ağaçta sonbaharda izlenen basamaklar sırasıyla verilmiştir.
Bu basamaklara dayanarak,
I. Yaprağın dökülmesi, yaprak kuruyup öldükten sonra kendiliğinden gerçekleşen bir olaydır.
II. Yaprak düşmeden önce içindeki bazı elementler bitkide kalacak biçimde geri alınır.
III. Dökülme noktasının kapanması, bitkiyi su kaybına ve mikroorganizma girişine karşı korur.
yargılarından hangileri doğrudur?

19. Bir çift çenekli bitkiden alınan iki özdeş yaprak parçasından birinin üst yüzü, diğerinin ise alt yüzü aynı şiddette ışıkla aydınlatılmış; diğer bütün koşullar eşit tutulmuştur. Üst yüzü aydınlatılan parçada fotosentez hızının belirgin biçimde daha yüksek olduğu ölçülmüştür.
Bu farkın en uygun açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

20. Bir yaprak yüzeyindeki stoma indeksi şu bağıntıyla hesaplanır:
stoma indeksi = stoma sayısı / (stoma sayısı + diğer epidermis hücrelerinin sayısı) × 100
Aynı ağacın güneş alan bir dalındaki yaprağın alt yüzünde 1 mm²'lik alanda 200 stoma ve 800 diğer epidermis hücresi sayılmıştır. Gölgedeki bir daldan alınan yaprağın alt yüzünde ise 1 mm²'de 120 stoma sayılmış ve stoma indeksinin güneş yaprağınınkiyle aynı olduğu bulunmuştur.
Buna göre gölge yaprağının alt yüzünde 1 mm²'deki diğer epidermis hücresi sayısı kaçtır?