10 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Sinir dokunun genel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Hücreler arası madde miktarı bakımından bağ dokuya göre fakirdir.
B) Nöronlar, uyartıyı zar potansiyelindeki değişimlerle akson boyunca taşır.
C) Nöronların enerji gereksinimi büyük ölçüde glikozun oksijenli solunumuyla karşılanır.
D) Nöronlar arasındaki uyartı geçişi, komşu zarların birbiriyle kaynaşmasıyla sağlanır.
E) Doku, nöronların yanında onları destekleyen gliya hücrelerini de içerir.
2. İnsanda sinir doku, nöronların yanı sıra nörogliya (destek) hücrelerini de içerir. Nörogliya hücreleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
A) Merkezî sinir sisteminde miyelin kılıfın oluşumunda görev alırlar.
B) Ölü hücre artıklarını ve mikroorganizmaları fagositozla temizleyebilirler.
C) Nöronların çevresindeki sıvının iyon dengesinin korunmasına katkı sağlarlar.
D) Olgun bireyde bölünme yeteneklerini büyük ölçüde korurlar.
E) Akson boyunca aksiyon potansiyeli oluşturarak uyartıyı hedefe taşırlar.
3. Omurilikten çıkarak bir iskelet kasında sonlanan motor nöronun yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
A) Hücre gövdesinde granüllü endoplazmik retikulum yoğun olarak bulunur.
B) Uyartı, akson boyunca hücre gövdesinden uzaklaşacak yönde iletilir.
C) Aksonda bulunan ribozomlar, iletim için gereken proteinleri üretir.
D) Dendritler, komşu hücrelerden aldıkları sinyalleri hücre gövdesine taşır.
E) Akson ucundaki keseciklerde nörotransmitter maddeler depolanır.
4. Bir nöronda dendritler üzerinden gelen sinyaller hücre gövdesinde toplanır; hücre gövdesinin akson ile birleştiği dar bölgede eşik değer aşılırsa aksiyon potansiyeli başlatılır. Bu bölgenin aksiyon potansiyelini başlatma görevini üstlenmesini sağlayan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hücrenin çekirdeğini ve Nissl cisimciklerini barındırması
B) Zarında voltaj kapılı sodyum kanallarının yoğun olarak bulunması
C) Nöronun miyelin kılıfla en kalın biçimde sarıldığı bölge olması
D) Nörotransmitter keseciklerinin bu bölgede depolanması
E) Dendritlerin dallanarak en geniş yüzeyi oluşturduğu bölge olması
5. Miyelinli bir motor aksonda birbirini izleyen şu üç bölge belirlenmiştir:
I. Schwann hücresinin akson çevresine sarıldığı miyelinli kılıf bölgesi
II. İki miyelin kılıf arasında akson zarının açıkta kaldığı boğum
III. Aksonun komşu hücreyle bağlantı kurduğu akson ucu
Bu bölgelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) I numaralı bölgede voltaj kapılı sodyum kanalları en yoğun hâldedir.
B) II numaralı bölgede aksiyon potansiyeli yeniden oluşturulur.
C) I numaralı bölgede uyartı, zarın depolarize olmasıyla ilerler.
D) III numaralı bölgede uyartı komşu hücreye doğrudan elektrik akımı olarak geçer.
E) Miyelin kılıfın kaldırılması aksondaki iletim hızını artırır.
6. Bir araştırmacı aynı canlıdan aldığı üç akson üzerinde uyartı iletim hızını ölçmüş ve şu sonuçları elde etmiştir:
– K aksonu: miyelinli, çapı 10 mikrometre, iletim hızı 60 m/s
– L aksonu: miyelinsiz, çapı 10 mikrometre, iletim hızı 2 m/s
– M aksonu: miyelinsiz, çapı 25 mikrometre, iletim hızı 6 m/s
Bu verilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Miyelinin sağladığı hız kazancı, çap artışının sağladığından büyüktür.
B) Miyelinsiz aksonlarda çap büyüdükçe uyartı iletim hızı düşmektedir.
C) Aksonlar arasındaki hız farkının tek belirleyicisi akson çapıdır.
D) Akson çapının uyartı iletim hızı üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.
E) Miyelinli aksonda uyartı, zarın tamamı boyunca kesintisiz ilerlemektedir.
7. Olgun bir insanda sinir hücrelerinin bölünme ve onarım özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sentrozomlarını yitirdikleri için mitoz bölünme geçiremezler.
B) Gövdesi tümüyle yıkıma uğrayan bir nöronun yerini komşu nöronların bölünmesi doldurur.
C) Protein sentezi yapamadıkları için hiçbir onarım tepkisi veremezler.
D) Bölünemedikleri için ömürleri boyunca hiçbir yapılarını yenileyemezler.
E) Zedelenen bir aksonun onarılması, o bölgedeki nöron sayısının artmasıyla sağlanır.
8. Ele batan bir iğneye karşı gelişen refleks yayında görev alan üç nöron şöyledir:
I. Derideki reseptörden aldığı uyartıyı omuriliğe taşıyan nöron
II. Omurilik içinde iki nöron arasında bağlantı kuran nöron
III. Omurilikten çıkarak koldaki kasa uyartı taşıyan nöron
Bu nöronlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
A) I numaralı nöronun hücre gövdesi omurilik dışındaki bir gangliyonda bulunur.
B) II numaralı nöronun bütün uzantıları merkezî sinir sistemi içinde yer alır.
C) III numaralı nöronun aksonu omurilikten çıkarak hedef kasa ulaşır.
D) III numaralı nöronun hücre gövdesi de omurilik dışındaki gangliyonda yer alır.
E) Her üç nöronda da uyartı hücre gövdesinden akson ucuna doğru ilerler.
9. Bir hastalıkta bağışıklık sistemi hücreleri, merkezî sinir sisteminde miyelin kılıfı oluşturan hücrelere saldırmakta ve aksonlar üzerindeki miyelin giderek yıkıma uğramaktadır. Bu duruma bağlı olarak aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?
A) Etkilenen aksonlarda uyartı iletim hızının artması
B) Etkilenen aksonlarda aksiyon potansiyelinin hiç oluşturulamaması
C) Uyarının alınmasıyla yanıtın oluşması arasında geçen sürenin uzaması
D) Zarar gören nöronların bölünerek kaybı kısa sürede telafi etmesi
E) Etkilenen bölgede uyartı iletiminin nörogliya hücrelerince üstlenilmesi
10. Bir deneyde motor nöronun aksonu, hücre gövdesine yakın bir noktadan kesilmiştir. Kesim noktasının ilerisinde kalan, hedef kasa uzanan akson parçasında bir süre sonra yapı bozulmuş ve parça dejenerasyona uğramıştır. Buna karşılık gövdeyle bağlantısı süren kesim gerisindeki bölüm canlılığını korumuştur. Bu gözlem aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
A) Akson parçasının, kendi çekirdeğini kaybederek işlevini yitirmesiyle
B) Kesim bölgesinde nörogliya hücrelerinin çoğalarak aksonun yerini almasıyla
C) Miyelin kılıfın akson zarını iyon geçişine tümüyle kapatmasıyla
D) Akson parçasının oksijenli solunum yapamayarak enerji üretimini durdurmasıyla
E) Akson için gerekli proteinlerin hücre gövdesinde üretilip aksona taşınmasıyla