1. Bir ribozomda sentezlenmekte olan polipeptit zincirine yeni bir aminoasit eklendiğinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

2. Sitoplazmadan alınan bir örnekte, aynı mRNA molekülü üzerinde art arda dizilmiş beş ribozom gözlenmiştir. Bu ribozomların her biri mRNA üzerinde farklı bir noktaya kadar ilerlemiştir.
I. Bu ribozomlarda aminoasit dizilişi aynı olan polipeptitler sentezlenir.
II. Bu düzen, hücrede sentezlenen protein çeşidini artırır.
III. mRNA'ya daha önce bağlanmış olan ribozomdaki polipeptit daha uzundur.
Yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

3. RNA polimeraz enzimi bağlandığı gen bölgesinde DNA'nın çift sarmalını bölgesel olarak açar, kalıp zinciri okuyarak RNA'yı sentezler; sentez bittiğinde RNA ile enzim DNA'dan ayrılır ve açılan bölge yeniden eşleşir.
Buna göre bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. Bir proteinin üretilmesine kadar geçen basamaklar, çekirdeği bulunan bir hücre için şemada verilmiştir.
Buna göre bu süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

5. Ribozomda süren bir polipeptit sentezinde, mRNA üzerindeki bir üçlüye uygun antikodon taşıyan tRNA bulunmadığından ribozoma yeni bir tRNA giremez; bunun üzerine polipeptit ribozomdan ayrılır ve ribozomun alt birimleri birbirinden uzaklaşır.
Buna göre bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Yazılmakta olan bir genin kalıp zincirindeki bir bölümün baz dizisi T-A-S biçimindedir.
Buna göre bu bölüme karşılık gelen mRNA kodonu ile bu kodona bağlanan tRNA'nın antikodonu aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

7. Zarla çevrili çekirdeği bulunan bir hücrede bir genden 2400 nükleotitlik öncül RNA sentezlenmiş, bu molekülden toplam 900 nükleotitlik intron bölgeleri çıkarılarak olgun mRNA elde edilmiştir. Olgun mRNA'nın tamamı ribozomda üçlüler hâlinde okunmuş, son üçlünün karşılığında ise polipeptide aminoasit eklenmemiştir.
Buna göre sentezlenen polipeptitteki peptit bağı sayısı kaçtır?

8. Bir ribozomda okunan mRNA'nın kodlama bölgesi şu kodonlardan oluşmaktadır:
AUG GCC UUA GGU CAA UAA
Okuma sırasında aminoasit taşıyan her tRNA'nın antikodonu, karşısındaki kodonla tamamlayıcı bazlar arasında hidrojen bağları kurarak eşleşmektedir. Adenin-urasil arasında 2, guanin-sitozin arasında 3 hidrojen bağı kurulduğu kabul edilmektedir.
Buna göre bu polipeptidin sentezi tamamlanana kadar kodon-antikodon eşleşmelerinde toplam kaç hidrojen bağı kurulmuştur?

9. Bir ökaryot hücrede bir polipeptidin sentezi sırasında gerçekleşen olaylar karışık olarak numaralandırılmıştır:
1: Ribozom mRNA üzerinde bir kodon ilerler; aminoasidini bırakan tRNA ribozomdan ayrılır.
2: İkinci aminoasidi taşıyan tRNA, ribozomun A bölgesindeki kodonla eşleşir.
3: Ribozomun büyük alt birimi yapıya katılır; başlatıcı tRNA P bölgesinde yer alır.
4: Durdurma kodonu A bölgesine gelir; polipeptit serbest kalır ve alt birimler birbirinden ayrılır.
5: Metiyonin taşıyan başlatıcı tRNA, başlatma kodonuyla eşleşir.
6: mRNA, ribozomun küçük alt birimine bağlanır.
7: Metiyonin ile ikinci aminoasit arasında peptit bağı kurulur.
Bir öğrenci bu olayları gerçekleşme sırasına göre dizmiş ve elde ettiği rakam dizisini yedi basamaklı bir sayı olarak yazmıştır.
Öğrencinin dizilişi doğru olduğuna göre yazdığı sayı kaçtır?

10. Canlı hücre kullanılmadan, hücre dışı bir ortamda polipeptit sentezinin izlendiği bir çalışmada dört tüp hazırlanmış; tüplerdeki bileşenler ve elde edilen sonuçlar tabloda verilmiştir.
Bu sonuçlara dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

11. Bir ribozomda tek bir polipeptit sentezlenirken aminoasitler arasında kurulan bağların her birinde bir molekül su açığa çıkmaktadır. Sentez tamamlandığında ortamda bu polipeptide ait 236 molekül su birikmiştir.
Buna göre bu polipeptidin sentezi sırasında ribozoma getirilen tRNA sayısı kaçtır?

12. Bir bakteri hücresi ile bir insan hücresinde protein sentezi karşılaştırılmaktadır.
I. Bakteride ribozomlar, sentezi henüz tamamlanmamış bir mRNA'yı okumaya başlayabilir.
II. İnsan hücresinde mRNA, çekirdek zarındaki porlardan sitoplazmaya geçtikten sonra okunur.
III. Bakteride ribozom bulunmadığından polipeptitler sitoplazmada ribozom olmadan kurulur.
IV. İki hücrede de aminoasitler ribozoma tRNA'larla taşınır.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?

13. Aynı bakteri türüne ait iki mutant soyda aynı gen incelenmiştir:
• X soyu: Genin terminatör bölgesi, RNA polimerazın burada ayrılmasını sağlayamayacak biçimde değişmiştir.
• Y soyu: Genin, mRNA'daki durdurma kodonuna karşılık gelen DNA üçlüsü, bir aminoasit kodonuna karşılık gelecek biçimde değişmiştir.
İki soyda da genin diğer bölgeleri normaldir.
Buna göre normal bakteriye kıyasla X ve Y soylarında beklenen değişiklikler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

14. İki farklı polipeptit zincirinden oluşan bir proteinin zincirleri, ayrı mRNA'ların okunmasıyla sentezlenmiştir. Zincirlerden biri diğerinden 20 aminoasit daha uzundur ve iki zincirin sentezi süresince toplam 398 molekül su açığa çıkmıştır.
Buna göre uzun zinciri şifreleyen mRNA'nın, başlatma kodonundan durdurma kodonuna kadar (ikisi de dahil) olan kodlama bölgesi kaç nükleotit içerir?

15. Bölünme yeteneğini kaybetmiş insan hücrelerinden oluşan bir kültüre kısa bir süre radyoaktif urasil verilmiş ve radyoaktivitenin hücredeki yeri zamana bağlı olarak izlenmiştir.
I. Radyoaktivite ilk olarak çekirdekte yoğunlaşır.
II. Bir süre sonra sitoplazmada, ribozomların yapısında ve serbest RNA moleküllerinde radyoaktivite görülür.
III. Yeni sentezlenen polipeptitlerin yapısında radyoaktivite bulunur.
IV. Çekirdekteki DNA'nın yapısına radyoaktif urasil katılır.
Buna göre bu deneyde yukarıdakilerden hangilerinin gözlenmesi beklenir?

16. Bir mRNA molekülünün kodlama bölgesi, başlatma kodonuyla başlayıp durdurma kodonuyla biten 303 nükleotitten oluşmaktadır. Bu mRNA üzerinde art arda dizilmiş 8 ribozomun her biri bu bölgeyi baştan sona okuyarak birer polipeptit sentezini tamamlamıştır.
Buna göre bu sentezler süresince toplam kaç molekül su açığa çıkmıştır?

17. Salgı yapan pankreas hücrelerine kısa bir süre radyoaktif aminoasit verilmiş, ardından hücreler radyoaktif madde içermeyen bir ortama alınmıştır. Radyoaktivitenin hücredeki yeri belirli zamanlarda şöyle saptanmıştır:
• 3. dakika: granüllü endoplazmik retikulum
• 20. dakika: Golgi cisimciği
• 90. dakika: salgı kofulları ve hücre dışı
Bu sonuçlara dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

18. Bir hücre kültürüne eklenen bir madde, ribozomda ilk peptit bağı kurulduktan sonra ribozomun mRNA üzerinde bir sonraki kodona ilerlemesini engellemektedir. Maddenin başlatma aşamasına ve peptit bağı kurulmasına etkisi yoktur.
I. Ribozomlarda en fazla iki aminoasitten oluşan peptitler oluşur.
II. Ribozomlardan ayrılan aminoasidini bırakmış tRNA sayısı artar.
III. Başlatıcı tRNA, başlatma kodonuyla eşleşemez.
IV. Durdurma kodonuna ulaşılamadığından oluşan peptitler ribozomdan serbest kalamaz.
Buna göre maddenin etkisi altındaki hücrede yukarıdakilerden hangileri beklenir?

19. Bir bakterinin bir geninin promotör bölgesinde meydana gelen mutasyon, RNA polimeraz enziminin bu bölgeye bağlanmasını engellemiştir. Genin kodlama bölgesi ve terminatör bölgesi normaldir.
I. Bu genden mRNA sentezlenemez.
II. Hücre bölünmeden önce bu gen bölgesi de eşlenir.
III. Genin kodlama bölgesindeki nükleotit dizisi değişmiştir.
IV. RNA polimeraz bu genin okunmasına terminatör bölgesinden başlar.
Buna göre yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?

20. Çekirdekte sentezlenen öncül RNA ile bu molekülden oluşan olgun mRNA'nın karşılaştırılması şemada verilmiştir. İncelenen hücreye, işlenme olayını engelleyen bir madde uygulanmıştır.
Buna göre bu hücrede aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?